Məlumatların hər biri müəllif Səbuhi Əhmədovun eyniadlı kitabından götürülmüşdür.
Fikrət Əmirov
(1922-1984)
Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov 1922-ci ildə Azərbaycanın Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Əslən şuşalı olan atası Məşədi Cəmil Azərbaycanın tanınmış tarzəni, bəstəkarı idi. Musiqiçi kimi Mir Möhsün Nəvvabın musiqi məclislərində püxtələşən Məşədi Cəmil Pribaltikada işlədiyi dövrdə bir çox Azərbaycan muğamlarını qrammofon vallarına yazmış, bəzi muğamları İstanbulda nota salmışdır. O, Azərbaycan musiqi təhsil ocaqlarının yaradılmasında da böyük rol oynamışdır.
F.Əmirov ilkin təhsilini Gəncədə (sovet dövründə bu şəhər Kirovabad adlanırdı) almış, burada Musiqi Məktəbinin tar sinfini bitirmişdir. Daha sonra 1938-1939-cu illərdə o, Bakıya köçərək Bakı Musiqi Məktəbində oxumuşdur. Fikrət Əmirov ciddi şəkildə hazırlaşmağa başlamış, lakin 1941-ci ildə faşist Almaniyasının SSRİ-yə hücumu onun planlarını dəyişmişdir. Yüz minlərlə Azərbaycanlı kimi, F.Əmirov da cəbhəyə yollanmış və vətəndaşlıq borcunu layiqincə yerinə yetirərək qələbə ilə vətənə dönmüşdür. Bir neçə sənət dəyişdikdən sonra, nəhayət, musiqiyə olan həvəsi üstün gəlir və o, yarımçıq qoyduğu işi davam etdirmək qərarını verir. Fikrət Əmirov Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olur və 1948-ci ildə professor B.Zeydmanın bəstəkarlıq sinfini müvəffəqiyyətlə bitirir. Hələ təhsil aldığı illərdə o, "Ürəkaçanlar" və "Gözün aydın" musiqili komediyalarını yazır. Əsərlərinin yüksək səviyyəsini nəzərə alaraq onu Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasına bədii rəhbər təyin edirlər. Həmin dövrdə yazdığı konsertləri onun xalq mahnı və rəqslərinin üslub xüsusiyyətlərindən necə sənətkarlıqla istifadə etdiyini göstərir və F.Əmirov özünü instrumental konsert janrında yazan ilk Azərbaycan bəstəkarı kimi tanıdır.
F.Əmirovun simfonik yaradıcılığı rəngarəngdir. 1947-ci ildə yazdığı "Nizami" simli simfoniyası fəlsəfi mahiyyət kəsb edir, öz lirizmi, təsirliliyi, aydın və incə musiqi üslubu ilə fərqlənir. O, həm də simfonik muğam janrının yaradıcısı kimi tanınır. "Şur" və "Kürd ovşarı" simfonik muğamlarında ilkin mənbəyə istinad edərək bu əsərləri özünəməxsus bəstəkarlıq texnikası, yaradıcı təxəyyülü ilə zənginləşdirmiş, orkestr boyalarının əlvanlığına nail olmuşdur. F.Əmirovun yaradıcılıq axtarışları qiymətləndirilmiş və o, 1949-cu ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
Onun 1950-ci ildə yazdığı "Azərbaycan süitası" aşıq musiqisi intonasiyalarını, xalq rəqslərinin oynaq, gümrah ruhunu ifadə edir. 1953-cü ildə Fikrət Əmirov şah əsərlərindən biri olan "Sevil" operasını yazır. C.Cabbarlının eyniadlı pyesi üzrə yazılmış bu opera sovet operaları sırasında görkəmli yer tutur. Lirik-psixoloji səpkidə bəstələnmiş "Sevil" operasında qəhrəmanların taleyi inqilabi hadisələrlə sıx əlaqədə verilmişdir. Operada qəhrəmanın daxili aləmi, onun azadlığa, yeni həyata qovuşması parlaq musiqi dili ilə göstərilmişdir. Opera dramaturji yığcamlığı, xalq ruhuna yaxın gözəl melodiyaları ilə səciyyələnir.
"Sevil" operası Moskvada P.İ.Çaykovski adına konsert zalında Ümumittifaq Radiosu və Televiziyasının simfonik orkestri, xoru və solistləri tərəfindən 1963-cü ildə rus dilində ifa olunmuş, 1970-ci ildə ekranlaşdırılmış, 1977-ci ildə Səmərqənddə tamaşaya qoyulmuşdur.
1957-ci ildə F.Əmirov E.Nəzirova ilə birgə ərəb mövzuları əsasında fortepiano ilə orkestr üçün konsert yazır. Bu konsertin təravətli musiqisi, orkestrovkası və fortepiano partiyasındakı orijinal tapıntılar diqqəti xüsusilə cəlb edir. Bəstəkar kamera-vokal və instrumental musiqi janrında da bir sıra maraqlı əsərlərin müəllifidir. Fortepiano üçün 2 prelüd, "12 miniatür", Ü.Hacıbəyov və A.Zeynallının xatirəsinə həsr edilmiş elegiyalar, variasiyalar, uşaq lövhələri, 2 ekspromt və s. instrumental əsərləri, "Ulduz", "Gülərəm gülsən", "Azərbaycan elləri", "Mən səni araram", "Reyhan", "Gülür ellər" və s. romans və mahnıları Azərbaycan musiqi xəzinəsinin inciləridir.
Fikrət Əmirov "Şeyx Sənan", “905-ci ildə", "Vaqif”, "Xanlar", "Cavanşir" və s. dram tamaşalarına, "Səhər", "Böyük dayaq", "Mən ki gözəl deyildim" və s. kinofilmlərə yaddaqalan musiqi bəstələmişdir.
1956-1959-cu illərdə Azərbaycan Opera və Balet Teatrının direktoru işləmiş F.Əmirov XX əsrin 60-cı illərində yazdığı yeni-yeni əsərləri ilə dinləyiciləri sevindirməkdə davam edirdi. Kompozisiyasına görə simfonik muğamların süita-rapsodiyasını xatırladan "Azərbaycan kapriççiosu", "Simfonik rəqslər" sübut edirdi ki, muğam janrını simfonikləşdirmə sahəsində Əmirov əvəzsiz sənətkardır. "Gülüstan -Baytı-Şiraz" simfonik muğamında o, muğam şöbələrinin kontrast ardıcıllığı prinsipini saxlamış, melodikasını kiçik lövhələrlə şərh edərək muğamı sərbəst inkişaf etdirmişdir. 1959-cu ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibi seçilən F.Əmirov 1965-ci ildə SSRİ xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
XX əsrin 70-ci illərində yazdığı əsərlərdə bəstəkar bu ənənəni davam etdirmişdir. "Nəsimi dastanı"nda o, xoreoqrafik poeması üçün faciəvilik, orijinal musiqi obrazları, dərin musiqi dramaturgiyasını ifadə edə bilmişdir. Onun "Xəzəri fəth edənlər" vokal-xoreoqrafik poeması Azərbaycan zəhmətkeşlərinin fədakar əməyinə həsr olunmuşdur. 1974-cü ildə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görülən bəstəkar həmin ildə SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının katibi seçilmişdir.
Fikrət Əmirovun əsərləri, xüsusilə simfonik muğamları Niyazi (Azərbaycan), K.Rojdestvenski (Rusiya), L.Stokovski (ABŞ), Ş.Münş (Fransa), K.Abendrot (Almaniya) kimi məşhur dirijorların repertuarına daxil olmuş, SSRİ- nin və bir çox xarici ölkələrin konsert salonlarında səslənmişdir. Fəaliyyəti illərində F.Əmirov Lenin ordeni və 2 dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir.
Fikrət Əmirovun yaradıcılığı Azərbaycan musiqisinin inkişafında mühüm rol oynamışdır. Onun əsərlərində xalqın tarixi keçmişi və müasir həyatı dolğun əksini tapmışdır. Bəstəkarın musiqisi üçün dramatik, yumoristik obrazlar, xüsusilə lirik-psixoloji lövhələr səciyyəvidir. Azərbaycan musiqi folklorunu dərindən duyan bəstəkarın əsərləri milli musiqiyə xas intonasiya və ritmlərlə zəngindir.
F.Əmirovun yaradıcılığında Azərbaycan milli musiqi ənənələri ilə dünya musiqi mədəniyyətinin nailiyyətləri üzvi şəkildə birləşmişdir. Azərbaycan xalq musiqisinin bir çox nümunələrini nota salıb işləməkdən başqa Əmirov ərəb musiqi intonasiyaları və ritmlərindən bəhrələnərək "Min bir gecə" baletini yazmışdır.
Fikrət Əmirov 1984-cü ildə Bakıda vəfat etmiş və Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Bənzər xəbərlər...
XƏBƏR LENTİ
Evliliyi sona götürən məhşərin 4 əlaməti
Cəbhədən son xəbər
Reanimasiyaya yerləşdirilən xalq artistindən xəbər var
Yarpaq dolması (foto resept)
Azərbaycanlı döyüşçülərə şad xəbər
Sevgidə bəxti gətirməyən filosoflar
Gün var, əsrə bərabər: Ötənləri yada salaq
Həyatverici məhəbbət simvolu
Rəcəb Tayyib Ərdoğan İlham Əliyevə zəng etdi
Üzr istəməsən, ölərəm
Sumqayıtda qəribə yenilik
Sürətli çəki artırmanın 20 yolu (3)
Astarada 7 yaşlı qızın qeyri-adi məharətləri
Ramazanın 6-cı gününün duası
Quba "Tələbə baharı"nın mərkəzi olacaq
Şahzadə Diana sarayda qabları yuyurmuş
Məşhur futbolçu bu gün evlənir
Saçlar niyə ağarır?
Günün ulduz falı
Asan tort (foto resept)
Alexa Chungın dəbli donları
Erməninin başını partladan güləşçimiz danışdı
Kimin nə qədər qazandığı məlum oldu-SİYAHI
Tələbələrə ödənişlərdə güzəşt olunacaq? - Nazirdən AÇIQLAMA
Gün var, əsrə bərabər: Ötənləri yada salaq
Gəlinlərə özəl buketlər
Türk və rus nazir arasında gərgin dialoq
Maradona vəfat etdi
Koronavirus səthdə 17 gün yaşayırmış
Azərbaycana yeni ikimərtəbəli qatarlar gəlir
İmmuniteti möhkəmləndirməyin əsas qaydaları
Şirin toxuma corablar
Günün qoroskopu:Qətiyyətli olun!
Serdar Ortaç Boşanır
Qadınların əl və ayaqları nəyə görə üşüyür?
ABŞ-da göydə uçan insanabənzər fiqur görənləri qorxutdu – VİDEO
HAVA necə olacaq?
Avropa Oyunlarının dağ velosipedi üzrə qaliblər bilindi
Rayonlara gediş-gəliş bərpa olunsun, dərslər BU QAYDADA keçirilsin - TƏKLİF
Azərbaycanla AB arasında viza rejimi sadələşdiriləcək
Məşhur yazıçı vəfat etdi
Erkən doğulan körpələrin yaşamaq ehtimalı artır
Evdə ət bulyonu (foto-resept)
Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə qeydiyyatı başa çatdı
Göz təzyiqinin qarşısını almaq üçün 4 tövsiyə
Bu günün hava proqnozu
Dünyada ilk dəfə: Nobel mükafatı iki dəfə veriləcək
Bakıda satış yarmarkaları təşkil ediləcək
1,42 milyon ildir insan dəyişməyib
Qadın jurnalisti məhkəmədə soyunmağa məcbur etdilər-SƏBƏB















- ŞƏRHLƏR