Bakıda hava
USD AZN
EUR AZN
14:07Xəyalə Murad Hər vaxtınız xeyir olsun! 10:28Sima herkezse salam necesiz
41212

28 May - Respublika Günü

 

28 May - Respublika Günü

Tarix XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan xalqı üçün misilsiz bir hədiyyə bəxş etdi. 1918-ci il mayın 28-də Tiflis şəhərində Azərbaycanda müstəqil dövlətin - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradıldığı elan olundu.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti 1918-ci il mayın 28-dən 1920-ci il aprelin 28-dək olan müddətdə - cəmi 23 ay mövcud olmuşdur. Lakin bu qısa müddətdə çox işlər həyata keçirildi. Hər şeydən əvvəl öz milli dövlətçiliyinə qovuşmuş xalqımız istiqlalın nə demək olduğunu bir daha gördü, onun şirinliyini daddı. Bu dövlətin yaradıcıları olan M.Ə.Rəsulzadə, X.Xoyski, Yusifbəyli, Ə.Topçubaşov, H.Ağayev və başqa vətənpərvər istiqlalçılar gecəni gündüzə qataraq milli dövlətçiliyimizin əsaslarını möhkəmləndirdilər.

Azərbaycan Milli Şurasının qəbul etdyi "İstiqlal Bəyannaməsi" yeni yaranmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin daxili və xarici siyasətinin başlıca prinsiplərini bütün dünyaya bildirdi. "Bəyannamə"də elan edilmiş prinsiplər - Azərbaycan xalqının öz müqəddəratını təyin etmək, insanların hüquq bərabərliyinə hörmət, bütün xarici dövlətlərlə, habelə qonşu xalqlarla dinclik və əmin-amanlıq şəraitində yaşamaq, bir-birinin suverenliyinə hörmətlə yanaşmaq prinsipləri AXC-nin beynəlxalq nüfuzunu artırdı. "İstiqlal Bəyannaməsi" Azərbaycan demokratiyası və parlamentarizm ənənələri tarixinin ən parlaq hüquqi sənədi olaraq bu gün də öz tarixi və praktiki əhəmiyyətini saxlamaqdadır.

"İstiqlal Bəyannaməsi" bütün türk-müsəlman dünyasında, ümumiyyətlə bütün Şərqdə, ilk dəfə olaraq Azərbaycanda demokratik idarə üsulunun-parlamentli respublikanın yaradıldığını xəbər verirdi. Beləliklə Birinci Dünya müharibəsinin gedişində və Romanovlar mütləqiyyətinin devrilməsi nəticəsində yaranmış çox mürəkkəb bir tarixi şəraitdə Azərbaycanın şimal torpaqlarında dövlətçilik ənənələrimiz yenidən, özü də bu dəfə parlamentli respublika formasında dirçəldi.

Gənc Azərbaycan dövləti son dərəcə mürəkkəb daxili və beynəlxalq şəraitdə "doğulmuşdu". Bakıda hakimiyyəti S.Şaumyanın başçılıq etdiyi daşnak-bolşevik birləşməsi ələ keçirmiş və Azərbaycanın türk-müsəlman əhalisinə qarşı dəhşətli soyqırımına başlamışdı. Rus generalları tərəfindən silahlandırılmış erməni quldur dəstələri Şərqi Anadolunun və Qərbi Azərbaycanın türk-müsəlman əhalisinə qarşı soyqırımını davam etdirirdilər. Azərbaycan xalqının cəlladları olan Şaumyan və Andronik əlbir fəaliyyət göstərirdilər. Azərbaycan xalqı fiziki cəhətdən məhv edilmək təhlükəsi qarşısında idi. Neft Bakısını ələ keçirməyə çalışan xarici qüvvələr arasında rəqabət son həddinə çatmış, bütün Cənubi Qafqaz üçün yeni təhlükə - bolşevik Rusiyasının təcavüzü yaxınlaşmışdı. Azərbaycan xalqı öz tarixinin ağır yolayrıcında qalmışdı: ya milli qurtuluş, ya da ki, məhv edilərək Cənubi Qafqazın etnik-siyasi xəritəsindən tamamilə silinərək götürülmək. Azərbaycanı müsəqil dövlət elan etmiş Cümhuriyyət xadimləri məhz belə bir tarixi şəraitdə çaşqın vəziyyətə düşmüş və çıxış yolu tapa bilməyən xalqın önünə keçmişdilər.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyət dövrünü üç mərhələyə bölmək olar:

1) Tiflis dövrü (1918-ci il 2 may - 16 iyun),

2) Gəncə dövrü (1918-ci il 16 iyun - 16 sentyabr),

3) Bakı dövrü (1918-ci il 17 sentyabr - 1920-ci il 28 aprel).

Bu müddət ərzində dövlət quruculuğunun bütün sahələrində çox mühüm tədbirlər həyata keçirildi. AXC-nin mövcudluğu dövründə beş hökumət kabineti fəaliyyət göstərmişdir. Bunların üçünə F.X.Xoyski, ikisinə isə N.Yusifbəyli başçılıq etmişdir. Azərbaycanın üç rəngli, ay-ulduzlu bayrağı qəbul edildi. Azərbacan-türk dili dövlət dili elan olundu. Məktəblər milliləşdirildi. Bakı Dövlət Universiteti fəaliyyətə başladı. İlk milli muzey - "İstiqlal muzeyi" təşkil olundu. Azərbaycan vətəndaşlığı haqqında qanun qəbul edildi. Yelizavetpol və Qaryaginin tarixi adları bərpa olunaraq yenidən Gəncə və Cəbrayıl adlandırıldı. Azərbaycan Milli Ordusu və hərbi dəniz donanması təşkil olundu. Ölkəmizin ərazi bütövlüyü qorunub saxlandı.

Dövlət quruculuğu sahəsində həyata keçirilmiş tədbirlərdən ən əhəmiyyətlisi Azərbacan parlamentinin fəaliyyətə başlaması oldu. 1918-ci il dekabrın 7-də saat 13:00-da H.Z.Tağıyevin qızlar məktəbinin binasında (hazırda Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun yerləşdiyi bina) Azərbaycan parlamentinin təntənəli açılışı oldu. Bu, bütün müsəlman Şərqində o dövrün ən demokratik prinsipləri əsasında formalaşdırılmış ilk parlament idi. Bitərəf hüquqşünas Ə.Topçubaşov parlamentin sədri, H.Ağayev isə onun müavini seçildi. Bu parlamentin demokratikliyi onda idi ki, Azərbaycanda yaşayan bütün millətlərin  və xalqların nümayəndələri, hətta xəyanətkar əməllərinə baxmayaraq ermənilərin nümayəndələri belə orada təmsil olunmuşdular.

Mövcud olduğu dövrdə parlament özünün 145 iclasını keçirmişdir. Bütün iclaslarda parlament "İstiqlal Bəyannaməsi"nin müəyyən etdiyi prinsiplərə sadiq qalaraq çox mühüm qanunlar və qərarlar qəbul etmişdi. Bu qanunlar konkret tarixi şəraiti nəzərə alaraq ölkənin ərazi bütövlüyünü təmin etmək və müstəqilliyini qoruyub saxlamaq, insan haqları və azadlıqlarının dolğun təmin olunduğu ən müasir hüquqi-demokratik dövlət yaratmaq məqsədi daşıyırdı. Bunlar nəticə etibarilə hakimiyyətin üç qolunun - qanunvericilik, icra və məhkəmə orqanlarının formalaşdırılmasına yönəlmişdi. AXC özünün siyasi quruluşuna, həyata keçirdiyi demokratik dövlət quruculuğu tədbirlərinə, qarşısına qoyduğu məqsəd və vəzifələrə görə də Avropanın ənənəvi demokratik respublikalarından geridə qalmırdı.

Sovet Rusiyasının beynəlxalq hüquq normalarını tapdalayan hərbi müdaxiləsi nəticəsində AXC süqut etdi. Çox az yaşamasına baxmayaraq AXC sübut etdi ki, ən qəddar müstəmləkə və repressiya rejimləri belə Azərbaycan xalqının azadlıq ideallarını və müstəqil dövlətçilik ənənələrini məhv etməyə qadir deyildir.

XX əsrin 80-ci illərinin sonu, 90-cı illərin əvvəlində Azərbaycanda başlanmış milli-azadlıq hərəkatı bolşevik rejiminin süqutunu yaxınlaşdırdı. Xalqın təkidli tələbi ilə 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sessiyası dövlətin adını dəyişdirərək "Azərbaycan Respublikası" adlandırdı. AXC-nin üçrəngli, ay-ulduzlu bayrağı bu respublikanın da dövlət bayrağı kimi təsdiq olundu. Həmin il mayın 21-də verilmiş xüsusi fərmanla 28 may Respublika Günü elan edildi.

Səslərin sayı: 20
105
22149
loading...
Şərhlər
Offline
Aysel İ.
ALLAH REHMET ELESIN MEMMEDEMIN RESULZADENI ANCAQ AZ-AZ YADA SALINIR BELE GETSE ONU ELEDIYIN DE BASHQASININ ADINA CIXACAQLAR
give_ros
3 fevral 2015 01:09
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Qəribə
Bayraminız mübarək olsun. Tebrik edirem,her kesi! give_ros
12 noyabr 2014 15:57
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
toma676
AMMA HAYIF KI RESULZADENI YADA SALMIRLAR YOX,YADA SALMAQA QOYMURLAR
13 iyul 2013 15:14
Offline
J e a l o u s y
Bayramimiz mubarek
2 iyun 2013 15:44
Offline
wwwwwwwwwwwwwwwww
YENEDE ALLAH BİLİKİ NEYİ KİM YARADİB
29 may 2013 18:44
Offline
FIRUZA
ALLAH REHMET ELESIN MEMMEDEMIN RESULZADENI ANCAQ AZ-AZ YADA SALINIR BELE GETSE ONU ELEDIYIN DE BASHQASININ ADINA CIXACAQLAR
29 may 2013 08:58
Offline
♥Selena♥
Bütün Azərbaycan xalqını bayram münasibəti ilə ürəkdən təbrik edirəm. İnşAllah müstəqilliyimiz əbədi və möhkəm olar. Bir kərə yüksələn bayrağımız əsla enməsin. Vətənimin adı və bayrağı həmişə zirvələrdə olsun. Onsuzda yaralanmış qəlbimiz bundan sonra daha incidilməsin. Yaralarımız ədalətlə sağalsın. Gülşən xanım, xəbərə görə sonsuz təşəkkür edirəm, minnətdaram.

yorma özünüüüüüüüü.birazdan Atropatena dövletini de Heyder yaratmish olacaq

Narahat olma, indilərdə onun üzərində işləyirlər. Bir-iki günə qalmaz onu da edəcəklər.

bayramimiz mubarek... hemvetenlerimi ozunu Azerbaycanli sayan her kesi tebrik edirem...Allah sene rehmet elesin ulu onder, qelbleri feth etmish Fateh M.Ə.Rəsulzadə...

Bu günkü gündə rahat və azad nəfəs almağımızı ona borcluyuq. Allah rəhmət etsin, qəbri nurla dolsun!
29 may 2013 00:25
Offline
AY İŞIĞI
Xebere gore tesekkur edirem give_ros
28 may 2013 23:19
Offline
Aliyeva Nigar
qızlar men aranıza yenı qatıldım girl_ten başqa formdaydım buraya yenı geldım Bayramımızı tebrık edırem give_ros ama M.Resulzadenın adının çekılmedıyıne men de cox uzuldum en azından bu gun onun şekıllerı qoyulmalıdı her yerde neyse Allah rehmet elesın Resulzadeye vetenımız sağ olsun give_hea
28 may 2013 23:03
Offline
♥Çalıkuşu ♥
N İ G A R (Niko_F),
ehhh..
senin körpen...,onada çox qalmıyıb.
28 may 2013 22:08
Offline
Pervane
give_ros give_ros give_ros give_ros give_ros çox istədim üstündə bayraq şəkili olan tort bişirim,amma tənbəllikboğazımı tutdu. sorry
28 may 2013 21:44
Offline
Gümüş
Maraqlı yazıya görə sağ ol canım, bu güm həqiqətən bizim bayramımızdır və mən uşaqlarıma bu günün anlamını başa salıram.
28 may 2013 20:14
Offline
ashiq-i Ali....
1 dəfədə olsun M.Ə.Rəsulzadənin adını çəkmədilər.Yandım töküldüm.Axı niyə onun zəhmətləri danılır?!Niyə bəlkə o Bakılı olub deyə?! Elə bəh-bəhlə Heydəri təriflədilər.

yorma özünüüüüüüüü.birazdan Atropatena dövletini de Heyder yaratmish olacaq lol
28 may 2013 19:09
Offline
Niko_F
1 dəfədə olsun M.Ə.Rəsulzadənin adını çəkmədilər.Yandım töküldüm.

bow veeeeeeeeerrr , men coxdan bu hisslerimi defn etmiwem...
28 may 2013 18:51
Offline
Flowers
Bayramımız Mübarək! Neçə belə gözəl bayramlara. love
28 may 2013 18:44
Offline
Nigar
her kesin bayramin tebrik edirem eziz qadin netliler
28 may 2013 17:32
imza: Allahın cümləmizə yar olsun amin
Offline
NAR çiçəyi
bayramimiz mubarek... hemvetenlerimi ozunu Azerbaycanli sayan her kesi tebrik edirem...Allah sene rehmet elesin ulu onder, qelbleri feth etmish Fateh M.Ə.Rəsulzadə...
28 may 2013 17:14
Offline
♥Çalıkuşu ♥
Bu gün İctimai kanalda xəbərlərə baxdım.Bu gün münasibətilə 1 dəfədə olsun M.Ə.Rəsulzadənin adını çəkmədilər.Yandım töküldüm.Axı niyə onun zəhmətləri danılır?!Niyə bəlkə o Bakılı olub deyə?! Elə bəh-bəhlə Heydəri təriflədilər.Axi onun bu günə heç dəxli yoxdu.İnşallah haqq bir gün öz yerini tutar.
28 may 2013 17:13
Offline
Elnarə
bu gün onun şəklini televiziya ekranlarında görməsək də adını ucadan dönə-dönə eşitməsək də bunları qəlbimizdə daşıyırıq

Mənə hələ də çatmır. Böyük haqsızlıqdır M.Ə.Rəsulzadəyə. Türklərə heyranam da... Nə qədər prezident dəyişildi, amma Atatürkün şəkli bütün prezidentlərin qarşısında baş əydiyi müqəddəs şəkil kimi qorunur.
28 may 2013 17:07
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
Almaz S.
Bayramımız mübarək olsun,M.Ə.Rəsulzadəyə və onun silahdaşlarına Allah rəhmət etsin, bu gün onun şəklini televiziya ekranlarında görməsək də adını ucadan dönə-dönə eşitməsək də bunları qəlbimizdə daşıyırıq.Sağ olun Gülşən xanım yazı üçün.
28 may 2013 16:33
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Hansı fəsili daha çox sevirsiniz?
Yaz
Yay
Payız
Qış