Bakıda hava +17°
USD 0.7843 AZN
EUR 1.0046 AZN
12:17 ♥♥S.Nur♥♥ Asi,sehifeden tamam cix,yeniden e mailini qeyd ele. 12:14Asi Men niye ismarc yaza bilmirem 11:16Fatma xanım Salam GÜNAY xanım 11:10GUNAY salam eziz xanimlar necesiz 10:52Asi Sukur Aysun canim sen yaxsi ol 10:40AYSUN MEMMEDOVA Asi her vaxtin xeyr canim bacim necesen? 10:33Asi Hervaxtnz xeyr S.Nur Aysun ve buutn qadin.netliler 10:22AYSUN MEMMEDOVA ♥♥S.Nur♥♥ sabahin xeyr canim men yaxsiyam sen necesen? 10:20 ♥♥S.Nur♥♥ Hamiya gunaydin! Necesiniz,millet?)) 10:16AYSUN MEMMEDOVA Fidan Məmmədova sabahin xeyr canim senle bahem insallah
28882

Rus Dili dərs 4

Rus Dili dərs 4
 
Rus dilində sözlərin yazılışı bir çox hallarda onların tələffüzündə fərqlənir. Başqa sözlə desək, sözün yazılışı (orfoqrafiyası) və tələffüzü (orfoepiyası)  müxtəlif qaydalarla izah olunur. Bəs sözləri düzgün tələffüz etmək üçün hansı ümumi qaydaları bilmək lazımdır?

Bu dərsdə rus sözlərinin tələffüzünün yalnız ən başlıca qaydalarından bəhs edəcəyik.


О səsi vurğu altında о (воды), vurğuqabağı hecada isə а kimi (вада) tələffüz olunur. Ikinci vurğuqabağı hecada isə bu səs karlaşır (въдавос—водовоз).


Lakin вода sözünün birinci hecasında həmişə o yazılır.


Rus dilində işlədilən və bu dilə başqa dillərdən keçmiş sözlərdə о səsi vurğusuz belə о kimi tələffüz olunur (отель, поэт, поэзия, фонетика, Золя, Шопен və s).


İkinci təsrif fellərinin (глаголы второго спряжения) vurğusuz sonluqları ат, ят (üçüncü şəxsin cəmi), birinci təsrifə daxil olan fel sonluqları ут, ют (üçüncü şəxsin cəmi) kimi tələffüz olunur. Məsələn, дышат, гонят, любят yazıldığı halda, дышут, гонют, любють, kimi tələffüz olunur.


Гий (строгий), кий (горкий), хий (тихий) sonluqları ilə bitən sözlərdəki г, к, X səsi qalın, bunlardan sonra gələn səs isə kar tələffüz olunur: строгъй, горькъй, тихъй. Eləcə də Чаиковскии сөзү Чайковскъй, Горький sözü Горькъй kimi tələffüz olunur.


Fel sonluqları тся, ться, тца (uzun tələffüz olunan ц) şəklində tələffüz olunur: умываться—умыватца, боится— боитца.


Что, чтобы, sözləri што, штобы kimi tələffüz edilir.


Жужжать (vızıldamaq), дожди tipli sözlərdə uzun ж incə (yumşaq) tələffüz olunur: жужжять, дажжи.


Семь, восемь və s. sözlərindəki м səsi incə tələffüz edilir.


жч və зч samit səs qrupları uzun ş şəklində tələffцz edilir:мужчина, грузчик, расказчик—мущина, грущик, расскащик.


Братский, советский, городской və belə tipli başqa sözlərdə те və де samit qrupları ц kimi deyilməlidir: брацкъкий, совецкъй, горацкой.


Гц və дц qrupları ikiləşmiş (двойное) uzun (долгое) ц şəklində tələffüz edilməlidir: дватцать—дваццать, молодца—малацца.


Гк və гч qrupları хк və хч şəklində tələffüz olunur: легко, мягко, легче, мягче, лехко, лехче, мяхче.


Марксисткин, большевисткий və s. sözlərdəki стек səs birləşməsi adətən т-sız tələffüz edilir: марксисский, болшевисский.

Стн, здн və стл qrupları сн, зн, сл (yəni т və д olmadan) şəklində deyilməlidir: лестница, честный, известный, властый, поздно, праздник—лесница, чесный, извесный, власный, позно, праздник kimi tələffüz edilir.

Ого, его ilə bitən sifətlər yiyəlik və təsirlik hallarında ово, ево şəklində tələffüz edilir: большого—большово, свежего—свежево.


Vurğulu saitlər daha aydın səslənirlər. Vurğusuz vəziyyətdə isə sait səslər zəif tələffüz olunurlar. Məsələn, (а), (о) vurğulu hecadan qabaqkı birinci hecada qalın samitlərdən sonra fərqlənmirlər və zəif səslə (а) tələffüz edilirlər: вдали belə tələffüz edilir (вдали); стола (стала) və s. Qalan vurğusuz hecalarda isə bu iki sait daha zəif olunur.

Г səsi rus ədəbi dilində partlayan samitdir və sözlərin sonunda gəldikdə karlaşaraq к kimi tələffüz olunur; Misal üçün, от испуга—испу (к); у моего друга—дру(к) və s.

Cingiltili samitlər (sonor səslər-л, м, н, р, -dan başqa) sözlərin axırında və kar samitlərdən qabaq karlaşırlar, kar samitlər isə cingiltili samitlərdən əvvəl gəldikdə cingiltili tələffüz edilirlər, məsələn столбы—стол (п); дрова—дро (ф); низкo—ни (с) ко; просили—про (з) ба.


Bütün samitlər (yalnız həmişə qalın olanlardan başqa),и və с saitlərindən qabaq incə tələffüz olunurlar. Məsələn: белые, низкие, низина. Başqa dillərdən keçmiş bir sıra samit səslər e-dən qabaq yenə də qalın tələffüz edilir. Məsələn: тема, партнер və s.


Скучно, конечно, нарочно və s. чн tərkibli sözlərdə həmin чн (шн) kimi tələffüz olunur, yəni скушно, кокешно, нарошно və .s.


Üçüncü şəxs fellərinin sonundakı т samiti həmişə qalın tələffüz olunmalıdır. Məsələn: пишет, читает, говорит, смотрит.


?зм suffiksli isimlərdə з qalın tələffüz edilir: капитализм, марксизм və s.


Sifətlərin adlıq halının cəmində ые və ие sonluqları ыи və ии səs birləşmələri kimi tələffüz olunmalıdır: голубые (yazılır)—голубыи (tələffüz olunur); синие (yazılır)—синий (tələffüz edilir)...
Ф axırı ов-la qurtaran sözlərdə, yəni домов—домо(ф); слов—сло(ф); ров (хәndәк)—ро(ф) kimi tələffüz olunmalıdır.

Qeyd etdiyimiz bu qaydaları yaxşı mənimsəyin və onlara riayət etməklə sözlərin düzgün tələffüzünə çalışın. Aşağıdakı sözləri qeyd edin və onları düzgün tələffüz edin. Əgər çətinliklə rastlaşmalı olsanız, müraciət etməyi unutmayın.

Город, галка (dolaşa, zağca), гора, выгода, ограда, вагой, семга (somqa balıq), вперед, подвиг, рассказывает, сугроб, темп, теннис, террор, девиз, бесшумное (море), одеколон, компресс, облегченно, рассказывание, отдых. 


Redaktə etdi: NoTTe_Di_LuCe - 15 fevral 2012

Səslərin sayı: 38
72
18711
Şərhlər
Offline
Raksana.
Halal olsun.cox deyerli dersdir,lazim olan ucun.kimin ehtiyaci varsa ugurlar hamiya.tsk edirem.
10 dekabr 2011 10:21
Offline
Gunel Alizade
Diqqət! Bu linki görmək üçün zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin.
6 dekabr 2011 16:54
Offline
AYGUN
TESEKKURLER.........
1 oktyabr 2011 17:23
Offline
AZS
Teşekkürler.
25 sentyabr 2011 22:01
Offline
H.o.s.T-cu qiz( Banu )
rus dilinden zehlem gedir de hec oxumuram bu dersi onsuzda bize rus dili kurs kimi kecirilir jurnala qiymet getmir
8 sentyabr 2011 11:50
Offline
fidashka
coooooooooooooox sagolun,her bir şeyi acig aydin yazmisiz..eziyyetinize gore minnetdaram.. wink
21 avqust 2011 16:09
Offline
FERQANE.
salam.minnetdaram.men rus dilini oyrenmek isteyirem,ve umid edirem ki sizle birge burada oyreneceyem.yazan eller,var olsun.
16 avqust 2011 11:10
Offline
webnem
salam men rusca bawa duwurem danwada bilirem sadece gelek gundelik kimlese danwb dilimi acam yada kimnense yazwam bunu kimle edim bilmirem komek edin
13 iyul 2011 15:40
Offline
Tuzu
salamlar....bu dersler coooooox maraqlidi. wink

18 iyun 2011 00:53
Offline
flora 789
90%ni bilirdim
15 aprel 2011 20:44
Offline
Nara 25
BAX BELE,COOOOOOOOOOOOOOOOOOOX TEWEKKURLER EDIREM,HEM ACIQ AYDIN BAWA SALINDIGI UCUN,HEM DE TEZ-TEZ DERSLERIN KECIRILDIYI UCUN.Ayda 1defe olanda yadda da qalmir.Ugurlar.
12 aprel 2011 09:40
Offline
C
hamiomiza ugurlar
11 aprel 2011 21:54
Offline
aishvarya rai
Təşəkkürlər cox sag ol eziyyetinə göre love
11 aprel 2011 16:28
imza: Hər kəs hər kəsə bir loxma şey verə bilər, amma boğaz bağışlamaq ancaq Allahın işidir.
Offline
♥ ÜLFƏT ♥
tesekkurler oyrenenlere ugurlar
11 aprel 2011 13:43
Offline
Mexbube
eziyyete hormet
11 aprel 2011 12:14
Offline
Gunka
tewekkurler eziyyetinize gore men bilirem hemde yaxwi bawa salirsiz........
11 aprel 2011 01:12
Offline
Animashka
Mence cox yaxsi izah olunub,daha bundan da sade nece ola bilerdi ki,sadece diqqetle oxumaq ve başa duşmeye chalişmaq lazimdir.chox sag olun:)
10 aprel 2011 20:59
Offline
sirin89
men de tam anlamadim. :(
10 aprel 2011 16:09
Offline
lovable_madam
oxudum, oyrendim wink , arada gerek tekrar edem, yoxsa yadimdan cixacaq
10 aprel 2011 15:15
Offline
♡ GÜLŞƏN.A.D.A ♡
TESEKKURLER COLISIRAM ORGENIM
10 aprel 2011 12:38
imza: Bir insanı sevməyə ruhundan başladınsa, getdikcə daha çox sevəcəksən, bədənindən başladınsa... toxunana qədər...
❀ ❀ ❀ ❀ ❀
❤ ❤ ❤ ❤ ❤ ❤ ❤
♔♔♔♔♔♔♔♔
Məlumat "Qonaq" kimi daxil olan ziyarətçilər saytda şərhlərin bildirə bilməzlər.Zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin və ya öz hesabınızla sayta daxil olun!
Qadin.TV
Son yazılar
Son şərhlər
  • Azərbaycana gətirilən bananlarda Ebola varmı?

    son bir neçə gündə Azərbaycanda əhali arasında bananların Ebola virusuna yoluxmaya səbəb olması barədə şayiələr dolaşır.bos seydir here gunde bir soz deyir
  • Bakıda yol qəzaları günün ən çox hansı saatlarında baş verir?

    ALLAH ozu komek olsun.avtomobil raahtliq olsada can alir
  • Uşaqları məşğul etməyin 20 yolu

    Çox gözəl məsləhətlərdir, gənç analar üçün, gözəl bir xəbərdi. Tesekkurler. Maraqli movzudu
  • 12:51 - Müəllif: Qəribə
    A.K.Doyl "Baskervillərin iti"-1 (11)

    A.K.Doyl "Baskervillərin iti"-1

    Oxumusam bu eserı. Cox maraqlıdir. Təşəkkürlər.
  • Bakıda yol qəzaları günün ən çox hansı saatlarında baş verir?

    Bu avtomobillər yığılsaidi at arabası daha güvənlidir
  • Azərbaycan Ebolaya qarşı hərəkətə keçdi

    Ebola biz tərəflərə gəlmə biz qonaqpərvər deyilik kimsə səni qarşılamayacaq
  • Yeni yemək bişirənlərə 6 tövsiyə

    Ən yaxşısı zamanında tökdüklərinizi yığışdırın.Cox sag olun, menim özüm də dərhal buladiğimi yuyuram. Elə bil heçnə bişməyib, elə səliqə ilə işləyirəm ki, kimsə mətbəxə girəndə deyillər ki elə bil çəklişə hazirlayibsan, yani adi bir salat da etsəm, hər birini qablarda ayri ayri təmizləyib yanima yiğiram və sonra da başlayiram. Amma, ilk dəfə ikinçi sinifdə oxuyanda başlamişəm, o da peçenyadan başlamişam. Məktəbə günorta getdiyim üçün, mama da işləyirdi, mən əlimi onda açmişam ilk dəfə. Amma çox da bəyənmişdi, dadli bişiribsən demişdi. Faydalı xəbər üçün təşəkkür edirəm.
  • Uşaqları məşğul etməyin 20 yolu

    Maraqlı məsləhətlərdi.. o labirintdən düzəldəsi olsaq içinə məndə girəcəm
  • 12:14 - Müəllif: Qəribə
    Yataq dəstləri (13)

    Yataq dəstləri

    Təşəkkür edirəm, hər birinizə ayri ayriliqda, çox sag olun. Dəniz84 ♥ŞahiN Lamiyə♥ Realist (A-N)ZaykaAYSUN MEMMEDOVA Fatma xanımPERI Gulsum MemmedovaSonay QuluzadeSade Bir Omrum Olsun Her Anim Onunla OlsunFidan Məmmədova♥♥S.Nur♥♥
  • 12:10 - Müəllif: Aida M-ova
    Qısa boğazlı çəkmələr (10)

    Qısa boğazlı çəkmələr

    Mənim çəkməm yoxdur qışda qapıda harda baxırsan hündürdaban belə getsə rezin çəkmə alacam təşəkkürlər Qəribə
Ən çox oxunulanlar
Ailənizin ümumi gəliri:
500 AZN-ə qədər
500-1000 AZN
1000-1500 AZN
2000-3000 AZN
5000 və ya daha çox
Sizə nə var?! )