Meri Şelli
İngilis yazıçısı, şair Persi Bişi Şellinin xanımıdır. Meri yazıçı və filosof Uiliyam Qodvinin və Meri Uollstanfarktın (ilk feminist qadın olub) qızı idi. 1813-cü ildə Meri Şelliy şair Persi Bişi Şelliylə tanış olur. Onlar bir-birlərini sevməyə başlayırlar. Lakin Şelli evli idi və 1814-cü ildə o, Avropaya getməli olur. İsveçrədə onlar Bayronla görüşür və 1816-cı ilin yazında Cenevrə gölünün sahilində bütün kollektiv dəhşətli inşaların hekayələri ilə əylənməyə başlayır. Bayron vampirlər haqqında hekayəni qaralama halında qeyd edir (daha sonra yazının ardını onun həkimi Con Payron davam etdirir). Meri Şelli isə alim haqqında fərziyə irəli sürür, süni insan yaradır. 1817-ci ilin yazında "Frankeynşteyn və ya Yeni Prometey" artıq bitmişdi, lakin 1818-ci ilin başlanğıcında bu povest dərc edildi.
"Frankenşteyn" ingilis və dünya ədəbiyyatının əhəmiyyətli əsəri olur, rasionalizm ədəbiyyatından romantik ədəbiyyata keçid xarakteri daşıyır. Povest əvvəlcədən elmi fantastikadan xəbər verərək, sərbəst istiqamət kimi yalnız sonralar rəsmiləşir. "Frankenşteyn"in ekranlaşdırılması ənənəsi 1910-cu il versiyasından başlanır.
Meri Şellinin başqa əsərləri - "Valperqa", "Həyat və Kastruçço macəraları", "Lukkanın knyazı" (1823)," Sonuncu insan" (1826), "Folkner"dir (1837). Onun qısa nəşrinin toplusu yalnız 1891-ci ildə dərc edilib.
Meri Şelli şəxsi həyatında baş vermiş faciəli sarsıntıların təəssüratı haqda yazırdı: "Sözə baxmayaraq on doqquz il artıq tam olaraq dəhşəti dərk etməyə vaxt tapdı, qəm, ümidsizlik, insan həyatını müşayiət edən ölüm". Bu əhval-ruhiyyə onun kitabına da böyük təsir etdi - iki ədəbi ənənənin çarpazında dayanmış "qotika" və "maarifçilik".
Viktor Frankenşteyn - Meri Şellinin romanının qəhrəmanı, insan ağlının qüdrətinə inandırılmış Faustu bir çox şeydə xatırladan gənc alim. Elm adamı olan yeniyetmələr haqqında xəyallarla sərxoş olmuş, antik Allahlara və qəhrəmanlara oxşamağa çalışır və möcüzə baş verir: sınaq nəticəsində görünməmiş gücə və enerjiyə sahib olan nəhəng insanaoxşar varlıq yaradır. Amma onun yaradılması tezliklə nəzarət altından çıxır və onun dağıdıcı gücünün ilk qurbanı Frankenşteynin ən yaxınları: onun qardaşı, ən yaxın dostu, gənc arvadı olur. "Frankenşteynın motivi" bir çox əsərə təsir etdi: Stivensonun fantastik inşaları, M.Bulqakovun "İt ürəyi" adlı məşhur povesti. 1822-ci ilin yayında dənizdə qəfildən fırtınaya yaxalanaraq boğulan ərinin faciəli həlak olmasından sonra Meri Şelli xatirə və düşüncələrinin əsasında "Olümündən sonra" şerlərini nəşr etdirir. O, həyatının sonuna kimi ədəbi işlərlə: redaktə, xarici yazıçılar haqqında ədəbi qısa hekayələr, tərcümələr, resenziyalar yazmaqla məşğul olub. Əksər hallarda o bunu anonim olaraq edib.
