Giriş
Bağla

Bazilika sisterni

MÜXTƏLİF / Səyahət

Bazilika sisterni
İstanbulun görkəmli tarixi strukturlarından bir də Aya Sofyanın cənub-qərbində olan Basilica Sisternidir. Bizans imperatoru I. Justinianus (527-565) tərəfindən tikilən bu böyük yeraltı sistern suyun içindən yüksələn və saysız kimi görülən mərmər sütunlar səbəbiylə xalq arasında "Yerebatan Sarayı" olaraq adlandırılmışdır.Uzunluğu 140 metr, eni  70 metr düzbucaqlı formasında bir sahəni örtən, nəhəng bir quruluşu var. 52 pilləli nərdivanla enilən bu sisternin  içərisində hər biri 9 metr yüksəkliyində 336 sütun var. Bir-birinə 4.80 metr fasilələrlə tikilən bu sütunlar, hər biri 28 sütun edən 12 sıra meydana gətirirlər. Sarnıcın tavan aralığı kəmərlər vasitəsiylə sütunlara köçürülmüşdür. Əksəriyyəti daha köhnə strukturlardan toplandığı aydın və müxtəlif mərmər cinslərindən yonulmuş sütunların böyük bir qisimi tək parçadan bir qisimi də iki parçadan ibarətdir. Bu sütunların başlıqları bəzən fərqli xüsusiyyətlər daşıyır. Bunlardan 98 ədədi Korinf üslubunu əks etdirərkən bir hissəsi də Dori üslubunu əks etdirir. Toplam 9,800 m2 sahəni örtən bu abidə təxminən 100,000 ton su saxlama tutumuna malikdir. Sütunların bucaqlı və ya yivli şəkildə olan bir neçə dənəsi xaric böyük bir əksəriyyəti silindr formasındadır. Sarnıcın şimal-qərb küncündəki iki sütunun altında qaidə olaraq istifadə edilən iki Medusa heykəli  Roma Dövrü heykəl sənətinin şah əsərlərindəndir. Sarnıcı ziyarət edən insanların ən çox marağını çəkən Medusa başlarının hansı strukturlardan alınıb bura gətirildiyi bilinməməkdədir. Araşdırmaçılar ümumiyyətlə sarnıcın inşası əsnasında tam sütun qaydası olaraq istifadə edilməsi məqsədi ilə gətirildiklərini düşünürlər. Yenə bu görüş Medusa başları ətrafında əfsanələrin meydana gəlməsinə mane ola bilməmişdir.
Bir əfsanəyə görə Medusa Yunan mifologiyasında yeraltı dünyasının dişi canavarı olan üç Gorgonadan biridir. Bu üç qız qardaşdan ilanbaşlı Medusa özünə nazirləri daşa çevirmə gücünə malikdir. Başqa bir rəvayətə görə də Medusa qara gözləri, uzun saçları və gözəl bədəni ilə öyünən bir qız idi. Medusa, Zevsin oğlu Perseusu sevirdi. Bu vaxt Athena da Perseusu sevirdi və Medusanı qısqanırdı. Buna görə Athena Medusanın saçlarını ilana çevirdi və artıq Medusanın baxdığı hər kəs daşa çevrilirdi. Daha sonda Perseus Medusanın başını kəsmiş və onun bu gücündən istifadə edərək bir çox düşmənini məğlub etmişdir.
Bazilika sisterni
Buna əsaslanaraq Medusa başı Bizansda sütun qaydalarına (nazirlərin daş kəsilməməsi üçün) tərs olaraq yerləşdirilmişdir. Bir rəvayətə görə də Medusa yana baxıb özünü daşa çevirmişdir. Buna görə buradakı heykəli edən heykəltəraş işığın əks olunma ağrılarına görə Medusanı üç ayrı mövqedə etmişdir. Yerebatan Sarnıcı günümüzə qədər müxtəlif təmirlərdən keçmişdir. Osmanlı İmperatorluğu dövründə III Əhməd dövründə (M.1723) Memar Kayserili Mehmet Ağa tərəfindən etdirilmişdir. 19 əsrdə ikinci böyük təmir Sultan II Abdulhəmid (1876-1909) zamanında olub. Sarnıcın ortasına doğru şimal-şərq divarı qarşısında iştirak edən 8 sütun 1955-1960 illərində edilən bir inşaat əsnasında qırılma təhlükəsinə məruz qalanda bunların hər biri qalın bir beton təbəqə içinə alınaraq dondurulmuş və buna görə köhnə xüsusiyyətlərini itirmişlər.
Bazilika sisterni

Bizans dövründə bu ətrafda geniş bir sahəni örtən və imperatorların iqamət etdiyi böyük sarayın və bölgədəki digər sakinlərin su ehtiyacının qarşılayan Yerebatan Sarnıcı İstanbulun Osmanlılar tərəfindən 1453-cü ildə fəthindən sonda bir müddət daha istifadə edilmiş və padşahların oturduğu Topqapı Sarayının bağçalarına buradan su verilmişdir. Durgun su yerinə bulaq suyunu yəni axan suyu seçən Osmanlıların şəhərdə öz su təsislərini qurduqdan sonra istifadə etmədikləri aydın Sarnıç XVI əsrin ortalarına gələnə qədər Qərblilər tərəfindən fərq edilməmiş, nəhayət, 1544-1550 illərdə Bizans qalıqlarını araşdırmaq üçün İstanbula gələn Hollandiyalı səyyah P. Gyllius tərəfindən yenidən kəşf edilərək Qərb aləminə tanıdılmışdır. P. Gyllius araşdırmalarından birində Aya Sofya ətrafında gəzərkən özünə buradakı evlərin zəmin qatlarında olan quyu bənzəri yumru böyük dəliklərdən ev xalqının aşağıya su çəkdiklərini, hətta balıq tutduqları deyilincə böyük bir yeraltı Sarnıcının üzərində olan taxta bir binanın divarlarla çevrili həyətindən, yerin altına enən daş pillələrdən əlində bir məşəllə sarnıcın içərisinə girməyi bacarmışdır. P. Gyllius çox çətin şərtlərdə Sarnıcı qayıqla gəzərək ölçülərini götürüb sütunlarını təsbit etmişdir. Gördüklərini və əldə etdiyi məlumatları səyahətnaməsini yayımlanan Gyllius bir çox səyyaha təsir etmişdir.
Bazilika sisterni
İstanbul gəzinti proqramlarının ayrılmaz bir parçası olan bu sirrli məkana bu günə qədər ABŞ-ın keçmiş prezidenti Bill Clintondan tutmuş Hollandiya Baş naziri Wim Koka, İtalyan sabiq xarici işlər naziri Lamberto Dininin, İsveç keçmiş baş naziri Göran Perssona və Avstriya keçmiş baş naziri Tomas Klestilə qədər bir çox adam qonaq oldu.
Hal-hazırda İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi  Mədəniyyət A.Ş. tərəfindən işlədilən Yerebatan Sarnıcı muzey olmaqla yanaşı milli və beynəlxalq bir çox fəaliyyətə ev sahibliyi etməkdədir.


Şərhlər (10)

Deniz84 Deniz84 10 February 2016 00:53 Cavab yaz

Deniz xanim,sizin bu sherhinizi nece qururla oxudugumu bile bilmezsiniz.Siz sagolun ki,oxuyub serh yazmisiniz)))

Haralardasan Şirin qız?? Başın dərslərinə yaman qarışıb deyəsən? Allah zehin açıqlığı versin!
narocka narocka 19 July 2014 00:27 Cavab yaz

Allah razi olsun
elvira.melek.589 elvira.melek.589 22 June 2014 21:07 Cavab yaz

Maraqlı xəbərdi
qeribe qeribe 22 June 2014 18:20 Cavab yaz

Cox maraqli melumat idi tesekkurler. give_ros
ayan_ ayan_ 22 June 2014 17:56 Cavab yaz

♥NiLuFeR♥,
๑۩۞۩l _ SEVKA _ ๑۩۞۩๑ ,
♥Heyatimda Biri Var Onu Sevmeyin Yeri Var♥ ,
Cox teşekkurler xanimlar serhlere gore.
Halaldır Şirin qız sənə belə xəbərlər yaraşır. Belə də davam elə. Gözəl məlumatlardır. Təşəkkür.

Deniz xanim,sizin bu sherhinizi nece qururla oxudugumu bile bilmezsiniz.Siz sagolun ki,oxuyub serh yazmisiniz))) biggrin
mehine mehine 22 June 2014 17:17 Cavab yaz

Cox maraqli melumat idi tesekkurler.
cahangir_ramal cahangir_ramal 22 June 2014 16:26 Cavab yaz

Cox maraqli xeberdir bizide melumatlandirdiginiz ucun teshekkurler
Deniz84 Deniz84 22 June 2014 15:58 Cavab yaz

Halaldır Şirin qız sənə belə xəbərlər yaraşır. Belə də davam elə. Gözəl məlumatlardır. Təşəkkür. give_ros
nilu nilu 22 June 2014 15:13 Cavab yaz

Məlumata görə təşəkkürlər
ayan_ ayan_ 22 June 2014 14:39 Cavab yaz

Xanımlar özüm olmuşam burada,İstanbulda yerleşir,özüde Ayasofyaya,Sultanahmete yaxın bir yerde.

Add comment

  • reload, if the code cannot be seen


Qadin.Net

Яндекс.Метрика