Bakıda hava 15°
USD 1.7000 AZN
EUR 1.9673 AZN
16 oktyabr 23:46Xəyalə Murad Olan işdir, Sima xanım) 16 oktyabr 23:01Sima aa dogurdane meqan deyisiy saldim)))))
39306

Al-qırmızı mələklər, yaxud bəyaz qanadlı kölələr

 

Al-qırmızı mələklər, yaxud bəyaz qanadlı kölələr


 

 Səhrada “Daş yeməməlisən!” - deyə, əmr edən lövhə yoxdur. (Sufi məsəli)

Marqaret Etvudun “Damazlıq qızın hekayəti” (“The Handmaid's Tale”) romanı 1985-ci ildə qələmə alınsa da, yalnız günümüzdə, kitab əsasında serial çəkiləndən sonra məşhurluq qazanıb. 

 Marqaret Elianor Etvud kanadalı feminist yazıçı, şair, tənqidçi, esseistdir. Müəllif  “Damazlıq qızın hekayəti” romanına görə, 1987-ci ildə “Artur Klark mükafatı”na layiq görülüb. Bundan başqa, iki dəfə Kanada general-qubernatorunun, həmçinin Asturiya şəhzadəsinin xüsusi mükafatını (“Premios Princesa de Asturias”) qazanıb. 2000-ci ildə “Kor qatil” romanına görə “Buker” (“The Man Booker Prize”) mükafatı alan yazıçı, həm də 15 şeir kitabının müəllifidir.

 Qeyd edək ki, kitab əsasında çəkilmiş eyniadlı serial 2017-ci ildə səkkiz kateqoriya üzrə “Emmi Mükafatı”nı alıb. 2017-ci ilin dram janrında ən yaxşı serialı seçilən “Damazlıq qızın hekayəti”, 2018-ci ildə “Qızıl qlobus” almaqla bərabər, tənqidçilər tərfindən də bir çox nüfüzlu mükafata layiq görülüb.

Antiutopiya janrında yazılmış əsərdə hadisələr “Gilead” adlı ölkədə (keçmiş ABŞ) baş verir. Hakimiyyəti ələ keçirən hərbi rejim “həqiqi xristian dəyərləri”ni təlqin etməkdədir. Kitabın 32 il əvvəl yazılmasına baxmayaraq serialda hadisələr hazırki dövrə köçürülüb.

 Hərbi rejimin qələbəsindən sonra kompüterlərdən bütün məlumatlar silinir, sənədlər məhv edilir (Kitabdakı qeydlərdən məlum olur ki, bəzi sənədlər “Qadınları Xilas Edin” cəmiyyəti tərəfindən gizlicə İngiltərəyə qaçırılıb). Doğuş səviyyəsinin sürətlə aşağı düşməsi səbəbindən (təkcə Gileadda deyil, digər cəmiyyətlərdə də) Gilead rejimi bəsit taktikaya əl atır. Ölkənin müxtəlif yerlərindən uşaq dünyaya gətirmək qabiliyyəti olan qadınları zor gücünə “mərkəz”ə gətirirlər. Bütün ikinci nikahlıları və nikahdan kənar əlaqələri zina hesab edərək belə qadınları  həbsə atır, yaxud da xüsusi koloniyalarda ağır işlər üçün göndərirlər. Beləliklə, yığılan “damazlıq qızlar” elit təbəqənin sonsuzluqdan əziyyət çəkən ailələri üçün “xidmət etməlidirlər”. Onları yüksək vəzifəli komandorlara və onların arvadlarına qulluqçu kimi təqdim edilər. Uşaq doğa bilməyənlər “qeyri-qadın” elan edilir, toksiki tullantıların təmizləndiyi ölüm düşərgələrinə göndərilirlər.

 

Al-qırmızı mələklər, yaxud bəyaz qanadlı kölələr

 

 

“Damazlıq qızlar”ın “müqəddəs vəzifə”ni yerinə yetirməkdən başqa hüquqları yoxdur. Oxumaq, yazmaq, fikir bildirmək, istədiyi paltarı geymək - hər şey qadağandır. Onlar yalnız qırmızı paltar və “qanadlar” adlanan ağ baş geyimində olurlar. Yeni dünyada “qadın hüquqları” anlayışı yoxdur, mülkiyyətə sahib olmaq, işləmək yeni cəmiyyətin qadınlarına aid deyil. Bu monoton aləmdə “sevmək” ən böyük günahdır. “Biz ikiayaqlı bətnlərik, vəssalam: müqəddəs qablar, yeriyən qədəhlər”.

 

“Damazlıq qızlar” adlara da sahib deyillər. Baş qəhrəman - OfFred (Fredə məxsus olan) də onlardan biridir. Hər qulluqçu komandorunun adı ilə adlandırırlır (OfUoren, OfGlen). Onları xüsusi mülkiyyət kimi nişanlayıblar, topuqlarındakı dörd rəqəm və qanadlı göz - passportdur (serialda bunun əvəzinə qulaqlarındakı nişanları görürük). Bu “damazlıqlar”ın itməməsi üçündür, axı onlar ölkənin “milli sərvətidirlər”.

 

Al-qırmızı mələklər, yaxud bəyaz qanadlı kölələr

 

 

OfFred gün ərzində yalnız bir dəfə evdən çıxa bilər, o da, bazarlıq etmək üçün. Bütün quluqçular kimi OfFred də “müqəddəs vəzifəsi” üçün ayda bir dəfə Komandoru ilə birgə olur və bu, xristian qanunlarına uyğun, dini kitabda qeyd edildiyi kimi xüsusi “mərasim” formasında keçirilir. Gileadın dözülməz qanunlarının məngənəsində “mövcudluğunu” qorumağa çalışan OfFred kitab boyu öz hekayəsini danışır. Seriladakı kimi kitabda da keçmiş, indi və gələcək o qədər iç-içədir ki, oxucu zaman labirintindən hadisələrin və nəql edənin köməyi ilə çıxa bilir. Baş verənlərin dəhşətini əsas qəhramanın gözləri ilə görür, iztirabları ilə hiss edirik. 

 

Əsərdə “yeni dünya”, insan münasibətləri, surətlərin xarakteri, hətta əşyaların belə, özəllikləri o qədər real təsvir edilib ki, oxucunu istər-istəməz qorxuya salır. Danışılan hekayətin dilində də dini leksikadan istifadə edilib. Yeni dünyanın polisləri “İnam qoruyucuları”, əsgərləri - “Mələklər”dir. Hər şey “Onun Gözləri” önündədir. Dükanların bölmələri “Süd və bal”, “Çörək və balq” kimi adlandırılıb. Qanunsuzluqları izləmək üçün Onun “Gözləri” gizli şəkildə hər yerə təyin olunub. Ölkə sərhədlərindən kənarda gedən müharibədən heç bir qadın xəbərdar edilmir. Müəyyən xəbərlər yalnız teleekranlar vasitəsilə bildirilir. “Müqəddəs qanunları” heç kəsin pozmaması üçün xəbərdarlıq kimi “mərkəz”in divarından günahkarların asılmış cəsədləri əskik olmur. Hər günahın öz cəzası var və “al qana bulanmış divar”ı boş görmək “qeyri-adilikdir”. 

 

Al-qırmızı mələklər, yaxud bəyaz qanadlı kölələr


 

Ölkədə nə universitetər var, nə də elm adamları. Əsas vəzifələrdə yalnız kişilərdir və qanunları da onlar yazır. Bu patriarxal cəmiyyətiyyətdə yaşamağa məcbur olan OfFred - öz adı ilə Cun, qızından və ərindən ayrı düşmüş qadındır. Onu ayaqda saxlayan, yeganə təsəllisi övladının və ərinin sağ qaldığına ümid etməkdir. Qadağalar içində yaşadığı həyatında keçmişi ilə müqayisə aparan Cunun vasitəsilə əhəmiyyətsiz saydığımız ən xırda şeylərdən belə, məhrum qaldıqda onların nə qədər dəyərli olduğunu görürük. 

 

Yazıçı əsərdə OfFredin dilindən baş verənləri xüsusi sarkazmla çatdırır. Kitabdakı bəzi məqamlardan və elə serialın özündən də aydın olur ki, “Azadlıq ordusu” Amerikanı ələ keçirəndən sonra hər şey tədicən dəyişməyə başlayır. Qadınlar iş yerlərindən çıxarılır, onların bank hesabları dondurulur və ailəli olanlar ərlərinin “himayəsi”nə qalırlar. Artıq qadınlara yer yoxdur... “Heç nə bir andaca dəyişməz: tədricən qızıb qaynayan vannada hiss etmədən diri-diri yanıb ölə bilərsiniz”.

 

Yəqin ki, əsəri oxuyanlar buradakı əksər nüansların Corc Oruelin məşhur “1984” romanı ilə bənzərliyini təsdiqləyərlər. Məsələn, “Hər şeyi görən Göz” - “Böyük Qardaş sənə baxır”, teleekranların “lazımlı” xəbərləri verməsi, OfFredin də Uinston kimi müəyyən vaxtlarda kütlə ilə xüsusi filmlər izləməsi, gizli görüşlər, kitaba, oxuyub-yazmağa olan istək... Burada da cəmiyyətə əks çıxan, hisslərini biruzə verənlər “buxarlanırlar”, bəzən elə küçənin ortasındaca peyda olan “qara furqon” səni həmişəlik yox edə bilər... “1984”ün məşhur şüarları kimi gözəçarpan olmasa da, Maeqaret Etvud sətirlərarası mesajlar verməyi unutmayıb: “Qələm - paxıllıqdır”, “Bilmək - tamahkarlıqdır”, “İstəmək - zəiflikdir” ... Ən maraqlı məqam isə “1984”də gördüyümüz “2+2=5” ideyasıdır ki, müəllif onu başqa bucaq altında belə təqdim edib: “...qadınlar üçün bir üstəgəl bir üstəgəl bir üstəgəl bir - dörd etməz. “Bəs neçə edər? - deyə soruşdum, “beş”, ya da “üç” cavabını gözləyərək. “Sadəcə bir üstəgəl bir üstəgəl bir üstəgəl bir” - deyə cavab vermişdi”...

 

 

 

Roman boyu yeni dünyanda baş verənləri OfFredin “yeni ailəsinə” düşdükdən sonrakı hadisələrdə müşahidə edirik. Hər şeyini itirmiş, həm də heçə sayılan qadın nə qədər mübariz ola bilər?.. Bütün qapıların bağlı olmasına baxmayaraq Cunun tək dayağı ümididir...

 

“1984”dən fərqli olaraq əsərin sonuda oxucuda da həmin ümid yaranır... Yəni insan istər-istəməz bu qədər əzabdan sonra qəhrəmanın əsl aiəsinə qovuşmağını arzu edir, amma müəllif bunu da şübhə altında qoyur... OfFredin yaşadığı evin qarşısında “qara furqon” dayanır, “mələklər”in müşayiəti ilə furqona minən Cun hər şeydən uzaqlaşır, ya qaranlığa, ya da aydınlığa doğru...

 

 

Səslərin sayı: 1
3
1173
Digər yazılar
Şərhlər
Offline
Iceberg
Çox çəkdi diqqətimi, oxuyacam. Təşəkkürlər
24 yanvar 2018 11:18
imza: shafaabdulla.blogspot.com
Offline
Luna
Serialına 6-7 seriya baxdım. ciddi psixoloji sarsıntı yaradır insanda. davam edə bilmədim.
23 yanvar 2018 20:50
Offline
Xəyalə Murad
Qısa zamanda filmini izləyəcəm. Çox sağ olun, Xavər xanım give_ros
23 yanvar 2018 17:36
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Ailənizin ümumi gəliri:
500 AZN-ə qədər
500-1000 AZN
1000-1500 AZN
2000-3000 AZN
5000 və ya daha çox
Sizə nə var?! )