Giriş
Bağla

Qitələr hərəkət edir

Bizimdir! / Virtual dərslər / Coğrafiya

 

Qitələr hərəkət edir

 

50 il əvvəl qitələrin hərəkət etdiyi fikri, bir çox geoloq tərəfindən rədd edilirdi. Bu anda müasir elmin işığında Plitələrin tektonikası nəzəriyyəsi olaraq bilinən bu nəzəriyyə demək olar ki, bütün geoloqlar tərəfindən istisnasız qəbul edilir. Bu günə qədər əldə edilən və bir çox fərqli elm sahəsindən gələn minlərlə dəlil bu nəzəriyyəni təsdiqləmişdir və indiki vaxtda geologiya daxilindəki ən güclü nəzəriyyələrdən biri olaraq varlığını davam etdirir.

Eynilə Təkamül nəzəriyyəsində olduğu kimi Plitələrin tektonikası nəzəriyyəsinə dair dəlilləri saymaqla bitməz, dağlar (hətta sıra dağlar) yaradacaq qədər dəlil var. Ancaq bu anda belə qitələrin hərəkət etdiyini haradan bilirik? Bəli, tam olaraq bu anda üzərində olduğumuz lövhə yüngülcə irəliləməkdədir. Bunu hiss edə bilmərik, çox yavaş bir dəyişmədir (eynilə təkamüllü dəyişmələr kimi). Lakin kifayət qədər təhsilliysək və hara, necə baxmamız lazım olduğunu biliriksə buhəqiqəti görməkasan olacaq.

 

Qitələr hərəkət edir

 

Məsələn, vizualdakı fotoşəkil ABŞ-ın Kaliforniya əyalətindəki El Centro bölgəsində 1979-cu ilin oktyabr ayında meydana gələn 6.9 ballıq zəlzələdən sonra çəkilmişdir. Bu zəlzələ Imperial vadisini necə deyərlər, "yerindən oynatmışdı". Zəlzələdən əvvəl nizamlı bir şəkildə əkilmiş kələm tarlaları zəlzələdən sonra sürüşən plitələr nəticəsində fotoşəkildəki halını almışdır. 

Bunun səbəbi bir-birinə doğru sürtünən iki plitənin bir-birlərinə görə və birdən hərəkət etmələri nəticəsində bu şəkildə qırılmaların meydana gəlməsidir. Bu qırılmalar bir anda böyük enerjilər ortaya çıxararlar və bunun yaratdığı titrəşmələr səthdə "zəlzələ" hesab edilər. Ancaq zəlzələdən başqa ayrı-ayrı insanlar tərəfindən təbiətdə gördüyümüzün əksinə daha nizamlı olaraq tikilmiş strukturlardakı (yollar, binalar, tarlalar kimi) sürüşmələr ilə də müşahidə edilə bilər.

Təbii ki, qitələrin hərəkətini görmək üçün mütləq layların qırılmasını gözləmək şərt deyil 1989-cu ildə NASA tərəfindən kosmosa göndərilən ilk GPS (qlobal mövqeləmə sistemi) peyki elm insanlarına lövhə hərəkətlərini görməmiz üçün yeni və birbaşa bir vasitə təqdim etdi. O gündən etibarın xüsusilə NASA Reaktiv Hərəkət Laboratoriyası Yerin orbitinə 2000-dən çox GPS peyki yerləşdirdi. Bunların hər biri Yerin müəyyən bölgələrini və o bölgələrdəki dəyişmələri izləməkdədir. Bu sırada, qitələrin illik bir neçə millimetrlik-santimetrlik hərəkətləri də bu həssas peyklər tərəfindən qeyd edilmişdir.

Yaşıl Elm



Şərhlər (12)

qeribe qeribe 27 March 2015 15:57 Cavab yaz

Yaşıl elm və XƏyalə sənə təşəkkürlər. Sayənizdə çox gözəl məlumatlar əldə edirik.
Düz deyirsən Denizim yes
Təşəkkürlər. give_ros
smts smts 4 March 2015 10:46 Cavab yaz

Maraqli melumatlardi, tewekkurler
Boy_2003Elik Boy_2003Elik 28 February 2015 14:01 Cavab yaz

cox gozel xeberdir tesekkurler
Fatma Fatma 28 February 2015 13:19 Cavab yaz

Maraqlı faktlardı sayəndə hür dəfə yeni maraqlı nəsə öyrənirik
girl_2001meri girl_2001meri 28 February 2015 12:01 Cavab yaz

Maraqli bir xebere gore tesekkurler
Deniz84 Deniz84 28 February 2015 08:43 Cavab yaz

Yaşıl elm və XƏyalə sənə təşəkkürlər. Sayənizdə çox gözəl məlumatlar əldə edirik. give_ros
Ellada84 Ellada84 28 February 2015 00:40 Cavab yaz

Təbii ki, qitələrin hərəkətini görmək üçün mütləq layların qırılmasını gözləmək şərt deyil 1989-cu ildə NASA tərəfindən kosmosa göndərilən ilk GPS (qlobal mövqeləmə sistemi) peyki elm insanlarına lövhə hərəkətlərini görməmiz üçün yeni və birbaşa bir vasitə təqdim etdi.
SS,, SS,, 27 February 2015 23:29 Cavab yaz

Maraqli melumat paylashmisiz hemiseki kimi.Tesekkur edirem Xeyale xanim.
girl_2014,nigar girl_2014,nigar 27 February 2015 21:47 Cavab yaz

Maraqli xebere gore tewekurler
senin-kolgen senin-kolgen 27 February 2015 21:37 Cavab yaz

Beli hereket edir zaman kecdikce oz yerin deysir
sema_arzum sema_arzum 27 February 2015 21:33 Cavab yaz

Maraqlı məlumatdır.Bu haqda oxumuşdum.Təşəkkürlər.
Shari Shari 27 February 2015 21:13 Cavab yaz

Məsələn, vizualdakı fotoşəkil ABŞ-ın Kaliforniya əyalətindəki El Centro bölgəsində 1979-cu ilin oktyabr ayında meydana gələn 6.9 ballıq zəlzələdən sonra çəkilmişdir. Bu zəlzələ Imperial vadisini necə deyərlər, "yerindən oynatmışdı". Zəlzələdən əvvəl nizamlı bir şəkildə əkilmiş kələm tarlaları zəlzələdən sonra sürüşən plitələr nəticəsində fotoşəkildəki halını almışdır.

Çox maraqlıdı.Təşəkkür.

Add comment

  • reload, if the code cannot be seen


Qadin.Net

Яндекс.Метрика