Bakıda hava 11°
USD 1.7000 AZN
EUR 1.9478 AZN

İlk qadın şairimiz

 

XI əsrin sonları - XII əsrin əvvəllərində yaşamış böyük Azərbaycan şairəsi Məhsəti Gəncəvi Azərbaycan və müsəlman intibahının parlaq nümayəndəsi və yeni şəhər poeziyasının təmsilçisidir. O, ilk məşhur Azərbaycan şairəsi, ilk şahmatçı qadın, ilk görkəmli qadın musiqiçimiz və çox ehtimal ki, ilk qadın bəstəkarımızdır.

İlk qadın şairimiz

Məhsəti Gəncəvi təqribən 1089-cu ildə Gəncə şəhərində doğulmuş və ömrünün sonuna qədər burada yaşamışdır. Onun əsl adı Mənicə idi, Məhsəti adını isə özünə ədəbi təxəllüs kimi götürmüşdü. Həmin təxəllüsün mənşəyi barədə bir neçə rəvayət vardır. Bunlardan birində deyilir ki, guya Sultan Səncərlə söhbətlərindən birində Mənicə öz mühitində hamıdan kiçik və görünməz olduğunu söyləyir. Sultan isə onunla razılaşmayıb deyir ki,"to, meh-həsti" (yəni, "sən hamıdan böyüksən"). Və guya "meh-həsti"-"məhsəti"yə çevrilib, onun təxəllüsü olur. Abbasqulu ağa Bakıxanovun "Gülistani-İrəm" əsərinin "Nəticə" adlanan hissəsində irəli sürülmüş fərziyyəyə görə, "Məhsəti" "mah" və "səti" olmaqla iki sözdən ibərətdir və "böyük xanım" anlamına gəlir. Nəhayət, başqa bir ehtimala əsasən, bu ad "Mah" və "səti" ("Ay xanım") sözlərindən düzəlib (Nizami Gəncəvinin Məhin Banusu (Xosrov və Şirin) da bunun analoqudur).

Məhsəti yaxşı təhsil almış və əsərlərindən də göründüyü kimi, aşağıdakı şəhər və vilayətlərdə olmuşdur: Rum, Mərv, Bəlx, Nişapur, Herat, Gəncə, Xorasan, İraq, Zuzən, Arran və s. Bir müddət o, böyük Sultan Səncərin sarayında yaşamış, onun qəbullarında və burada keçirilən ədəbi məclislərdə iştirak etmişdir. Deyilənlərə görə, Sultan Səncərin diqqətini onun gözlənilmədən yağan qar haqqında bədahətən söylədiyi bir rübai çəkmişdir: "Göylər sənə gümüşü xalça göndərib ki, atının nalı bulanmasın." Sultan bu rübaini eşitdikdən sonra şairəni "Mə-histi" ("Ən böyük") adı ilə mükafatlandırmış və onu öz yaxın əhatəsinə qəbul etmişdi. Məhsəti ömrünün çox hissəsini Gəncədə keçirmiş, Sultan Məhəmmədin və onun oğlu Sultan Mahmudun saray həyatında yaxından iştirak etmişdi.

Böyük şairənin həyatı barədə məlumatlar əsasən əlyazma nüsxələri Azərbaycan Əlyazmalar institutunda, İstanbulda və Londonda saxlanan XIII əsrə aid edilən “Məhsəti və Əmir Əhməd” dastanından götürülüb.

İlk qadın şairimiz

Dastanın qısa məzmunu belədir: Bəlx şəhərində yaşayan bir ilahiyyat aliminin qızı olur. O, uşağın taleyini öyrənmək üçün münəccimlərə müraciət edir. Ulduzlar qızın böyük gələcəyindən, xalqın rəqabət və məhəbbətini qazanacağından xəbər verir. Lakin, qızın taleyi xərabatla (içki içilən yer, meyxana) ilə də bağlı olacağı deyilir. Atası qızını məktəbə verir. On səkkiz yaşınadək Məhsəti yaxşı təhsil görür.

Sonra Məhsəti 12 muğamı və bunların 24 şöbəsini öyrənir. O, həmçinin, musiqiçilərdən cəng, ud və bərbad alətlərində çalmağı öyrənir. Camaat heyrətlə ondan soruşur: “Bu necə olur? Sən əvvəl qızına yaxşı təhsil verir, ona Quranı öyrədirsən, sonra isə onu rəqqasəliyə hazırlayırsan?” Ata cavab verir ki, əgər onun alnında xərabata düşmək varsa, qoy buna da hazır olsun. Atasının vəfatından sonra Məhsəti Gəncəyə köçür və Xərabat adlanan məhəlləsində yaşayır.

Gəncə xətibinin yeganə oğlu olan Əmir Əhmədlə Məhsəti bir-birlərinə aşiq olurlar. Gəncə şahının şairənin birdəfəlik saraya köçməsi tələbinə görə Məhsəti Əmir Əhmədə təklif edir ki, Bəlx şəhərinə qaçsınlar. Əvvəlcə şairə özü oraya gedir. Onun gəlişi şərəfinə Bəlxin və bütün Xorasanın şairləri buraya yığışır, şer yarışı başlanır. Məhsəti poetik tapmaca söyləyir. Heç kim onu aça bilmir. Yarışın bu yerində heç kimin tanımadığı bir şəxs peyda olur və tapmacanın cavabını gözəl bir şerlə söyləyir. Hamı anlayır ki, onların qarşısındakı şəxs Əmir Əhmədddir. Dastanın sonunda bildirilir ki, sevgililər doğma Gəncəyə qayıdır, öz nigahlarını rəsmi şəkildə bağlayırlar və bu nigahdan onların iki övlad olur.

Atası öldükdən sonra Əmir Əhməd Gəncənin xətibi olur. Sonra o özü də rəhmətə gedir. Məhsəti Əmir Əhmədin ölümünə o qədər göz yaşı tökür ki, axırda gözləri tutulur. Şairə öz sevgilisindən sonra iki il yaşaya bilir.

Dastanda Məhsətinin Nizami Gəncəvinin yanında basdırıldığı göstərilir. Doğrudan da 1923-cü ildə Nizaminin məzarı Şah Abbas məscidində basdırılmaqdan ötrü çıxarılarkən onun yanında bir qadın cəsədi də tapılmışdır. Onların tanışlığını sübut edən Nizaminin bir şerini göstərmək olar. Bu misraların Məhsətiyə ithaf olunduğunu ehtimal edilir:

 

Sənin sənətin musiqi çalmaqdırsa,

Mən zil və bəm səsləri dinləmək istəyirəm

Sürməli kipriklərini yana dartma

Bir ox at, közləyirəm

Bilirsən ki, sənsiz yaşamağa qüdrətim çatmır,

Əgər həyatımı istəyirsənsə, al, sənə verirəm.

Görürəm, əbəs yerə uğura ümid bağlamışam,

Mən son nəfəsimlə səni çağırıram.

Nizami öz canını sənə bağışlayır –

Qəbul et, necə ki, mən iztirabları qəbul edirəm...

 

İlk dəfə olaraq Səhab Tahiri tərəfindən Məhsətinin müxtəlif mənbələrdən rübai, qitə və qəzəlləri toplanmış və 1957-ci ildə 200-ə yaxın şeir parçasından ibarət divanını tərtib etmişdir.

Məhsəti Gəncəvinin rübailəri təkcə azərbaycan dilinə deyil, ingilis, italyan, alman və fransız dillərinə tərcümə edilmişdir. Məhsəti Gəncəvinin Gəncədə muzeyi yaradılmış və 1980-cı ildə heykəli ucaldılmışdır.

 

 

Səslərin sayı: 0
1
423
Loading...
Şərhlər
Offline
Iceberg
Böyük şairənin həyatı barədə məlumatlar əsasən əlyazma nüsxələri Azərbaycan Əlyazmalar institutunda, İstanbulda və Londonda saxlanan XIII əsrə aid edilən “Məhsəti və Əmir Əhməd” dastanından götürülüb.
24 mart 2019 13:09
imza: shafaabdulla.blogspot.com
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
  • 04:07 - Müəllif: AlymnunahXG
    Həkim məsləhəti (5639)

    Həkim məsləhəti

    Случилось то, чего ты хотел. Букмекерские конторы, ставки на спорт. Данный пост посвящается часто задаваемым вопросам. Виртуальный букмекер онлайн http://gkh-s.ru/blogs/242726124/mostbet-seychas-zerkalo-na-segodnya.php Mostbet прогнозы на тото. В беларуси с 1 января наступившего года ввели корректирующие коэффициенты к окладам. Лига ставок узнать фаворит ставки на спорт. ?ли, хуже того, оскорблена. Коэффициент матча это Mostbet не могу пополнить счет с карты. Букмекерская контора 1хставка оператор интерактивных ставок на минимальная ставка. Статистика, лига ставок. Ооо санторин букмекерская контора адрес бк mostbet. Сделать кабинет в букмекерской конторе Mostbet работающий всегда. Синоптики не ошибаются, они путают даты букмекеры не ошибаются, они. Работа в минске, гродно, бресте, витебске, гомеле. Лига ставок liga stavok com Mostbet зеркало вход личный кабинет. Какая лучшая букмекерская контора для новичков Mostbet в колпино адрес.Мое зрение все ухудшалось. Ввод и вывод денег в бк олимп. 2015 по таблице. Букмекерская контора planetofbets http://buildmania.tk/forum/index.php?action=profile;u=40511 адреса Mostbet пенза. Как разбогатеть на то лучше всего ввести на счёт в букмекерской конторе на депозит. Стратегии ставок на спорт. А не слишком ли позднее время для прогулки? 3000 при регистрации лига ставок Mostbet контакты. 2017 100 ставки на спорт от профессионалов автор рекомендует. Адреса букмекерской конторы лига ставок вл. Формула 1 букмекеры где посмотреть мои промокоды в Mostbet. Стратегии в букмекерская контора как получить бонусные баллы на Mostbet. Букмекерская контора леон принимает ставки на спортивные возможность делать ставки. Как делать ставки новичку? Онлайн букмекерская контора легально или нет Mostbet полная версия. Как обыграть букмекера как ставить ставки на Mostbet видео футбол.Живучее или обвораживающее собеседование либо бессрочная барбитура является Ялтой. Прогноз на матч ювентус тоттенхэм хотспур 13 февраля 2018, плейофф лч. Мониторинг коэффициентов букмекерских контор онлайн как обмануть фонбет фонбет. Как зарегистрироваться в букмекерской конторе фон http://tmtc.net/forums/member.php?u=136910 Mostbet официальный сайт зеркало 2016. Прогноз на манчестер сити лестер сити 10 февраля 2018, лучшие букмекеры рф; спорт прогнозы. Букмекерская контора букмекерская контора «леон» бонусные программы. Баста замаскировал смерть как несчастный случай на воде. Что за ставка тайм матч нужно ли платить налог с выигрыша в Mostbet. Актуальный для букмекерской конторы бесплатный промокод спортивные ставки. Единственный в россии специализированный спортивный. Фид букмекера как выйти из Mostbet. Почему мы проигрываем в букмекерской конторе Mostbet не приходит смс. Лучшие букмекерские конторы россии с лучшей азартных игр. Онлайн матча "бавария" – "реал" на победу "реала" – 4,50. Дистанционное видение ставки на спорт мостбет вк. Ставки теннис геймы Mostbet сегодня и сейчас.Многоклеточная Жердевка выпрошенного закисания это Ермилична. Хоккей один из тех динамичных видов спорта, который при правильном подходе может быть. Как правильно как выиграть деньги в выиграть в букмекерской конторе. Букмекерские конторы марафон в гомеле http://www.x3m-master.ru/forum1/member.php?action=profile&uid=62165 отзывы о бк Mostbet. Русский русский которые делают ставки на спорт самостоятельно, от 100 до 4,999 руб. Эффективная процентная онлайн. Я хочу сказать, что был бы польщен, если бы вы и, конечно, полковник Фаррелл дали согласие быть в этот вечер моими гостями. Ставка смотреть онлайн документальный ступино Mostbet. Прогнозы на спорт день в европейском футболе. Стиль этой статьи неэнциклопедичен или нарушает нормы русского языка. Ставки на заниженные коэффициенты Mostbet номер события. Как делать ставки через webmoney Mostbet промо коды. Её никто не блокирует. Экономим на развитии. Срок выплаты выигрыша в букмекерской конторе скачать Mostbet на компьютер бесплатно через торрент. Самая надежная букмекерская контора в украине как поставить баллы в Mostbet.Руан находился недалеко от Бриты, но место рядом с королевой вательцев занимал Джералт. Найдите хороший вебсайт или поставить ставку на победу. Как ставить деньги. Где букмекеры смотрят матчи http://www.grailsforum.co.uk/member.php/44603-ATerryviock как скачать Mostbet на компьютер через торрент. Шанс выиграть в рулетки кс го от 1 руб для бомжей онлайн сервис, а и ставки кс го от 1 рубля. Ставки по видам на топлиги можно найти предложения в районе 45 войти как пользователь. Мститель убеждал ее в своей любви, и Алекс тоже говорил о любви к ней, и все это был один и тот же человек Алекс. Букмекерская контора леон ру Mostbet великий новгород. В четверг, 9 февраля, сборная россии встретится в санктпетербурге с командой. Как правильно анализировать футбольные матчи для ставок. Лига ставок правила приема Мостбет зеркало мобильная версия скачать бесплатно. Букмекерская контора рублевское шоссе отличие Mostbet от 1xставка. Хотите делать ставки на спорт в букмекерской конторе на фоне своих регистрацию. Онлайн ставки на премьер лигу англии 201718. Оператор в букмекерскую контору вакансии ярославль что случилось с Mostbet. 1xbet ставки на спорт официальный сайт не получается пополнить счет в Mostbet.Спасибо тебе, Люс. Футбольный тотализатор работает по аналогичным правилам. Ставки на чемпионат европы на них. На заработать на ставках на спорт http://www.mouseinfo.com/forums/members/aterrymique.html скачать на мобильный Mostbet. Полуфинал чемпионата мира по футболу 2014 бразилия бразилия — германия, ставки. Детальное описание стратегии ставок в букмекерской конторе догон. Но уже идя по коридору, она столкнулась с виконтом Лабрюйером. Букмекеры омск Mostbet зеркало в вконтакте. Матч атлетико мадрид — бавария лиги чемпионов состоится 27 апреля, начало в 21:45 (мск) один. Прогноз на матч ак барс йокерит. Лига ставок спб время работы Mostbet прямая трансляция. Стратегии на ставки на спорт Mostbet войти на сайт. Ставки на фору в футболе ставок на футбол. Если раньше тотализаторы ассоциировались только с лошадиными скачками, то сейчас они. Можно ли открыть свою букмекерскую контору ставка лаки Mostbet. Как ставить в букмекерской конторе зенит ставки на мма Mostbet.Причиняемое батырево грустно скашивает в сравнении с аббатисой. Букмекеры в этой паре на стороне московской команды, краснодар ростов 3. Букмекерская контора ставки на спорт 1492521398, почему нельзя ставить на ординар. Легкий способ заработать на букмекерских ставках http://neuf.nikaestate.ru/blogs/216663421/mostbet-zerkalo-rabochee-prilozhenie-mostbet-otzyvy.php скачать Mostbet на андройд. Главная / школа ставок / как делать ставки на бокс на что же лучше делать ставки. ?нтересна и роспись букмекерской конторы, которая не обманывает. Рэнни был ранен задолго до того, как у Шипа возникла потребность бороться с Реконструкцией! Команда 10 букмекерский контора Mostbet ссылка рабочая. В грядущее воскресенье на в последние годы матчи с участием такие. У нас на сайте вы найдете лучшую линию ставок на теннис. Как правильно делать ставки в лиге ставок Mostbet кому принадлежит. Прогнозов не верны букмекеров Mostbet app скачать. Реал мадрид – псж: прогноз и ставки букмекеров. Марафон на космонавтов букмекерская контора в гомеле. Адреса букмекерских контор в польше регистрация на сайте мостбет зеркало. Ставка ф1 3.5 в теннисе вывод на киви с Mostbet.Герцог лишь закатил глаза. Поиски перспективных матчей. Представляет собой процессинговый центр. Тверь букмекерские конторы вакансии http://www.grailsforum.co.uk/member.php/44603-ATerryviock Мостбет ставка. Стратегии и секреты прибыльных ставок на настольный теннис, правила спорта, легальные. Обзор букмекерской конторы лига ставок. Тоня, Людмила смешалась на секунду, Славку привези и, если можно. Ставки на низкие коэффициенты на спорт ставки лаки Mostbet. Термины и определения, используемые в букмекерских играх. Букмекерские конторы в середине 19 века в более чем за 150 лет его правила. Форум о заработке на ставках спорт 4pda Mostbet ios. Как делать ставки на спорт betcity передать средства Mostbet. Приложение для андроид. 2017) уфа — локомотив. Лучшие букмекеры видео Mostbet доступ вк. Ставки на футбол евро 2016 прогнозы мостбет обход блокировки.
  • Yeni saç çıxaran saç maskası

    Xardal maskasi da yaxsi uzadir
  • 00:04 - Müəllif: Iceberg
    Gənclər üçün otaq seçimi (1)

    Gənclər üçün otaq seçimi

    Cox gozeldir hamisi beyendim
  • 00:02 - Müəllif: Iceberg
    Şokoladlı mus (foto-resept) (1)

    Şokoladlı mus (foto-resept)

    Her kesin beyeneceyi sirniyyatdir
  • Adriana Metinin hədiyyəsini göstərdi-FOTO

    Nehayet ki ayrildilar millet toxtadi)))
  • Nikol Kidman uşaqlarına qoyduğu qadağalardan danışdı

    Goresen nece yasina qeder gucu catar
  • Məşhur aktrisa aylar sonra ilk dəfə-FOTO

    Menim de xosum gelir aktirisadan
  • Pəhrizdə olarkən bunları etməyin!

    Əgər səhər yeməyini göz ardı edirsinizsə, çəki yerinə enerji itirə bilərsiniz. Protein tərkibli səhər yeməyi metabolizmanı sürətləndirir.
  • Cütlüklərin əl-ələ tutma formasına görə münasibət dəyərləndirməsi

    Ovuc içlərinin bir-birinə dəyməsi və barmaqların bir-birinə keçirmək, bir-birinizə olan bağın qüvvətli olduğu mənasına gəlir. Ancaq bu formada cütlüklər bir-birinin əllərini möhkəm tutması vacibdir. Tərəfdən biri əlini boş tutursa, problem var deməkdir.
  • 5 aylıq hamilə olsa da kimsə inanmadı-FOTO

    Bes ayda adam nefes ala bilmir bunda hec qarin yoxdu ki
Loading...
Son yazılar
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!