Bakıda hava 33°
USD 1.7017 AZN
EUR 1.9632 AZN
19:19Emma Svon Axşamınız xeyir! 14:37((( https://youtu.be/jvCupSqvxg8 12:09((( Qelbimi qıranda düşünmedin orda belke sen varsan. 12:05Xəyalə Murad Bu gözəl gündə hər birinizi xoş gördük! Necəsiniz? 12:05((( Yasadığım heyat deyıl. Men buna ne ad verım .....(( 12:05Xəyalə Murad Hər vaxtınız xeyir olsun,Əziz Qadin.Netlilər! 12:03((( https://youtu.be/cf9PXnwnI08 08:35GÜLÇİN Sabahınız xeyir əziz Qadın.Netlilər!
37457

Dəmir əskikliyi zəka geriliyinin səbəbkarıdır

Dəmir əskikliyi zəka geriliyi də daxil olmaqla bir çox sağlamlıq probleminə səbəb olur. Dəmir əskikliyinin əlamətlərini və içində dəmir olan tərəvəz, meyvə, dəniz məhsulları, ət və bütün qidaları siyahıya alıb sizə təqdim edirəm.

Bütün dünyada ən sıx rast gəlinən dəmir əskikliyi, xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə əhəmiyyətli xalq sağlamlığı problemidir. Dəmir əskikliyinin bütün dünyada neçə uşağa təsir etdiyinə dair qəti bir məlumat olmasa da anemiya, dəmir əskikliyinin bilvasitə bir göstəricisi olaraq ələ alındığında, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə məktəbəqədər yaşdakı uşaqların çoxunda və inkişaf etmiş ölkələrdəkilərin də ən az 30-40% da dəmir əskikliyi olduğu təxmin edilir.

Dəmir əskikliyinin anemiya xaricində gətirib çıxardığı ən əhəmiyyətli problemlərdən biri isə uşağın zəka inkişafına mənfi istiqamətdə təsir edə bilməsidir. Acıbadem International Xəstəxanası Uşaq Sağlamlığı və Xəstəlikləri Mütəxəssisi Dr. Lütfkarlıq Şəhla, dəmir əskikliyinin vaxtında fərq edilməzsə, zəka əmsalının düşməsi və zehni funksiya pozuqluğunun qalıcı hala çevrilə biləcəyini bəyan edib.

 Zəka şakalası 5 bal düşür

Dəmir əskikliyində eritrosit, bir başqa deyimlə qan hüceyrələri istehsalının təsirlənməsindən əvvəl mərkəzi sinir sistemindəki dəmir azalır. Bu azalma dopamin, serotonin və noradrenalin kimi beyin hüceyrələrinin xəbərləşməsində vəzifəli olan maddələrin istehsalı, funksiyası və parçalanmaları üçün lazımlı olan dəmirə asılı fermentlərin fəaliyyətini pozur. Bunun nəticəsində də beynin sürətlə böyüdüyü və təməl psikomotor bacarıqların qazanıldığı süd uşaqlığı (1-12 ay) dövründə yaranan dəmir əskikliyi zəka inkişafına mənfi istiqamətdə təsir edə bilir. Belə ki, zəka əmsalı (IQ) qalıcı olaraq, olması lazım olan səviyyənin təxminən 5 bal düşə bilir.

 

Dəmir əskikliyi zəka geriliyinin səbəbkarıdır

 

Bəs dəmir əskikliyi hansı siqnallarla özünü göstərir? Dr. Lütfkarlıq Şehla diqqət yetirilməsi lazım olan əlamətləri belə sıralayır: "Dəridə solğunluq, narahatlıq, iştahsızlıq, ürək döyüntüsündə sürətlənmə problemi varsa, ailələr zaman itirmədən həkimə müraciət etməlidirlər. Dəmir əskikliyində qida olmayan maddələrin məğlub olması (buz, torpaq) və ya divar və metal maddələri yalamaq kimi vərdişlərin yaranır. Diqqətsizlik və fikir cəmləmək kimi çətinlikləri də dəmir əskikliyi də xəbərdarlıq hesab edilir"

Edilən səhvlər dəmir əskikliyinə səbəb olur. Bu səhvlər isə bunlardır.

Ən sıx görülən səbəb düzgün qidalanmamaqdır

Dr. L. Şehla hesab edir ki, düzgün qidalanmamaq və ya bir cür desək dəmirin qida yoluyla qeyri-kafi alınması dəmir əskikliyinin ən sıx rastlanan səbəbidir. Bəzi xəstəliklər də dəmirin qeyri-kafi qəbuluna səbəb ola bilir. Sıx burun qanamaları, bağırsaq polipləri və bəzi bağırsaq parazitləri də dəmir itkisiylə nəticələnə bilir. "Dəmir əskikliyinə gətirib çıxaran bir başqa əhəmiyyətli faktor da, artmış olan ehtiyacdır" deyən Dr. Lütfkarlıq Şehla sözlərinə belə davam edir: "Ana bətnində körpənin dəmirə olan ehtiyacı artır. Zamanında doğulan körpələrin dəmir anbarları ilk 5-6 ay üçün kafi olur. Ancaq hamiləliyin ikinci dövründə qidalanmada dəmir tərkibli menyuya yer verilməzsə dəmir əksikliyi yaranar. Bunun nəticəsində də dəmir əskikliyi inkişaf edir." 

Dəmir əskikliyi zəka geriliyinin səbəbkarıdır

Dəmir əskikliyindən qorunmanın 6 ən incə məqamı var:

1. İlk 6 ay körpənizi yalnız ana südüylə bəsləyin.

2. 6-cı ayda əlavə qidalar verməyə başlayın. Bu qidalar içində qırmızı və ağ ət, yumurta sarısı, qaraciyər, paxlalılar və yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər kimi dəmirdən zəngin qidalar olmasına diqqət yetirin.

3. Qidalanmasında dəmir həzmini asanlaşdıran limon, portağal, pomidor kimi C vitaminindən zəngin qidaları bol edin.

4. Dəmirin həzmini azaldan çay ilə çörək kənarı verməyin.

5. Mümkünsə 2 yaşına qədər əlavə qidalarla birlikdə ana südü verməyə davam edin və inək südündən qaçının.

6. 1 yaşından sonra gündəlik süd alışının 500 ml-i keçməməsinə diqqət yetirin.

İçində dəmir olan, ət məhsulları, dəniz məhsulları, tərəvəzlər, meyvələr, taxıllar və digər bütün qidaları siyahıya aldıq.

Dəmir olan ət məhsulları

Mal əti, quzu əti, hind toyuğu əti, toyuq əti, dana əti, quzu ciyəri, qaz ciyəri, yumurta.

Dəmir olan dəniz məhsulları 

Dəmir əskikliyi zəka geriliyinin səbəbkarıdır

Krevet, dəniz darağı, istridyə, ton balığı, sardalya, mezgit balığı, skumbriya.

Dəmir olan tərəvəzlər

İspanaq, şirin kartof, göy noxud, brokoli, paxla, çuğundur yarpağı, pazı.

Dəmir olan taxıl məhsulları

Ağ çörək (zənginləşdirilmiş), tam buğda çörəyi, zənginləşdirilmiş makaron, buğda məhsulları, kəpəkli taxıllar, misir, yulaf, çovdar çörəyi, zənginləşdirilmiş düyü.

Dəmir olan meyvələr

Çiyələk, qarpız, kişmiş, əncir, quru ərik, qurudulmuş şaftalı.

Dəmir olan digər qidalar

Soya pendiri, paxla, pomidor, qurudulmuş göy noxud, mərcimək, qarğıdalı siropu.

Səslərin sayı: 3
16
3398
Loading...
Şərhlər
Offline
Pərvanə
Çiyələk, qarpız, kişmiş, əncir, quru ərik, qurudulmuş şaftalı.
Sevirem hamisi bunların. blum
22 aprel 2016 19:07
imza:
Arzu et, istə; amma o arzu ölçülü olsun. Bir saman çöpü bir dağı qaldırmaz.
Offline
Ellada Babayeva
Hər şeydən bir az yeyirəm.
22 aprel 2016 18:38
imza: Hiss və ağıl həyat gəmisinin yelkəni və sükanı kimidir; biri hərəkətə gətirir, o biri istiqamətləndirir.
Cübran.
Offline
Iceberg
Menim qizimda da var idi korpe varxti
22 aprel 2016 17:48
imza: shafaabdulla.blogspot.com
Offline
Ceylan Mumoğlu
Dəniz84,
Quzu əti və quzu ciyəri çıxmaq şərti ilə

Onu biz də yeyə bilmirik artıq. Çox yağlı gəlir.
22 aprel 2016 12:07
Offline
S U S E N _BACI
SALAM

XANIM XATUN

INDIKI VAXTIN

GLOBALL PROBLEMI BEMCE girl_smi
22 aprel 2016 10:53
Online
Xəyalə Murad
Dəmirin həzmini azaldan çay ilə çörək kənarı verməyin.
Bu bir az qəliz oldu. Çörəyin kənarında da, çayın özündə də bir fayda var.
22 aprel 2016 10:52
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Offline
Aysel İ.
Quzu əti və quzu ciyəri çıxmaq şərti ilə bütün ət məhsullarından istifadə edirik. Quzu ətini də yalnız kababda xoşlayırıq. Çox faydalı xəbərdir. Hər neətdən qədərində istifadə xeyirli, həddindən çox ziyanlıdır. Təşəkkürlər.
22 aprel 2016 09:37
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Mələksima
1 yaşından sonra gündəlik süd alışının 500 ml-i keçməməsinə diqqət yetirin.
30 iyun 2015 01:42
Offline
Qəribə
Diqqət! Bu linki görmək üçün zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin.
Təşəkkürlər.
10 iyun 2015 15:25
Offline
Xanim_Xatun
Bunları bilmirdim. Təşəkkürlər.

Buyurun..
7 iyun 2015 10:54
Offline
Şəri Babayeva
Bunları bilmirdim. Təşəkkürlər.
6 iyun 2015 21:33
imza: Qadın təbiəti gərəyi zəifdir; amma ağrıya ən çox o dözər. Qadının müqavimətini qıran tək şey xəyal etdiyi kişinin boş çıxmasıdır...
Offline
Mələksima
Dəmir olan digər qidalar

Soya pendiri, paxla, pomidor, qurudulmuş göy noxud, mərcimək, qarğıdalı siropu
5 iyun 2015 15:33
Offline
nigar dadasova
xebere gore twekurler
4 iyun 2015 22:39
Offline
Gultekin
6-cı ayda əlavə qidalar verməyə başlayın. Bu qidalar içində qırmızı və ağ ət, yumurta sarısı, qaraciyər, paxlalılar və yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər kimi dəmirdən zəngin qidalar olmasına diqqət yetirin.
4 iyun 2015 22:12
Offline
Aysel İ.
İspanaq, şirin kartof, göy noxud, brokoli, paxla, çuğundur yarpağı, pazı. give_ros
4 iyun 2015 20:25
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Pərvanə
Ona gore her erzaqdan qidalanmaq lazimdir
4 iyun 2015 20:20
imza:
Arzu et, istə; amma o arzu ölçülü olsun. Bir saman çöpü bir dağı qaldırmaz.
Məlumat "Qonaq" kimi daxil olan ziyarətçilər saytda şərhlərin bildirə bilməzlər.Zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin və ya öz hesabınızla sayta daxil olun!
Son yazılar
Son şərhlər
Maraqlıdır
Hansı fəsili daha çox sevirsiniz?
Yaz
Yay
Payız
Qış