Giriş
Bağla

Martin Heideqqer (həyatı)

CƏMİYYƏT / Şəxsi inkişaf

Martin Heideqqer (həyatı)

Sadə olan əbədi olanın və böyük olanın sirrini daşıyır. İnsanda bu birdən birə ortaya çıxar, amma uzun bir genişləməyə ehtiyac duyar. Hər zaman eyni olanın bərəkəti görünməzliyindədir. 

Həyatı

Martin Heideqqer (1889-1976) Messkirşdə, Almaniyanın cənub-qərbindəki Badendə balaca şəhərdə doğulmuşdur. Onun atası yerli Katolik Kilsəsində xadim idi və oğlan dini təhsil almışdı. Yerli orta məktəbi bitirdikdən sonra o, Yezuit monastırına daxil olmuş və sonra Frayburq Universitetində ilahiyyatı öyrənmişdir. Orta əsrlərin ilahiyyatın fəlsəfi istiqaməti bu elmdə Heideqqeri maraqlandırmış və o, mövzu üzrə formalaşmanı bitirmişdir. 1914-cü ildə o, "Fizioloqizmdə mühakimə Nəzəriyyəsi" adı altında doktorluq işini təqdim etmişdir ki, bu, Edmund Hasellin işlərinin mühüm təsirini görmək mümkün idi. Bir ildən sonra o, orta əsrlər məntiqi üzrə işi müdafiə etdikdən sonra mühazirəçi qismində Frayburq Universitetinə gəlir. 

Martin Heideqqer (həyatı)

Yavaş-yavaş başlamaqda olan karyerası 1915-ci ildə hərbi xidmət səbəbi ilə qısa bir fasiləyə uğradı. Cəbhəyə uyğun olmayan bu gənc alimi poçt xidmətləri və metereoloji müşahidə işlərinə verdilər. Əsgərliyə çağrıldığı ilk ildə Heideqqer irəlidə evlənəcəyi Elfreide Petri ilə tanış oldu. Elfreide Frayburq Universitetinin Milli İstisdiyyat fakültəsində oxuyurdu. Müstəqilliyini sevən bir qadın idi. 1917-ci ildə evləndilər və iki il sonra oğulları Jörq dünyaya gəldi. İkinci Dünya Müharibəsində həyatını itiricək. İkinci oğulları Herman 1920-ci ildə dünyaya gəldi. Heideqqer sağkən bu uşağın özündən olmadığını öyrənə bilmədi.  Həyat burada filosofa pis bir oyun oynamışdı. 

Heideqqer 1918-ci ildə alimlik karyerasına davam etdi. Sonradan yaxın və güvənc dolu bir münasibət quracağı Edmund Husserlin köməkçisi oldu. 1923-cü ildə Husslerin tövsiyəsi ilə Marburq Universitetinin fəlsəfə bölməsinə müəllim olaraq qəbul edildi. Arvadı Elfreide 1928-ci ildə Şvarzvald yaxınlığındakı Todnauberqdə bir ərazi satın aldı və orada planladığı kiçik bir ev inşa etdirdi. Həmin kiçik ev Heideqqerin irəlidə böyük əsərlərini yazmaq üçün sıx-sıx qapanacağı yer olacaqdır. Marburqdakı professorluğunu müəyyən edəcək iki mühüm hadisə oldu. Birincisi, orda gənc fəlsəfə tələbəsi Hannah Arendt ilə tanış oldu. Hannah yəhudi idi. Aralarında böyük səylə gizlədikləri bir sevgi münasibəti başladı; ancaq bu münasibət 1925-ci ildə Heideqqer tərəfindən bitirildi. Evliliyini daha artıq təhlükəyə soxmaq istəmirdi. Ancaq aralarındakı sevgi həyatları boyunca sönmədi, bəzən araya uzun, səssiz illər girsə də heç bir zaman bir-birilərindən qopmadılar. İkinci hadisə isə sadəcə Heideqqerə görə deyil, bütün fəlsəfə tarixi baxımından da əhəmiyyətli idi. Bu da ən böyük əsəri "Varlıq və zaman"ın 1927-ci ildə nəşr olmasıydı. Heideqqer bəlkə də XX əsrin ən böyük fəlsəfə kitabını yazmışdı; hətta bu kitab fəlsəfə tarixinin ən əhəmiyyətli əsərlərindən biri sayılır. Tələbələri tərəfindən böyük bir heyranlıqla izlənməkdə olan Heideqqer bir anda fəlsəfənin meqastarı oldu. Bunun nəticəsində 1928-ci ildə Frayburq Universiteti tərəfindən kürsüyə dəvət edildi.  

Martin Heideqqer (həyatı)

1933-cü ildə universitetin rektorluğuna seçildi və Hitlerin partiyası  NSDAP-ya yazıldı. Heideqqerin ən az altı ay boyunca Universitetdəki danışıqlarında və yazılı mətnlərində Hitleri tərifləyən sözləri olan sənədlər vardır. Ancaq bu mətnlərdə irqçi və antisemit bir görüş sərgiləməyib. Universitetin rektoru  olaraq universitetdə yəhudi tələbələrin boykot edilməsinə qarşı çıxdı. 1934-cü ildə milli sosializmə müxalif olan iki dekanı universitetdın xaric etməsi ilə gələn təzyiqlər qarşısında rektorluqdan istefa etdi. 

Heidegger "Həyat və Zaman" əsərində həyatın mənası sualı ilə maraqlanır. Daha sonra "Metafizikaya giriş"-də (1935) o, Leibnitsin formulasını qəbul edəcək. Lakin həyat sualı Heideqqer üçün mövcudluğun mahiyyəti deyildir, o, sadəcə deyir ki, insan üçün bu xasdır ki, suala belə diqqəti verilir. Bu kitabı yazdıqdan sonra, Martin dedi ki, ikinci hissəni yazacaq, ancaq bu nəşr edilməmişdir. 

1945-ci ildə köhnə dostu Karl Jaspers (həyat yoldaşı yəhudi olduğu üçün İsveçrəyə qaçmağa məcbur olmuşdu), Heideqqerin faşist keçmişinə dair fikri soruşulduğunda universitetdə müəllimlik etməsini (müddətli) qadağan edilməsi lazım olduğunu söylədi. Heideqqerin lisenziyası əlindən alındı. Universitetdə müəllimlik etmək icazəsini geri almasə tam altı il sürdü. İcazəni geri alar almaz dərslərə başladı və bu vəziyyət cəmiyyətdə böyük bir səs-küy yaratdı. 1959 ilə 1969-cu illər arasında Heideqqer Medard Bossun təlim təşkilatında məşhur "Zollikon seminarları"nı verdi. Heideqqer bu seminarlar boyunca İsveçrədəki psixiatrın anlayışına olduqca təsir etdi və onu öz varlıq təhlillərinin içinə çəkdi. 

Heideqqer həyatının sonlarını Todtnauberqdəki kiçik evində keçirdi; 26 may, 1976-cı ildə Frayburqda həyata vida etdi.

Müəllif: Andreas Mussenbrock

Tərcümə: Ceylan Mumoğlu



Şərhlər (9)

Fatma Fatma 7 April 2016 19:33 Cavab yaz

1933-cü ildə universitetin rektorluğuna seçildi və Hitlerin partiyası NSDAP-ya yazıldı. Heideqqerin ən az altı ay boyunca Universitetdəki danışıqlarında və yazılı mətnlərində Hitleri tərifləyən sözləri olan sənədlər vardır
Ro-Xe-Sa Ro-Xe-Sa 12 September 2015 12:16 Cavab yaz

Martin Heideqqerin heyatini oxudum maraqli geldi lakin qadinin xeyaneti her seyi gozden salir, tanishligim :) yox idi Martin Heideqqerle , Ceylan xanimin sayesinde tanidim. Ceylan xanim eziyyetinizi halal edin , arashdirmalarinizdan cox faydalaniriq. rus dilinde olsa onun kitablari vaxt olanda mutleq oxuyacam. Teshekkur edirem.
Ceylan Mumoglu Ceylan Mumoglu 11 September 2015 00:44 Cavab yaz

AidaВ M-ova,
FatmaВ xanım,
Dəniz84,
ElladaВ Babayeva,
Siz sağ olun, xanımlar,dəyərləndirib oxuduğunuz, məlumatlandığınız üçün.
Ellada84 Ellada84 10 September 2015 23:49 Cavab yaz

Keçən dəfə sual vermişdiz mənə maraqlı gəldi məndə axtarış etdim. Cəmi iki dildə məlumat tapdım türk, rus azda olsa oxudum. Tərcümə üçün çox sağ olun Ceylan müəllimə qələmnizə qüvvət. give_ros
Deniz84 Deniz84 10 September 2015 21:16 Cavab yaz

İkinci Dünya Müharibəsində həyatını itiricək. İkinci oğulları Herman 1920-ci ildə dünyaya gəldi. Heideqqer sağkən bu uşağın özündən olmadığını öyrənə bilmədi. Həyat burada filosofa pis bir oyun oynamışdı.

Dəhşətdir. Məncə bilməməyi daha yaxşı olub.1-ci oğlunu müharibədə itirən 2-cini də belə xəyanətlə itirmək çox pis olardı(
Təşəkkürlər Ceylan xanım. give_ros
Fatma Fatma 10 September 2015 20:46 Cavab yaz

Tanımırdım sayəndə oxudum
Ayka_m_ova Ayka_m_ova 10 September 2015 19:39 Cavab yaz

CeylanВ Mumoğlu,
Biz nə vaxt axtardığımızı ana dilimizdə tapmışıq ? Hamı oturub kiminsə yazmasını gözləyir.Ona görə bir şey yoxdur. Siz sağ olun ki, tapmadıqlarınızı tərcümə edirsiz.
Ceylan Mumoglu Ceylan Mumoglu 10 September 2015 14:40 Cavab yaz

Mən axtarış saytlarında gəzdim, Heideqqerə aid bir dənə də olsun ana dilimizdə belə bir məlumata rast gəlmədim, ona görə dedim əlimdə varkən, tərcümə edim qoyum, faydalansınlar.
Ayka_m_ova Ayka_m_ova 10 September 2015 13:03 Cavab yaz

Kitabının elektron versiyasını yükləmişəm. Qismət olsa oxuyacam. Həyatı ilə tanış olduq bir əsərilədə tanış olmaq yerinə düşər

Add comment

  • reload, if the code cannot be seen


Qadin.Net

Яндекс.Метрика