Bakıda hava +26°
USD 1.0479 AZN
EUR 1.1805 AZN
11:54Xəyalə Murad Gününüz aydın, əhvalınız xoş olsun,Əziz Qadin.Netlilər!
35089

Rus Dili dərs 4

Rus Dili dərs 4
 
Rus dilində sözlərin yazılışı bir çox hallarda onların tələffüzündə fərqlənir. Başqa sözlə desək, sözün yazılışı (orfoqrafiyası) və tələffüzü (orfoepiyası)  müxtəlif qaydalarla izah olunur. Bəs sözləri düzgün tələffüz etmək üçün hansı ümumi qaydaları bilmək lazımdır?

Bu dərsdə rus sözlərinin tələffüzünün yalnız ən başlıca qaydalarından bəhs edəcəyik.


О səsi vurğu altında о (воды), vurğuqabağı hecada isə а kimi (вада) tələffüz olunur. Ikinci vurğuqabağı hecada isə bu səs karlaşır (въдавос—водовоз).


Lakin вода sözünün birinci hecasında həmişə o yazılır.


Rus dilində işlədilən və bu dilə başqa dillərdən keçmiş sözlərdə о səsi vurğusuz belə о kimi tələffüz olunur (отель, поэт, поэзия, фонетика, Золя, Шопен və s).


İkinci təsrif fellərinin (глаголы второго спряжения) vurğusuz sonluqları ат, ят (üçüncü şəxsin cəmi), birinci təsrifə daxil olan fel sonluqları ут, ют (üçüncü şəxsin cəmi) kimi tələffüz olunur. Məsələn, дышат, гонят, любят yazıldığı halda, дышут, гонют, любють, kimi tələffüz olunur.


Гий (строгий), кий (горкий), хий (тихий) sonluqları ilə bitən sözlərdəki г, к, X səsi qalın, bunlardan sonra gələn səs isə kar tələffüz olunur: строгъй, горькъй, тихъй. Eləcə də Чаиковскии сөзү Чайковскъй, Горький sözü Горькъй kimi tələffüz olunur.


Fel sonluqları тся, ться, тца (uzun tələffüz olunan ц) şəklində tələffüz olunur: умываться—умыватца, боится— боитца.


Что, чтобы, sözləri што, штобы kimi tələffüz edilir.


Жужжать (vızıldamaq), дожди tipli sözlərdə uzun ж incə (yumşaq) tələffüz olunur: жужжять, дажжи.


Семь, восемь və s. sözlərindəki м səsi incə tələffüz edilir.


жч və зч samit səs qrupları uzun ş şəklində tələffцz edilir:мужчина, грузчик, расказчик—мущина, грущик, расскащик.


Братский, советский, городской və belə tipli başqa sözlərdə те və де samit qrupları ц kimi deyilməlidir: брацкъкий, совецкъй, горацкой.


Гц və дц qrupları ikiləşmiş (двойное) uzun (долгое) ц şəklində tələffüz edilməlidir: дватцать—дваццать, молодца—малацца.


Гк və гч qrupları хк və хч şəklində tələffüz olunur: легко, мягко, легче, мягче, лехко, лехче, мяхче.


Марксисткин, большевисткий və s. sözlərdəki стек səs birləşməsi adətən т-sız tələffüz edilir: марксисский, болшевисский.

Стн, здн və стл qrupları сн, зн, сл (yəni т və д olmadan) şəklində deyilməlidir: лестница, честный, известный, властый, поздно, праздник—лесница, чесный, извесный, власный, позно, праздник kimi tələffüz edilir.

Ого, его ilə bitən sifətlər yiyəlik və təsirlik hallarında ово, ево şəklində tələffüz edilir: большого—большово, свежего—свежево.


Vurğulu saitlər daha aydın səslənirlər. Vurğusuz vəziyyətdə isə sait səslər zəif tələffüz olunurlar. Məsələn, (а), (о) vurğulu hecadan qabaqkı birinci hecada qalın samitlərdən sonra fərqlənmirlər və zəif səslə (а) tələffüz edilirlər: вдали belə tələffüz edilir (вдали); стола (стала) və s. Qalan vurğusuz hecalarda isə bu iki sait daha zəif olunur.

Г səsi rus ədəbi dilində partlayan samitdir və sözlərin sonunda gəldikdə karlaşaraq к kimi tələffüz olunur; Misal üçün, от испуга—испу (к); у моего друга—дру(к) və s.

Cingiltili samitlər (sonor səslər-л, м, н, р, -dan başqa) sözlərin axırında və kar samitlərdən qabaq karlaşırlar, kar samitlər isə cingiltili samitlərdən əvvəl gəldikdə cingiltili tələffüz edilirlər, məsələn столбы—стол (п); дрова—дро (ф); низкo—ни (с) ко; просили—про (з) ба.


Bütün samitlər (yalnız həmişə qalın olanlardan başqa),и və с saitlərindən qabaq incə tələffüz olunurlar. Məsələn: белые, низкие, низина. Başqa dillərdən keçmiş bir sıra samit səslər e-dən qabaq yenə də qalın tələffüz edilir. Məsələn: тема, партнер və s.


Скучно, конечно, нарочно və s. чн tərkibli sözlərdə həmin чн (шн) kimi tələffüz olunur, yəni скушно, кокешно, нарошно və .s.


Üçüncü şəxs fellərinin sonundakı т samiti həmişə qalın tələffüz olunmalıdır. Məsələn: пишет, читает, говорит, смотрит.


?зм suffiksli isimlərdə з qalın tələffüz edilir: капитализм, марксизм və s.


Sifətlərin adlıq halının cəmində ые və ие sonluqları ыи və ии səs birləşmələri kimi tələffüz olunmalıdır: голубые (yazılır)—голубыи (tələffüz olunur); синие (yazılır)—синий (tələffüz edilir)...
Ф axırı ов-la qurtaran sözlərdə, yəni домов—домо(ф); слов—сло(ф); ров (хәndәк)—ро(ф) kimi tələffüz olunmalıdır.

Qeyd etdiyimiz bu qaydaları yaxşı mənimsəyin və onlara riayət etməklə sözlərin düzgün tələffüzünə çalışın. Aşağıdakı sözləri qeyd edin və onları düzgün tələffüz edin. Əgər çətinliklə rastlaşmalı olsanız, müraciət etməyi unutmayın.

Город, галка (dolaşa, zağca), гора, выгода, ограда, вагой, семга (somqa balıq), вперед, подвиг, рассказывает, сугроб, темп, теннис, террор, девиз, бесшумное (море), одеколон, компресс, облегченно, рассказывание, отдых. 


Redaktə etdi: NoTTe_Di_LuCe - 15 fevral 2012

Səslərin sayı: 41
74
23267
Şərhlər
Offline
Cemka
coooooooooooooox sagolun
17 fevral 2012 18:21
Offline
Dr. S...S
tewk
28 yanvar 2012 00:07
Offline
Raksana.
Halal olsun.cox deyerli dersdir,lazim olan ucun.kimin ehtiyaci varsa ugurlar hamiya.tsk edirem.
10 dekabr 2011 10:21
Offline
Gunel Alizade
Diqqət! Bu linki görmək üçün zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin.
6 dekabr 2011 16:54
Offline
AYGUN
TESEKKURLER.........
1 oktyabr 2011 17:23
Offline
AZS
Teşekkürler.
25 sentyabr 2011 22:01
Offline
H.o.s.T-cu qiz( Banu )
rus dilinden zehlem gedir de hec oxumuram bu dersi onsuzda bize rus dili kurs kimi kecirilir jurnala qiymet getmir
8 sentyabr 2011 11:50
Offline
fidashka
coooooooooooooox sagolun,her bir şeyi acig aydin yazmisiz..eziyyetinize gore minnetdaram.. wink
21 avqust 2011 16:09
Offline
FERQANE.
salam.minnetdaram.men rus dilini oyrenmek isteyirem,ve umid edirem ki sizle birge burada oyreneceyem.yazan eller,var olsun.
16 avqust 2011 11:10
Offline
webnem
salam men rusca bawa duwurem danwada bilirem sadece gelek gundelik kimlese danwb dilimi acam yada kimnense yazwam bunu kimle edim bilmirem komek edin
13 iyul 2011 15:40
Offline
Tuzu
salamlar....bu dersler coooooox maraqlidi. wink

18 iyun 2011 00:53
Offline
flora 789
90%ni bilirdim
15 aprel 2011 20:44
Offline
Nara 87
BAX BELE,COOOOOOOOOOOOOOOOOOOX TEWEKKURLER EDIREM,HEM ACIQ AYDIN BAWA SALINDIGI UCUN,HEM DE TEZ-TEZ DERSLERIN KECIRILDIYI UCUN.Ayda 1defe olanda yadda da qalmir.Ugurlar.
12 aprel 2011 09:40
Offline
C
hamiomiza ugurlar
11 aprel 2011 21:54
Offline
aishvarya rai
Təşəkkürlər cox sag ol eziyyetinə göre love
11 aprel 2011 16:28
imza: Hər kəs hər kəsə bir loxma şey verə bilər, amma boğaz bağışlamaq ancaq Allahın işidir.
Offline
♥ ÜLFƏT ♥
tesekkurler oyrenenlere ugurlar
11 aprel 2011 13:43
Offline
Mexbube
eziyyete hormet
11 aprel 2011 12:14
Offline
Gunka
tewekkurler eziyyetinize gore men bilirem hemde yaxwi bawa salirsiz........
11 aprel 2011 01:12
Offline
Animashka
Mence cox yaxsi izah olunub,daha bundan da sade nece ola bilerdi ki,sadece diqqetle oxumaq ve başa duşmeye chalişmaq lazimdir.chox sag olun:)
10 aprel 2011 20:59
Offline
sirin89
men de tam anlamadim. :(
10 aprel 2011 16:09
Məlumat "Qonaq" kimi daxil olan ziyarətçilər saytda şərhlərin bildirə bilməzlər.Zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin və ya öz hesabınızla sayta daxil olun!
Qadin.TV
Son yazılar
Son şərhlər
  • 19:34 - Müəllif: fidancik.nva
    Leço (foto resept) (93)

    Leço (foto resept)

    cox lezzetli gorunur.cox sagolun.inwallah hazirlamaq istirem gorum nece alinar
  • Rəngarəng toyuq filesindən yemək (foto resept)

    Aida M-ova,Çox təşəkkür erirəmfidancik.nva,İnşallahSehi-Ceferova,İnşallah hazırlayıb nuş edərsizB.Ulviyye,Çox təşəkkür edirəmÇiçək,İnşallah hazırlayıb dadarsız
  • 18:16 - Müəllif: Ellada Babayeva
    Uşaqlığım (1)

    Uşaqlığım

    Məndən niyə küsüb getdi,Vədəsi çatmamış getdi.Harda qaldı, harda itdi,Nə tez bitdi uşaqlığım.
  • Sakitlikdirsə, bir şeylər tərs gedir.

    Evimizdə uşaq olmasada, bizdən yuxarı mərtəbədə iki dəcəl bala var. Evdə sakitçilik olur birdə görürsən nəsə düşdü. 2-3 dəqiqədən sonra səs gəlir aa neynəmisən. Ana bilmir gülsün yoxsa ağlasın. Amma biz yaman gülürük.
  • Sakitlikdirsə, bir şeylər tərs gedir.

    Mənim bacımın 6 aylıq qızı yarım saatdır pəncərədən xalça üzərinə düşən gün işığı ilə oynayır. Evimizdə müharibə meydançasına oxşayır. Hələ yerimiyənimiz odur əlinə keçəni ətrafa səpib.
  • Sakitlikdirsə, bir şeylər tərs gedir.

    Çox maraqlı xəbər alınıb. Elə bayaq Alpayın oyuncaqlarını hər tərəfə səpələməsi üstündə aramızda dava edirdik. Axırda qaynatam gəldi çıxdı, məsələni anlayıb hansısa psixoloqdan sitat gətirdi: "Əgər oyuncaqlar evin bir köşəsində səpələnməmiş qalıbsa bu uşaq üçün yaxşı hal sayılmamalıdır". Beləcə uşaqlar oyunla inkişaf edirlər, böyüklər onları əngəllədikdə zəkalarının inkişafı tamamlanmamış qalır.
  • Sakitlikdirsə, bir şeylər tərs gedir.

    Mənim dəcəl qızım da "notbuk"umu beləcə söküb qoyub kənara. Nə düzəlir, nə satılır, nə atılır hala gəlib. Allah onları var etsin, amma körpələri bu qədər diqqətdən kənarda qoymaq olmaz.
  • Sakitlikdirsə, bir şeylər tərs gedir.

    Aman allah bele usaqlara dozmek olar
  • Rəngarəng toyuq filesindən yemək (foto resept)

    Görnüşü elə bəs edər dadı olmasada olar :)) Təşəkkürlər
  • Ukrayna mətbəxindən "Nudli " (foto resept)

    superdie.cox sagolun ellerinize sagliq.olsaydi yeyerdim.ama mutleq hazirlayacam
Ən çox oxunulanlar
Hansı TV kanalları izləyirsiniz?
Azərbaycan
Türkiyə
Rusiya
Müxtəlif
İzləməyə vaxt yoxdur!
Televizoru satmışıq ))