Giriş
Bağla

3-4 yaşlı uşaqların xəyal dünyası

Hamiləlik və analıq / "Ev məktəbi"

"Ana, məktəbdə şəkil çəkirdik, bilirsən nə oldu? Çəkdiyim dinozavr kağızdan yerə hoppandı. Həm də qanadlı bir dinozavr idi. Mən də kürəyinə mindim və evə uçduq. Yolda quşlar bizə hücum etdi. Amma mən alov çıxaran çubuq ilə hamısını qaçırdım..."

3-4 yaşlı uşaqların ümumi xüsusiyyətləri nələrdir? Bu dövrdə ən çox təkrarlanan davranışlar hansılardır? 
Bu yaş dövründəki uşaqların ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti davamlı hərəkət halında olmalarıdır. Hoppanmağı, hərəkət etməyi sevirlər. Artıq daha balanslı hərəkət etdikləri üçün qaçmaq və istədiyində dayanmaq bacara biləcəyi şeylərdir. Yellənməyi, alçaq bir pillə və ya divardan hoppanmağı sevərlər. Enerjisi heç bitməyəcək kimi davamlı hərəkət halındadırlar. 

 

3-4 yaşlı uşaqların xəyal dünyası

 

Təhlükəli olanı yavaş yavaş seçə bilirlər
* Sərbəst yeməyi, geyinmə və soyunmağı, əl yuma və diş fırçalama kimi özünə qulluğu bacarırlar. 
* Diqqətini daha uzun müddət etdiyi işə verə bilər. Daha uzun müddət özbaşına oynaya bilər. 
* Şəkil çəkmək, dəyişik materiallarla (oyun xəmiri, boya və s.) oynamaq marağını çəkir. Bu yaş dövrlərində şəkillər mövzusu daha maraqlı və daha aydın olmağa başlamışdır. 
* Təqlid etməyi sevər. Fərqli rollara girər. Bir gün pişik olar, bir başqa gün dinlədiyi nağıldakı qəhrəmanın yerinə keçər. 
* Özünün artıq digər insanlardan fərqli bir fərd olduğunu qavramağa başlayır. Başqalarının da özündən fərqli duyğu və düşüncələri olduğunu fərq etməyə başlayır. 

 

3-4 yaşlı uşaqların xəyal dünyası

 

* Bir çox fərqlilikləri anlamağa başlayır. 
* Obyektləri böyüklüyünə və ya rənginə görə sıralayır. 
* Beşə qədər saymağı öyrənir. 
* Mətbəxdə və ya evdə edilən işlərdə kömək edir. 
* Oyuncaqlarını özü götürüb, yerinə qoya bilər. 
* Yoldaşlıq əlaqələri inkişaf edir, paylaşmağı öyrənir. 
* Danışığı əsas qrammatika qaydalarına uyğundur. Danışılacaq çox şeyi vardır - məktəbdə olanlar, yoldaşları, uydurduğu hekayələr... 
* Qaydaları anlaya, problemlə qarşılaşdığında həll yolları mövzusunda müdaxilə edilməzsə, özü nəticə çıxara bilər. 
* Keçmişı və gələcəyi ayırd etməyə başlayar.  
* İnadkarlıq göstərə bilər, istəklərinin yerinə yetirilməsi onun üçün əhəmiyyətlidir. 

 

3-4 yaşlı uşaqların xəyal dünyası

 

3-4 yaşlı uşağın xəyal dünyası necədir? 
3-4 yaşındakı uşağın xəyal gücü artıq oyunlarına, etdiyi fəaliyyətlərə dəyişik rənglər qatır. Bu yaş dövründə uşaq xəyal ilə həqiqəti yeni-yeni ayırd etməyə başlayır. Bununla yanaşı, xəyali hekayələr dinləməyi və uydurmağı sevərlər. Ən sevdikləri nağıl və ya cizgi film qəhrəmanının yerində olmaq, ya da başqalarının başına gələn şeyləri öz başına gəlmiş kimi izah etmək və ya heç olmayan şeylər uydurmaq bu dövrdə sıx qarşılaşılan vəziyyətdir. 
Xəyal dünyaları getdikcə zənginləşdiyi üçün oyunları, şəkilləri və danışdıqları hekayələri də daha rəngli, zəngin olmağa başlayır. Oyun bu yaş dövründə uşağın həyatının ən əhəmiyyətli parçasıdır. Yoldaşlıq əlaqələri inkişaf etdikcə uşağın ictimai xarakteri inkişaf etməkdədir. Ən yaxşı yoldaşını təqlid etmək, onun kimi gəzmək, danışmaq kimi fərqli rolları oynamağı sevər. Bəzən fərqli bir xarakterə malik (nağıldakı cin və ya filmdəki super qəhrəman) kimi davranmaq və ya bir obyekti başqa bir obyektin yerinə istifadə etmələri (boş bir ayaqqabı qutusundan musiqi aləti, ya da iplərdən kabel düzəltmək) bu dövrdəki hadisələrə bariz nümunədir. 
İzah etdikləri hekayələrdə başlanğıcda ön və son yoxdur, hekayəni hər dəfə fərqli şəkildə izah edirlər, amma zamanla onları daha həqiqi və məntiqli hekayələrə çevirməyə başlayırlar. 

 

3-4 yaşlı uşaqların xəyal dünyası

 

Uşağın təxəyyülün inkişafına ata-ana necə kömək edə bilər? 
Oyuncaq seçərkən mümkün olduğu qədər müxtəlif funksiyaları olan oyuncaqlar seçilməlidir. Tək bir düyməsi basılaraq oynayan, yaradıcılığa və xəyal gücünə yerqoymayan oyuncaqlar seçilməməlidir. 
Birlikdə oyun oynayarkən uşağı istiqamətləndirmək əvəzinə, onun sizi istiqamətləndirməsinə icazə verin. Məsələn, oyuncaq qabdan uçan dairə kimi istifadə edilərsə, bunun əslində bir qab olduğunu söyləmək əvəzinə, bir qab da siz götürərək oyuna qatıla bilərsiniz. 
Televiziya və kompüter kimi xəyal gücünə çox yer verməyən vasitələrin yerinə teatr, dram, rəqs, sərgi kimi fəaliyyətlər seçilə bilər. 
Evdəki əşyalarla fərqli şeylər etməsinə icazə verin. Zərər vermədiyi müddətcə əşyalara əl vurmasına, istifadəsinə dəstək verin. Yastıqlardan daxma inşa etməsinə icazə verə bilərsiniz. 

 

3-4 yaşlı uşaqların xəyal dünyası

 

Evin dağılmasına və çirklənməsinə səbəb olduğunu düşünərək uşağın oyunlarına məhdudiyyətlər gətirmək xəyal gücünə maneə törədəcək. Müxtəlif əşyalardan istifadəsinə imkan yaradın. Dəyişik boyalar, kağızlar, evdəki tullantı materiallarından (boş qutular, rulonlar, qəzet kağızları və s.) istifadə etməsini dəstəkləyin. 
Hekayələr oxumaq, bilinən hekayələri fərqli şəkildə uşağa çatdırmaq, çəkdiyi şəkil üçün hekayə qurmaq faydalı olacaq. Oyuncaqları tanımasına imkan yaradın. 
Təbiət ilə yaxından tanış olmasına fürsət yaratmaq, heyvan və bitkiləri izləməsini  təmin etmək ona yeni oyunlar icad etməsi üçün lazım olan xəyal gücünü qazandıracaq. 

 

3-4 yaşlı uşaqların xəyal dünyası

 

Ona öz uşaqlığınızda oynadığınız oyunları izah edin və birlikdə oynamağa dəvət edin. Kağızdan təyyarə, konserv qutusundan robot düzəltmək, kağız gəmiləri üzdürmək, köhnə coraba tikilən düymələrlə göz, ağız düzəldib gəlincik yaratmaq, əncir yarpağından bağ etmək kimi bildiyiniz oyunları paylaşın.
Dəyişik rollar oynamasına icazə verin. O, ana olsun, siz uşaq. O, yeməkləri hazırlayan ana, ya da avtomobili istifadə edən ata olsun, siz də arxa kresloda oturan oğlunuz. Dəyişik maddələr qarışdırmaqla mətbəxdə birlikdə yeni yeməklər icad edin. 
Saxsıya fərqli toxum və şitil əkərək necə bağça yaranacağını, açacaq çiçəklərin rəng və qoxularını xəyal edin. 
Öz çəkdiyi şəkillərlə hekayə kitabını yaradın. Bu kitabı başqalarına izah etməsi, zamanla yeni səhifələr əlavə etməsi mövzusunda onu həvəsləndirin. 
Psixoloq Nur Dinçer Genç 


Şərhlər (21)

yamur_92 yamur_92 10 July 2017 14:55 Cavab yaz

Çok degerli bi haber. Çocuklara zaman ayırmak, onlarla oynamak çok önemli. Rabbim tüm evlatlarimizi korusun ilahi amin girl_ang
Xanim_Xatun Xanim_Xatun 4 January 2015 12:02 Cavab yaz

Oglum və qizim tamam basqa basqa xarakterdədilər...
Lale_LR Lale_LR 22 November 2014 12:15 Cavab yaz

Rənglər uşaqlar və böyüklər üçün çox maraqlıdır.Mənim xoşladığım rəng bənövşəyi,bacımın xoşladı isə mavidir girl_ten
Leyla girl_ang
Ruquş love
nilu nilu 3 June 2014 13:28 Cavab yaz

бѓ¦Narınбѓ¦,
MiniraВ Aslanzade,
Zeyneb-Esger,
MAVISВ KIZВ ,В BAHARВ CICEYI,
Şərhləriniz üçün təşəkkür edirəm give_ros
gozel eliyeva gozel eliyeva 31 May 2014 07:24 Cavab yaz

Cox maraqali yazidir ♥NiLuFeR♥, tesekkur edirem canim menim give_ros
girl_1999,gunka girl_1999,gunka 17 April 2014 12:41 Cavab yaz

Menim qizimin 3 yasi olacaq etrafimizdaki qohum eqrebenin o yasda olan usaqlarinin hamisindan secilir bezen zarafatla ona agbircek de deyirler saymagi seir demeyi komek etmeyi meslehet vermeyi menim ona verdiyim oyutleri tehlukeli olana yaxinlasmamagi qardasina meslehet etmeyi demek olar cox seyi bilir bir siz yazdiginiz paylasmaq onda yoxdur buna gorede cox vaxt neyise paylasa bilmeyende dalasir goren bu xasiyyeti onu hemise izleyecek bu barede de xeber hazirlasaz sevinerem bu xeberinizse cox faydalidir cox sag olun tesekkurler give_ros
minira72 minira72 24 March 2014 00:57 Cavab yaz

Maraqlı xəbərdi
rana969 rana969 22 March 2014 22:56 Cavab yaz

Analar üçün faydalı məlumatlardır təşəkkrlər canım. air_kiss
nilu nilu 19 March 2014 22:48 Cavab yaz

Angel,
Ləman_,
AYSUNВ MEMMEDOVA,
nameВ surname,
PƏRVANƏВ ƏLİYEVA......,
nihatmehtizadə,
Qeribe,
AytacВ MvaВ ,
QizilВ Gul,
AylinВ Memmedova,
aska,
Gözəl bacılarım hər birinizə şərhləriniz üçün təşəkkür edirəm give_ros
aska-86 aska-86 18 March 2014 09:23 Cavab yaz

Allah butun gul balalarimizi qorusun! bizlere yalniz xos gunlerini gostersin rebbim! give_ros
Aynur85 Aynur85 17 March 2014 00:47 Cavab yaz

Faydali xeber ucun tesekkur
Qizil Gul-1990 Qizil Gul-1990 16 March 2014 22:35 Cavab yaz

lazimli və faydalı xeberdir. Təşəkkür give_ros
Aytac M-ca Aytac M-ca 16 March 2014 12:51 Cavab yaz

Menimkiler boyuyub artiq .Amma faydali xeberdi tesekkurler give_ros
qeribe qeribe 16 March 2014 12:23 Cavab yaz

Çox faydali xeber hazirlamisiniz ellerinize sagliq give_ros good
nikoЕџ nikoЕџ 16 March 2014 00:08 Cavab yaz

Xəbərə indi baxdım,,maraqlı,həm də vacıbdi demək olar girl_ten
Ryos Ryos 15 March 2014 14:41 Cavab yaz

Bizim evde oyuncaq fabrikidi desem yalan olmaz.Daha ne cur oyuncaq istiyib gosterib almishiq.Duzdu bezen oyun oynuyanda balacama qoshulub bir anliq ushaqlashiram..Amma cox cekmir.cunki hovselemde catmir..Mentiqden cox yaxshidi sual hardan versen cavabi var..Calishiramki azda olsa vaxt ayirim.Ozu ozune birde goruremki kubiklerden ev tikir,Mashinlari ucun qaraj tikir..Oyuncaqa daha cox maraqi var..Maraqli xeberdi.Cox saqol canim.. give_ros
doci doci 15 March 2014 11:34 Cavab yaz

Bir cox xeberlerden daha lazimli ve maraqlidi.ela good
aysun2013 aysun2013 15 March 2014 00:15 Cavab yaz

CANIM MARAQLI XEBERDI OQLUM 3.6AYLIQDI BU XEBER DIQQETIMI CEKDI.
Leman(wirniyyatci) Leman(wirniyyatci) 14 March 2014 19:49 Cavab yaz

Yazan ellerin var olsun Allah butun uwaqlari qorusun amin
EMILA EMILA 14 March 2014 19:04 Cavab yaz

Çox faydali xeber hazirlamisiniz ellerinize sagliq
Əvvəlki səhifə Növbəti səhifə

Add comment

  • reload, if the code cannot be seen


Qadin.Net

Яндекс.Метрика