Bakıda hava 10°
USD 1.7000 AZN
EUR 1.9478 AZN

Meri Somervill

Meri Somervill

Astronomik araşdırmaları ilə Neptun planetinin kəşfinə gedən yolu açan Meri Somervill həmçinin elmin xalq tərəfindən geniş anlaşıla bilməsi üçün böyük işlər görmüşdür.

Meri Ferfakx Somervill 26 dekabr 1780-ci ildə Şotlandiyanın Jedburq şəhərində anadan olub. Merinin vitse-admiral olan atası Villiam Corc Ferfaks qızının həm doğulduğu zaman, həm də uşaqlıq çağında dənizdə idi. Anasının qızından tək istəyi İncil kitabını oxuyub dua etməsi olub. Merinin özünün də yazdığı kimi, vəhşi bir varlıq olmağa buraxılmışdı.

18-ci yüzillikdə bütün qız uşaqlarında olduğu kimi ,Merinin də təhsili təsadüflərə bağlı və məhdud idi. Yeganə rəsmi təhsilini bir il müddətində Edinburq yaxınlarındakı Musselburqda məmnun olmadığı qız məktəbində alır.

İlk hesab çalışmalarına 13 yaşındaykən bir qadın jurnalındakı məqaləni oxuduğu zaman rastladığı cəbr problemininin həlli ilə başlayır. Qardaşının müəllimini ona maraqlandığı ədəbiyyatı gətirməsinə razı salır və beləliklə, daha mürəkkəb çalışmalar həll etmək imkanı əldə edir.

Meri 1804-cü ildə Londonda rus səfiri olan uzaq qohumu kapitan Samuel Qreyq ilə ailə qurur. Qreyqin elm və riyaziyyata marağı yox idi. İntellektual qadınlara da hörmətlə yanaşmırdı. Ancaq həyat yoldaşının çalışmalarına mane olmadı. Samuel Qreyq 1807-ci ildə vəfat edir. Buna qədər ailənin iki övladı dünyaya gəlir.

Dul qalması və üstəlik, yoldaşından əhəmiyyətli miqdarda miras qalması Meriyə elm öyrənmək yolunda geniş imkanlar açır və istədiyi kimi çalışa bilmək imkanı əldə edir.

Meri Somervill

Meri riyaziyyatda sağlam bir təməl atmışdı və artıq astronomiya ilə maraqlanırdı. 1812-ci ildə o, yenidən ailə qurur. İkinci həyat yoldaşı Dr. Villiam Somervill orduda hərbi tibb şura müfəttişi idi. O, Merinin çalışmalarını dəstəkləməklə kifayətlənmir, onun redaktoru və katibi kimi davranaraq elmi cəmiyyətə daxil edir. Londondakı sosial əhatələrində Çarlz Babbaqe və Herşel ailəsi kimi məşhur elm insanları vardı. Merinin ikinci ailə həyatından da dörd övladı olur.

Əvvəlki nigahdan dul qaldığı zamanlarda Meri riyaziyyat yarışmasında gümüş medal qazanaraq ilk elmi uğurunu əldə etmişdi. Yeni həyat yoldaşı ilə birlikdə geologiya elmi ilə maraqlanmağa başlayır, mineralları toplayaraq siniflərə bölür. Daha sonra maraq dairəsini çox genişləndirir, yunan dilini öyrənir, botanika, metereologiya və astronomiya çalışmalarına başlayır.

1825-ci ilin yayında maqnetizm üzrə elmi təcrübələrini hıyata keçirir. Növbəti il Günəş spektrumundakı bənövşəyi şüaların maqnetik xüsusiyyətləri üzrə hazırladığı məqaləsini həyat yoldaşı Kral Elmlər Akademiyasına təqdim edir. Bu məqalə diqqət çəkir və nəşr edilir. Məqaləsində olan nəzəriyyənin daha sonralar rədd edilməsinə baxmayaraq, həmin məqalə Merinin mütəxəssis elm yazarı olduğunu ortaya çıxarır.

Bu uğurunun ardından 1831-ci ildə Meri Laplasın "Şeytanın mexanizmi" kitabını tərcümə edir və beləliklə, geniş bir kütlə böyük fransız riyaziyyatçısı, astronomu olan Laplası sadə bir dildə anlaya bilir. Meri özü də bu haqda yazmışdı ki: "Mən Laplasın cəbr kitabını ümumi (sadə) dilə çevirdim". Meri tərcümə etdiyi əsərə uzun bir giriş yazısı da yazır. Kral Elmlər Akademiyası onun bu əməyini qarşılıqsız buraxmır və Akademiya salonuna Merinin büstü qoyulur.

Meri Somervill

Merinin ikinci kitabı fizika elmi üzrə idi və 1834-cü ildə yayımlandı. Kitabda Urana təsir edən hipotetik planet haqqında müzakirələr edilirdi. Həmin müzakirələr sonralar Neptun planetini kəşf etməsində Con Koux Adamsa ilham mənbəyi olur.

1835-ci ildə Meri Somervill astronom Karolina Herşellə birlikdə Kral Astronomiya Dərnəyinin ilk qadın üzvü olur. Hökümət Meriyə öncə ildə 200 funt, daha sonralar 300 funt məbləğində maaş təyin edir.

Meri  1838-ci ildə səhhəti pisləşən həyat yoldaşı ilə İtaliyaya gedir. Həyatının geri qalan hissəsini bu ölkədə keçirir. Ona böyük uğur gətirən "Fiziki coğrafiya"  kitabı 1848-ci ildə yayımlanır. Bu kitabın nəşrindən sonrakı yarım əsr boyunca məktəblərdə və universitetlərdə geniş istifadə edildi. Meri daha iki kitab da yazır. Onlardan biri "Molekulyar və mikroskopik elm" kitabıdır. Digəri isə avtobioqrafiyası olan və 92-ci yaş gününə bir ay qalmış - 28 oktyabr 1872-ci ildə Napolidəki ölümündən az əvvəl tamamladığı və 1873-cü ildə nəşr edilən xatirələr kitabı idi.

Meri Somervill

Meri Somervill çalışmalarını həm yeni nəzəriyyələr üzrə irəli sürüb, həm də ən qarışıq mövzuları adi oxuculara asan dildə yetişəcək şəkildə hazırlayıb verə bilmişdir. Merinin intellektual mütəxəssisliyi sadəliyi ilə birləşirdi. Bundan başqa, uğurları və mükafatları ilə qadınların da kişilərlə birlikdə akademiya dünyasında iştirak edib yarışa biləcəyini göstərdi. Həyatı boyunca qadınların sosial və intellektual imkanlarının genişləndirilməsinə çalışdı. Oksford Universitetində qadınlar üçün açılmış olan ilk kolleclərdən birinə ölümündən sonra adı verildi - Somervill kolleci. Merinin adı həm də bir asteroidə və Ay kraterinə verilərək xatirəsi əbədiləşdirilib.

Səslərin sayı: 8
15
2227
loading...
Şərhlər
Offline
Fatma xanım
Həm 6 uşaq həm bu qədər iş halal olsun
24 fevral 2016 17:41
imza: Şükr etməyəndən sonra dünyaları yesən nə faydası.

Qadin.Net - Xəbər göndərilməsi qaydaları
http://www.youtube.com/watch?v=Ly-9VN5Ye_8
Offline
Agat_Kris
Məncə adı keçər. Çünki, Merinin adı həm də bir asteroidə və Ay kraterinə verilərək xatirəsi əbədiləşdirilib.

11-ci sinif dərsliyində bu adla qarşılaşmamışam. Ona görə mqaranlıq qaldı bu mövzu mənə.
4 noyabr 2014 00:20
imza: Pozitiv olun!
Offline
Xalidə Həsənzadə
Bu haqda hec bir melumatim yox idi..cox sagolun give_ros
19 sentyabr 2014 16:54
Offline
Agats_fan
Cox maraqli bir heyat fealiyyeti olub.
16 iyun 2014 15:31
Offline
Ceylan Mumoğlu
Agat_♥,
maraqlıdır görəsən astronomiyada onin adı keçirmi?

Məncə adı keçər. Çünki, Merinin adı həm də bir asteroidə və Ay kraterinə verilərək xatirəsi əbədiləşdirilib.
13 iyun 2014 19:03
Offline
Agat_Kris
Demək Neptunun kəşfində Merinin rolu böyük olub. maraqlıdır görəsən astronomiyada onin adı keçirmi? Bizdə 11-ci sinifdə hç kim dərs zad keçmədi. Heş Astronomiya müəllimimiz bircə dəfə də sinfə girmədi dərsə)) gərək kitabı tapam xtaram görüm bu xanımın adını qeyd ediblərmi heç
13 iyun 2014 15:59
imza: Pozitiv olun!
Offline
Qəribə
Dəniz84


Mən həmişə deyirəm də, biz qadınlar anadan olandan savadlı və dərin düşüncəli oluruq, Kişilər isə yaşaya-yaşaya öyrənirlər

Bu xanımın həyatı o qədərdə çətin olmayıb məncə.Ailə qurub.Övladıda olub.

maraqlı xəbər üçün təşəkkürlər Ceylan xanım. give_ros
12 iyun 2014 14:55
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
Xəyalə Murad
Bu haqda məlumatlara rast gəlmədim.

Bilirsiz mənə elə gəlir ki, Meri öz bacarığından sözün əsl mənasında tam yararlanmayıb. Hətta deyərdim ki, o çox şey edə bilərdi. Məncə o elmə bəxş etdiyi bu qədər yeniliyin və töhvələrin vacibliyini tam dərk etməyib. Latın, yunan, fransız dillərini bilən (öz ana dilindən başqa) bu xanım maddi imkanı olduğu halda bir çox qızlara təhsl verə bilərdi.
11 iyun 2014 18:09
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Offline
Ceylan Mumoğlu
Dəniz84,
biz qadınlar anadan olandan savadlı və dərin düşüncəli oluruq, Kişilər isə yaşaya-yaşaya öyrənirlər.

Buhaqda Qautama Budda deyib ki, "qadınlar fitrətən bilirlər, kişilər kitabdan öyrənməklə" smile

Mahmudzade,
Niyə vəhşi varlıq ? anlamadım

Uşaqlıq dövrünü atasız natamamlıq hissi ilə keçirdiyi üçün belə yazıb.

Xəyalə Murad,
Maraqlıdır 6 övladından hansısa onun yolunu davam edibmi?

Bu haqda məlumatlara rast gəlmədim.
11 iyun 2014 17:23
Offline
Xəyalə Murad
Bu xanımın həyatı o qədərdə çətin olmayıb məncə.Ailə qurub.Övladıda olub.

Aha 6 uşaq sahibi olub


Dörd kitab müəllifi olub və müxtəlif nəzəriyyələri sayəsində bir çox tələbə və şagirdlərin təhsil almasında əvəzsiz rolu olub. Həm də sadə xalqın başa düşəcəyi dildə təqdim edib. Həyatında çətinlik çəkməyib. Belə zənn etdim. Bəlkə də müəyyən zamanda çətinliyi olub. İki uşaqla 3 illik evlilikdən sonra dul qalır. Mənəvi çətinlik özü də təsir edir. Maddi sarıdan çətinlik çəkməməyi övladları üçün araşdırmaları üçün çox gözəldir. İkinci həyat yoldaşının ona dəstək olması da alqışa layiqdir. Maraqlıdır 6 övladından hansısa onun yolunu davam edibmi?
11 iyun 2014 17:15
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Offline
Ellada Babayeva
Meri 1804-cü ildə Londonda rus səfiri olan uzaq qohumu kapitan Samuel Qreyq ilə ailə qurur. Qreyqin elm və riyaziyyata marağı yox idi. İntellektual qadınlara da hörmətlə yanaşmırdı. Ancaq həyat yoldaşının çalışmalarına mane olmadı. Samuel Qreyq 1807-ci ildə vəfat edir. Buna qədər ailənin iki övladı dünyaya gəlir.

Bu xanımın həyatı o qədərdə çətin olmayıb məncə.Ailə qurub.Övladıda olub. girl_ten
11 iyun 2014 16:47
imza: Hiss və ağıl həyat gəmisinin yelkəni və sükanı kimidir; biri hərəkətə gətirir, o biri istiqamətləndirir.
Cübran.
Offline
Aida M-ova
Anasının qızından tək istəyi İncil kitabını oxuyub dua etməsi olub. Merinin özünün də yazdığı kimi, vəhşi bir varlıq olmağa buraxılmışdı

Niyə vəhşi varlıq ? anlamadım scratch_
Çox uğurlu yolu olub, eyni zamanda əvvəlki fikrimdədə qalıram bu qədər nəaliyyətlər biliyilə yanaşı pulunun olması ilə əldə edildiyini düşünürəm...
11 iyun 2014 16:07
Offline
Aysel İ.
bəlkə də bu qadınların dərin düşünməsi ilə əlaqədardır.

Mən həmişə deyirəm də, biz qadınlar anadan olandan savadlı və dərin düşüncəli oluruq, Kişilər isə yaşaya-yaşaya öyrənirlər.lol
11 iyun 2014 15:16
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Ceylan Mumoğlu
Dəniz84,
Belə baxıram ki, elə bütün planetlərin kəşfində biz qadınların böyük rolu olub)

Düz nəticəyə gəlmisən. bəlkə də bu qadınların dərin düşünməsi ilə əlaqədardır. Özlərini tam ifadə edə bilməsələr də, kainata qarşı ürəkdən böyük maraqları olub.
11 iyun 2014 15:03
Offline
Aysel İ.
Astronomik araşdırmaları ilə Neptun planetinin kəşfinə gedən yolu açan Meri Somervill həmçinin elmin xalq tərəfindən geniş anlaşıla bilməsi üçün böyük işlər görmüşdür.

Belə baxıram ki, elə bütün planetlərin kəşfində biz qadınların böyük rolu olub) yahoo

Hərbiçilərə qarşı xüsusi rəgbəti olub, hər iki yoldaşı da hərbiçi olub.) love
Gözəl və maraqlı xəbər üçün təşəkkürlər Ceylan xanım. give_ros
11 iyun 2014 14:40
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!