Bakıda hava 18°
USD AZN
EUR AZN

Heyran xanım

Heyran xanım

Azərbaycan klassik şeirinin ustalarından biri də  Heyran xanımdır. Bu şairənin əsərləri uzun müddət tozlu taxçalarda, ədəbiyyata yad olan əllərdə qalmış, bəlkə də bir çox qiymətli əsərləri itib-batmışdır. Bütöv bir "Divan" sahibi olan Heyran xanımın adı Azərbaycan ədəbiyyatından bəhs edilən təzkirələrə düşməmiş, onun yaradıcılığı haqqında ədəbi mənbələrdə bəlli -başlı məlumat verilməmişdir. Yalnız ikinci dünya müharibəsi illərində Cənubi Azərbaycanın ədəbiyyatşünaslarından Məhəmmədəli Tərbiyətin nəşr etdiyi "Danişməndani-Azərbaycan" adlı əsərində şairə haqqında qısaca məlumata rast gəlinmişdir. Heyran xanımın şəxsiyyəti, həyatı və tərcümeyi-halı haqqında əldə heç bir yazılı sənəd yoxdur. Vəfat etdiyi şəhər, dəfn edildiyi məzar belə kimsəyə bəlli olmadığından, onun ölüm tarixi də bəlli deyildir. Onun haqqında az-çox məlumatı əsərlərindəki işarələrdən, özü haqqında yazdığı misralardan öyrənmək olur.  Şairə XVIII əsrin II yarısında Naxçıvanda doğulmuşdur. Siyasi məsələlər ucbatından Heyran xanımın ailəsi Təbrizə köçürülmüşdür. Azərbaycanın iki hissəyə bölünməsindən sonra şairə ana vətənindən ayrı qalmışdır.

Heyran xanımın özünün dediyinə görə O, Naxçıvanda, kübar ailədə doğulmuşdur. Heyran xanım uzun müddət Təbrizdə yaşamış, hansı vasitə iləsə Abbas Mirzənin ailəsinə bağlı olmuşdur. Onun bir sıra mənzum məktublarında buna işarələr vardır. "danişməndani-Azərbaycan" müəllifinin qeydinə görə, O, Heyran xanımın qohumlarından biri ilə görüşmüş və bu adam şairə haqqında məlumat verərək demişdir ki, Heyran xanım 80 yaşına qədər yaşamışdır. Heyran xanımın əsərlərinin yeganə nüsxəsi 1945-ci ilədək Təbrizdə, Azərbaycan ədəbi irsini toplamaqla məşqul olan Hacı Məhəmməd Naxçıvanınin şəxsi kitabxanasında saxlanılırdı. Heyran xanımın dərin təhsil və tərbiyə almış bir şairə olduğu məlumdur.

Heyran xanım "Təbrizdə zəlzələ haqqında" şeirində baş vermiş təbii fəlakətin yaratdığı acı gerçəkləri  belə əks etdirmişdir.

Oldu, ya rəbb, həlak insanlar,

Suvarıb torpağı qızıl qanlar.

Oldu çöllər cavanlara mədfən,

Çoxlarına nə qüls var, nə kəfən.

Sinəsinə dağlı, gözləri giryan,

Minlər ilə ana edər əfqan.

Bala dərdilə cümləsi ağlar,

Nə bir ehsan, nə bir xətmi-Quran var.

Baxasan, hər tərəf cəsədlə dolu,

Bağlanıb xalq üçün nicat yolu.

 

Qəzəllərindən ... 

Bir namə yazım, badi-səba yarə yetirsin,
Şərhi-qəmimi ol büti-xunxarə yetirsin.
Hicran ələmi saldı ayaqdan məni-zari,
Daruyi-vüsali mənə bir çarə yetirsin.
Səbrim kəsilib, yar mənim canımı alsın,
Ya şad eləsin vəsl ilə, didarə yetirsin.
Dünyadə və üqbadə görüm mətləbə yetsin,
Hər kəs məni ol yari-vəfadarə yetirsin.
Bir yol verin, ey möhnəti-hicran ki, pəyamım
Ta badi-səba ol gülü gülzarə yetirsin.
Yüz həsrət ilə bu dili-hicranə giriftar,
Əzm etdi, özün ol güli-bixarə yetirsin.
Yüz niş ilə səddi-rəb olub xari-sitəmkar,
Qoymadı özün ol gülə biçarə yetirsin.
Gəl tanrı üçün bunca sitəm eyləmə izhar,
Qoy yarə özün bu dili-avarə yetirsin.
Bikəsliyimə rəhm eləsin xaliqi-biçün,
Heyrani o şəhbazə digər-barə yetirsin.

 

Əsiri-möhnəti-hicran mənəm, mən,
Qəribü zarü sərgərdan mənəm, mən.
O gülzari-vüsalindən uzaqda,
Çün bülbül ruzü şəb nalan mənəm, mən.
Nə mənzil, nə məkan, nə xaniman var,
Cahanda xəstəyi-dövran mənəm, mən.
Sənin hicrin ilə, su şəmsi-taban,
Bulud tək daima giryan mənəm, mən.
Bu məclisdə olub pərvanə misli,
O nari-eşqilə suzan mənəm, mən.
Əsiri-zülfün içrə yox mənim tək,
Sədaqəllə sənə qurban mənəm, mən.
Qanıma təşnəsən sən ey sitəmkar,
Üzünə valehü Heyran mənəm, mən.

Səslərin sayı: 8
45
7569
loading...
Şərhlər
Offline
Aysel İ.
Oldu, ya rəbb, həlak insanlar,

Suvarıb torpağı qızıl qanlar.

Oldu çöllər cavanlara mədfən,

Çoxlarına nə qüls var, nə kəfən.

Sinəsinə dağlı, gözləri giryan,

Minlər ilə ana edər əfqan.

Bala dərdilə cümləsi ağlar,

Nə bir ehsan, nə bir xətmi-Quran var.

Baxasan, hər tərəf cəsədlə dolu,

Bağlanıb xalq üçün nicat yolu.
24 fevral 2015 01:15
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Xanim_Xatun
Nə bir ehsan, nə bir xətmi-Quran var.

Baxasan, hər tərəf cəsədlə dolu,

Bağlanıb xalq üçün nicat yolu.
27 yanvar 2015 09:53
Offline
H.M
Lap mekteb illerim yadima duwdu, hazirliq vaxti rubailerini ezberleyirdik, melumat ucun tewekkurler, yeniden tekrarlamiw olduq.
3 yanvar 2015 02:48
Offline
yagmur hesenova
salam.men simurq qusu

men sayta bu gun daxil olmusam ve burdaki hamini salamlayram
23 dekabr 2013 22:06
Offline
Elnur Məmmədov
xəbərçün təşəkkqr! hanı milli geyim?hanı milli ruh?hamı irəli gedirşbiz dala,əncir yarpağına,Adəm Həvvanın utannadığı çağlara...amma cənnətdən qovulmuçuq unutma,qadın!burdan da qovsalar hara füdəcik?
15 noyabr 2013 02:19
Offline
mira-kerim
MAYA EL,
sizdə sag olun..
24 aprel 2013 19:52
imza: Ne qeder sade olmaq isteyirem,amma alinmir..)))))))
Offline
MAYA EL
ətraflı və geniş məlumat oldu çox saq olun davamlı olsun
24 aprel 2013 13:18
imza: Özün haqqında qışqıra-qışqıra danışma, qoy başqaları sənin barəndə sakitcə danışsınlar.
Offline
Рояна Акперова
ilk dafadir qorurem
19 aprel 2013 13:51
Offline
Sabrina Melodi
Gözəl şerləri var təşəkkürlər give_ros baxıram çoxunun məlumatı olmayıb nədənsə? scratch_ amma bizə Heyran xanımı dərslikdə keçiblər.

Xüsusən də bu şerini çox bəyənirəm girl_ten

Bir namə yazım, badi-səba yarə yetirsin,
Şərhi-qəmimi ol büti-xunxarə yetirsin.
Hicran ələmi saldı ayaqdan məni-zari,
Daruyi-vüsali mənə bir çarə yetirsin.
18 aprel 2013 00:53
Offline
mira-kerim
Vefa Akbarova,
Gümüş,
ULYA,
sizdə sag olun..
17 aprel 2013 21:58
imza: Ne qeder sade olmaq isteyirem,amma alinmir..)))))))
Offline
ULYA
ewitmemiwem tewekkurler
17 aprel 2013 19:51
Offline
Gümüş
Bu haqda bilmirdim təşəkkür edirəm.
17 aprel 2013 16:15
Offline
Vefa Akbarova
kllassik janiri coooooox sevirem ancaq muasir canim. coooooox sag ol
17 aprel 2013 14:44
Offline
mira-kerim
Kamailba,
inboxa baxdaa girl_cray
16 aprel 2013 21:30
imza: Ne qeder sade olmaq isteyirem,amma alinmir..)))))))
Offline
Kamailba
Məlumatın yox idi.Xəbərə görə çox sağol deyirəm.Heyran xanım kim olduğunu artıq bimşiş oldum.
16 aprel 2013 21:27
imza: "Hər bir ağacın bir meyvəsi var,
Qəlbin meyvəsidə övladdır."

Həzrəti Məhəmməd s.ə.s
Offline
mira-kerim
Lalə-Hacət,
cox sag olun.. laughing
16 aprel 2013 21:05
imza: Ne qeder sade olmaq isteyirem,amma alinmir..)))))))
Offline
Hacət-i Vuslat
Yalan nə deyim..eşitməmişdim bu şairə barədə.bəlkə də eşitmişəm,amma, xatırlamıram...Təşəkkür edirəm belə xəbərə görə...
15 aprel 2013 22:24
imza: Diqqət əziz xanımlar! Sərbəst qrafikli,yatırımsız işə ehtiyacınız varsa mənimlə əlaqə saxlayın.
Offline
mira-kerim
iskom,
cox sag ol.. give_ros R.G.AL-SU,
Sumeyya Musevi,
azeri .m,
Yağmur damlası,
NAR çiçəyi,
MELEYIM,
Yasemen,
PERVANE ELIYEVA .......,
Seadet Sexavet,
Sonay Quluzade,
Xəyalə Murad,
YEGANA,
AYGUN_1981.,
dombish ,
cox sag olun..
15 aprel 2013 21:26
imza: Ne qeder sade olmaq isteyirem,amma alinmir..)))))))
Offline
Yasemen
daha evvel esitmisdim bu xanim baresinde,tesekkurler
15 aprel 2013 16:25
Offline
PƏRVANƏ ƏLİYEVA......
HEYRAN XANIM HAQQINDA HEC ESHITMEMIWDIM..SAYENDE EWITDIM BACI..HEYTAN XANIMIN QEZELIDE ADAMI LAP HEYRAN HELEDI..COX TEWAKKUR EDIREM BOLUWDUYUN UCUN....
15 aprel 2013 14:46
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Ailənizin ümumi gəliri:
500 AZN-ə qədər
500-1000 AZN
1000-1500 AZN
2000-3000 AZN
5000 və ya daha çox
Sizə nə var?! )