Okan Universiteti xəstəxanası Daxili Xəstəliklər Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Irmak Sayın Alan, " Yodun bədəndəki tək fizioloji rolu tiroit hormonlarının bir parçasını yaratmaqdır. Yod çatışmalığı zəka geriliyi və yeni doğan körpələrdə ölüm riski yaradır."

Yod mənbələri 

 Torpaq və suda dəyişən nisbətlərdə yod var. Yod təbii olaraq balıq və dəniz məhsullarının yanaşı, içməli su və tərəvəzlərdə olur. Süd məhsulları, yod ehtiva edən dezinfeksiya edicidir. Çörək istehsalında istifadə edilən bəzi xəmir oksidləşdiricilər də yod tərkiblidir. Bir çox ölkədə süfrə duzuna yod əlavə olunur.

Yod ehtiyacı 

 Dünya Səhiyyə Təşkilatı (DSÖ) tərəfindən təklif edilən gündəlik yod qəbulu məbləğləri aşağıdakı kimidir;

- 5 yaşına qədər olan körpələr və uşaqlar üçün gündə 90 mikroqram yod

- 6 ilə 12 yaş arası uşaqlar üçün 120 mikroqram

- 12 yaş və yuxarı uşaqlar üçün gündəlik 150 mikroqram

 Hamiləlik və əmizdirmə dövründə gündə 250 mikroqram: Uşaqlarda yod ehtiyacı yüksəkdir. Hamiləlik zamanı şiddətli yod çatışmazlığı, fetusta nevroloji inkişafın pozulmasına səbəb olur.

Yod çatışmazlığını qarşısını almaq

 Okan Universiteti Xəstəxanası Daxili Xəstəliklər Uzmanı Yrd. Dr. Irmak Sayın Alan, Yod çatışmazlığını qarşısını almaq və müalicəsi mövzusunda əhəmiyyətli tövsiyələr verib.

 Cəmiyyət bazasında: Ən çox istifadə edilən üsul süfrə duz yod əlavə olunmasıdır. Digər variantlar; Yoda yağ, (Lipiodol) yodlu su və yod həbləri və ya damcı əlavə etməkdir. Əlavə olaraq, ərzaqların yod baxımından zənginləşdirməsi işləri hələ də davam edir.

 Fərd əsasında: Fərd üçün yod yetirmələri içərisində, hər 2-4 həftə arasında bir kalium yod məhlulunun ağızdan həyata keçirilməsi və 100-300 mikroqram kalium yodu ehtiva edən həblərin gündəlik verilməsi var. İkincisi, hamiləlik və əmizdirmə dövründə artan yod ehtiyaclarını ödəmək üçün təklif edilən yod preperatlarının adi kimi istifadə edilməsi ola bilər. Ancaq yod baxımından yetərli ölkələrdəki ümumi əhali üçün, yod möhkəmlətməli qidalardan (məsələn, yodlu duz) əldə edilənədək əlavə olaraq yod köməyi lazım deyil.

 Hamiləlik və əmizdirmə dövrü: Dünya Səhiyyə Təşkilatı hamiləlik və əmizdirmə dövründə gündəlik 250 mcg yod qəbulunu təklif edir. Ancaq hipotiroitizm müalicəsi üçün levotiroksin istifadə edən qadınlarda yod köməyi lazım deyil. Siqaret tüstüsündə olan tiyosiyanat ana südü ilə yodun daşınmasını mane olduğu üçün ana südünün yodunu azaldır. Bu səbəblə hamiləlik və əmizdirmə dövründə siqaretinin buraxılması vacibdir.

 Kifayət qədər yod qəbulunun yanında, hədsiz yod qəbulunun da qalxanabənzər xəstəliyinə yol aça biləcəyi məlumdur. Bu hal, xüsusilə, qalxanabənzər vəzi funksiya pozğunluğu olan xəstələrdə daha qabarıqdır. Məsələn, endemik zob və yod çatışmazlığı olan xəstələrdə, yod tətbiqi qalxanabənzər hormonu istehsalını birdən yüksəldə və hipertireoz yarada bilər. Əksinə, Haşimoto tiroit-li xəstələrdə yod tətbiqi hipotiroitiye yol aça və ya hipotiroitiyi pisləşdirə bilər.