Giriş
Bağla

Not ilk dəfə kim tərəfindən yaradıldı?

MÜXTƏLİF / Ordan-burdan

Musiqi duyğu və düşüncələri ifadə edən səslərin təşkil sənətidir. Not da bu səslərin simvollaşdırma üzrə yazıya tökülmüş halıdır .

Köhnə Yunan dilindən gələn musiqi sözü səsin və səssizliyin müəyyən bir zaman intervalında ifadə edildiyi bədii bir forma olaraq ifadə edilir. Musiqi bir sənət sahəsi olduğu qədər həm də bir elmdir. Ibtidai insanın təbiətdəki səsləri təqlid etməsiylə başlayan musiqi, günümüzdəki müasir halını alana qədər uzun bir inkişafdan keçmişdir.

Səslərin yüksəkliklərini (incəlik və qalınlıqlarını) və müddətlərini göstərən işarəyə Not deyilir. Təxmin ediləcəyi kimi müəyyən bir zamana qədər musiqinin ötürülməsi ancaq və ancaq qulaqdan qulağa olmuşdur və dəyişikliyə uğraması, unudulmasına qarşı qoyulmuşdur.

Musiqidəki riyazi sirri kəşf edərək yazıya tökmənin ilk təməli dik üçbucaq teoremi ilə bildiyimiz Pifaqor (Pythagoras, M. Ö 530-450) tərəfindən atılmışdır. Pifagor bütün kainatın ədədlər və aralarındakı əlaqələrə görə qurulduğuna inanırdı. Musiqini  təhlil etmək üçün də riyazi bir düstur tapmışdır.

Bir rəvayətə görə Pifaqor musiqinin içindəki riyaziyyatı bir dəmirçi dükanının qarşısından keçərkən kəşf etmişdir. Dəmirçi ustasının dəmir döyərkən istifadə etdiyi alətlərə görə dəyişik səslər çıxarması Pifaqorun marağını çəkmiş, dükanı bağlatdıraraq ustaya müxtəlif alətlər istifadə etdirmiş, çıxan səsləri araşdırmış və qeydlər götürmüşdür. Bu hesablamalar nəticəsində Pifaqor telin boyu yarısına endirildiyində səsin aktavına (səs diapazonu) çatdığını, tel 2/3 nisbətinə endirildiyində  isə səsin beşlisini (bir səsə görə, üst və ya altdan öz daxil beşinci səsinə beşli deyilir) çatdığını kəşf etmişdir.

Not ilk dəfə kim tərəfindən yaradıldı?

Qərb musiqisi 11-ci əsrin əvvələrinə qədər indiki vaxtda istifadə olunan notlardan xəbərsiz idi. Amma 6-cı əsrin əvvəllərində Romalı bir filosof olan Boethius səsləri hərflərlə adlandırdı. Hal-hazırda notaların A, B, C, D, E, F, G şəklində ifadə edilməsinin əsasları Boethius tərəfindən atılmış oldu.

11-ciəsrə gəlindiyində Toskanalı rahib Guidonun (Gui d'Arezzo)  uşaqlara ilahi öyrətməyə çalışarkən notları tapdı. İlahini mətnə çevirən Guido, əl barmaqlarındakı girinti və çıxıntıları mətnin ilk hecalarını yazır. Beləcə bir qəm serialının səkkiz notunu  birdən sıralamış olur. Bu üsul musiqi tarixində Guido'nun Əli olaraq xatırlanır.

Guido notların adlarını Lohannes Battista ilahisindəki misraların birinci hecasından alır.

Ut queant laxis (“Ut” 12-ci yüzillikdə “do” olmuşdur)

Re- sonare fibris

Mi- ra gestorum

Fa- muli tourum

Sol -ve polluti

Lya- bil reatum

Soncte iohannes (Sonradan 13-cü yüzillikdə “si” olmuştur – Soncte iohannes kelimesinin baş harfleri)

Notalama sistemi səslərin yüksəkliyini qəti olaraq ifadə etməyə başlamasıyla musiqidə böyük bir irəliləmə qeyd edildi. 11-ci əsrdə notların üzərinə düzüldüyü beş xətdən ibarət "Port" nin istifadə edilməsiylə notların yüksəkliyi (do, re, mi ...) və müddəti (birlik, ikilik, dördlük ...) qəti şəkildə təyin olundu.

Müxtəlif səsləri ifadə etmək və bunların bir-birlərinə qarışmasını önləmək üçün səsləri təmsil edən notlar, İngiliscədə və Almancada hərflərlə göstərildi. (C = do, D = re, E = mi, F = fa, G = sol, A = la, B = si-Eng., H = si-Alm.)

Notalama, musiqiçini  əzbərdən qurtararaq repertuarın zənginləşməsinə və növlərə ayırılmasına imkan vermişdir. Not sayəsində bir musiqiçi bilmədiyi bir musiqi parçasını notlara baxmaqla ifa edə bilmişdir.



Şərhlər (14)

rovsane_82 rovsane_82 17 June 2015 01:26 Cavab yaz


. Not sayəsində bir musiqiçi bilmədiyi bir musiqi parçasını notlara baxmaqla ifa edə bilmişdir

give_ros
Xanim_Xatun Xanim_Xatun 10 June 2015 17:06 Cavab yaz

. Not sayəsində bir musiqiçi bilmədiyi bir musiqi parçasını notlara baxmaqla ifa edə bilmişdir.
rovsane_82 rovsane_82 19 May 2015 11:52 Cavab yaz

Maraqli idi. Təşəkkürlər.

give_ros
qeribe qeribe 19 May 2015 02:39 Cavab yaz

Maraqli idi. Təşəkkürlər.
rovsane_82 rovsane_82 18 May 2015 22:19 Cavab yaz





Sevil Babayeva
Bu haqda hec melumatim yox idi cox sag olun.

give_ros
Genis melumat ucun saolun musiqiye menimde cox maraqgim var

give_ros
mətbəxt.net mətbəxt.net 18 May 2015 20:31 Cavab yaz

Genis melumat ucun saolun musiqiye menimde cox maraqgim var
sevil 2006 sevil 2006 18 May 2015 16:52 Cavab yaz

Bu haqda hec melumatim yox idi cox sag olun.
Ellada84 Ellada84 17 May 2015 22:52 Cavab yaz

11-ciəsrə gəlindiyində Toskanalı rahib Guidonun (Gui d'Arezzo) uşaqlara ilahi öyrətməyə çalışarkən notları tapdı.
rovsane_82 rovsane_82 17 May 2015 21:39 Cavab yaz

FatmaВ xanım,
ŞəriВ Babayeva,
Xanim_Xatun,
AzadəВ Həbibzadə,
Dəniz84,
Çox sağ olun xanımlar təşəkkür edirəm hər birinizə.
Deniz84 Deniz84 17 May 2015 20:59 Cavab yaz

Maraqlı məlumatlar idi mənim üçün.. Düzü musiqi aləmilə o qədər də maraqlanmıram. Mənim üçün yenilik oldu. təşəkkürlər Mələksima.
virtual dərslər virtual dərslər 17 May 2015 19:47 Cavab yaz

Tesekkurler Meleksima not artiq menim heyatimin bir parcasi.Maraqli movzu idi
Xanim_Xatun Xanim_Xatun 17 May 2015 19:11 Cavab yaz

Bir rəvayətə görə Pifaqor musiqinin içindəki riyaziyyatı bir dəmirçi dükanının qarşısından keçərkən kəşf etmişdir. Dəmirçi ustasının dəmir döyərkən istifadə etdiyi alətlərə görə dəyişik səslər çıxarması Pifaqorun marağını çəkmiş, dükanı bağlatdıraraq ustaya müxtəlif alətlər istifadə etdirmiş, çıxan səsləri araşdırmış və qeydlər götürmüşdür.
Shari Shari 17 May 2015 18:56 Cavab yaz

Nə maraqlı. Bu haqda məlumatım yox idi.Təşəkkür.
Fatma Fatma 17 May 2015 17:45 Cavab yaz

Maraqlı mövzudu heç oxumamışdım not haqda sayənizdə öyrəndim

Add comment

  • reload, if the code cannot be seen


Qadin.Net

Яндекс.Метрика