Bakıda hava
USD AZN
EUR AZN
15:30Feride Pərvizin qaçmağı zəyifdi 15:30Feride Adada ayrı dava saldı oyunda ayrı sora uzr istədi də 15:29Feride Ayla Pərvizdə gunah yoxduye o yemək bişirənin hiyləsidi 11:39Ayla Ayla Perviz deyesen esebi adamdi 11:38Ayla Ayla Hamiya salammm Survivora kim baxdijQuery162089170006099228_1581925069530?? 08:45Xəyalə Murad Yeni iş və dərs günü hər birinizi salamlayırıq! 08:45Xəyalə Murad Sabahınız xeyirli,gününüz aydın olsun,Əziz Qadin.Netlilər!
41418

Qadın filosoflar

 

Qədimdə deyirdilər ki, kişi sonsuzluğu haqqında düşünə bilər, lakin qadın isə ona məna verər. Bu aforizmin müxtəlif mənası var: məsələn, yalnız kişi uşaqların dünyaya gəlməsində tək başına heç nə edə bilməz, lakin o paradokslarla Zenonda təsəlli tapa bilər. Bu cür iddialar əsasında fikir yarandı ki, tarix boyu (ən azı XX-əsrə qədər) yer üzündə böyük şairə və böyük yazıçılar olsa da, lakin nə qadın filosoflar nə də ki, riyaziyyatçılar yox idi.

Belə dəyişmiş qadına münasibəti uzun müddət ona gətirib çıxarır ki, qadınlar dərslərlə və rəssamlıqla məşğul ola bilməzlər. Amma Artemiziyu Djentileski və Rosalbu Karera bunların içində istisna idi. Başa düşüləndir ki, o vaxta qədər ətək geyinən qadınların meşə ətrafında 30 nəfər işçinin tikdiyi kilsədə rəssamlıq etmək, eləcə də şagirdlərə bu barədə dərs keçmək olmazdı. Amma elə ki, dəzgah rəssamlığı başladı, bu dövrdə artıq qadın rəssamlar yarandı.

Eyni şey haqqda yəhudilər də deyirdilər ki, sənət bir çox istiqamətlərdə uğur əldə edib, ancaq rəssamlıqda deyil. O vaxta qədər ki, Şaqal (Chaggal) ortaya çıxdı. Yahudi incəsənəti həqiqətən çox gözəl, çox qədim əlyazmalardan ibarət olub. Problem onda idi ki, yahudilərin o vaxtlar Bogemateri (Tanri ana) -nın çarmıxa çəkilmiş rəsmləri kilsənin əlində idi. Buna görə də heç təəccüblü deyil ki, o zamanlar heç bir yəhudi Roma Papası olmaq istəməyib. Bu salnamələrdə Boloniya Universtetində qadın müəllimələr xatırlanır belə ki, Novella Dandreya və Bettisiya Qozzadini belə gözəl dərs keçirdilər ki, tələbələri sıxmamaq üçün mülahizələr oxuyurdular, lakin heç biri filosofiya üzrə dərs vermirdi. Fəlsəfə tarixi  dərsliklərində ilk növbədə musiqi və vizual əsərlər deyil, yalnız rəssamlıq barədə görərik, çünki fəlsəfəni bunlarsız təsəvvür etmək olmaz.

Mariya Tereza Fumaqalli, onun haqqında çox şey yazılıb, lakin qadın filosof probleminə asanlıqla yanaşmaq lazım deyil. Orta əsr cəmiyyətində qadın monastırı başçısı yalnız monastırda deyil, eləcədə mənəvi müəllimlər, siyasətçilər, monastırda və dövrün inttelektual parlaq təmsilçiləri olublar.

Feministlər çoxdan öz qəhrəmanlarını Qipatiyu Aleksandriyuskuyu fəxri kürsüyə qaldırmışdılar ki, o V əsrdə ilk dəfə fəlsəfə və riyaziyyatdan dərs deyib. Qipatiya fəlsəfənin əsl simvolu olmuşdur hərçənd ki, onun əsərlərinin yalnız xatirələri qalıb. Onların hamsı məhv edilib, necə ki, Qipatiya məhv olundusa, eləcə də əsərləri bir çox xristianlar tərəfindən, tarixçilərin dediyinə görə Kirill Aleksandria əllərindən, sonradan müqəddəs oldu bu hərəkətinə görə yox təbii. Amma bu tarixdə yeganə Qipatiya deyildi.

Bu yaxınlarda kiçik bir kitab işıq üzü görüb, adı "Qadın filosoflar tarixi"dir. Bu kitabın müəllifi Jil Menaj 17-ci əsrdə yaşamış qadın filosoflar keçmiş markizlər de Sevigne və madam de Lafayet haqqındadır. Onun kitabı ilk dəfə 1690-cı ildə dərc olunub və "Mulierum pilosopharum historiya" adını daşıyıb. Belə ki, Qipatiya yeganə deyildi, Minaja kitabda daha çox diqqəti klassik dövrə yetirib. Baxanda qədim əlyazmalar və Menajın yazdığı "Qadın filosoflar tarixi kitabından və kilsə atalarının adından 65 ad tapmaq mümkün olsa da etiraf etmək lazımdır ki, onun fəlsəfə haqqında məlumatı kifayət qədər geniş idi.

Nəzərə alsaq ki, qədim yunan cəmiyyətində qadınlar yalnız bağlı qapı arxasında evdə olmalı idi. Filosoflar bunun tam əksini sübuta yetirməyə calışırdı ki, gənc və gözəl qız və oğlanlar cəmiyyətdə müəyyən təsirə malik olmalıdır. Digər tərəfdən məhz Aspaziyu kimi daha çox xatırlayırlar. Lakin unudurlar ki, o parlaq bir filosof idi. Bu barədə  bizə Plutarx etdiyi bölmələr yazır- Socrat özü dinləməyi çox sevirdi.

Mən bu günə qədər mövcud olan fəlsəfi ensiklopediyanın qədim filosoflarının qəbul edilmədiyi tarixdən bəhs etdim. O dövrlərdə qadınlar yoxmuş kimi yaşayan və "yalnız kişi filosoflardan başqası ola bilməz" sözünə aydınlıq gətirməyə çalışdım və gördüyünüz kimi heç də belə nəticə alınmadı, tarix boyu qadın filosoflar olub və olacaq da...

Səslərin sayı: 7
52
4099
Şərhlər
Offline
Azadə Həbibzadə
tarix boyu qadın filosoflar olub və olacaq da...

Qadin istese her sey olar
10 aprel 2015 11:32
Offline
Aysel İ.
kecen defe oxumusdum yene oxudum, xosuma gelir bu xeber. tesekkurler canim

Titi canm haralardasan?
23 fevral 2015 09:02
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Xanim_Xatun
Əziyyətli və gözəl xəbərim.

Hər gozəl işin əziyyəti olur..ƏLa xəbərdi..

Əziyyətli və gözəl xəbərim.

Hər gozəl işin əziyyəti olur..ƏLa xəbərdi..
27 yanvar 2015 10:18
Offline
Narin...
D.R Deniz,
Şərdin üçün təşəkkür. kiss Əziyyətli və gözəl xəbərim. smile
23 noyabr 2014 23:43
imza: В детстве - спать, было наказанием, а теперь - МЕЧТА!
Offline
Deniz N-va
Qadinin biliyi olub oz ayaqlari uste durmasi en gozelidir halal olsun give_ros
20 iyun 2014 22:18
Offline
Narin...
saida safarova,
Gunay Azimli,
Təşəkkürlər xanımlar give_ros
7 dekabr 2013 18:00
imza: В детстве - спать, было наказанием, а теперь - МЕЧТА!
Offline
saida safarova
Qadinlar ince olduqlari qeder de gucluduler...kiwilere sahib ve hokmurandilar...aqilli olduqlari qeder de hiylegerdiler...tekce sevgi hissleri qarwisinda acizdiler...cunki deyerini anlayandilar..mence..........
28 oktyabr 2013 10:37
Offline
Gunay Azimli
qeyri-adi idi
26 oktyabr 2013 22:25
Offline
Narin...
canimm Narinim xeberin cox maraqlidi ...Qadin gozel ana, qaygikew heyat yoldawindan elave lazim gelerse filosofda ola biler twk baciwkoo

Men təşəkkür edirem canim cox sag ol oxuyub serh bildirdiyin ucun air_kiss give_hea
25 oktyabr 2013 17:18
imza: В детстве - спать, было наказанием, а теперь - МЕЧТА!
Offline
Ibrahimova Gulya♥S♥
canimm Narinim xeberin cox maraqlidi ...Qadin gozel ana, qaygikew heyat yoldawindan elave lazim gelerse filosofda ola biler twk baciwkoo give_ros
25 oktyabr 2013 00:01
Offline
Narin...
Xeber ucun tesekkurler Narin canim

Narın bacım,çox sağ ol,çox maraqlı mövzu idi.Davamlı olsun inşaALLAH.

Narin canim xebere gore cox sagol maraqlidir,tesekkurler

kecen defe oxumusdum yene oxudum, xosuma gelir bu xeber. tesekkurler canim

Her birinize sonsuz tewekkurler serh yazan elleriniz yorulmasin InsAllah davami olacaq give_ros air_kiss give_hea
24 oktyabr 2013 23:03
imza: В детстве - спать, было наказанием, а теперь - МЕЧТА!
Offline
Xedice 033
Xeber ucun tesekkurler Narin canim
24 oktyabr 2013 23:00
Offline
Ruhəngiz
Narın bacım,çox sağ ol,çox maraqlı mövzu idi.Davamlı olsun inşaALLAH.
24 oktyabr 2013 17:47
imza: Böyük insanlar hadisələri,dahi insanlar isə nəticələri düşünür.
Offline
Ayka_M
Fidan,
burda qeyd olanlardan birinin adin yazdim geldi,, ama rusca melumatlaridi men elede bilmirem rusca
24 oktyabr 2013 15:35
Offline
Qəribə
Narin canim xebere gore cox sagol maraqlidir,tesekkurler give_ros kiss
24 oktyabr 2013 15:18
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
Titi
kecen defe oxumusdum yene oxudum, xosuma gelir bu xeber. tesekkurler canim give_ros
24 oktyabr 2013 12:45
Offline
Narin...
aygul,alizade, give_ros
BIBIXANIM, air_kiss give_hea
Fidan, air_kiss give_hea
Tewkkur edirem qizlar serh yazan elleriniz agrimasin
24 oktyabr 2013 00:35
imza: В детстве - спать, было наказанием, а теперь - МЕЧТА!
Offline
aygul,alizade
Gozel movzudur.Onuda deyimki qadinlara islam dininden qabaq hec bir yerde deyer verilmirdi.Allaha hemd olsunki islami bize vermekle qadinlara yuksek deyer verildi.Ve bu deyeride her bir qadin Allahin serietini yasayaraq gore bilir.tesekkurler.
24 oktyabr 2013 00:21
Offline
BIBIXANIM
qiz super haaldi sene xebere gore
24 oktyabr 2013 00:05
Offline
Fidan
Ayka_M,
Kitabların elektron versiyasını tapmaq olar,google-dan yazsaz tapa bilərsiz,sonra yükləyin və kompüterinizdə oxuyun.
Bacım maraqlı mövzudur,çox sağol
23 oktyabr 2013 23:52
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
Son yazılar
Hansı fəsili daha çox sevirsiniz?
Yaz
Yay
Payız
Qış