Sara Xatun » Qadin.Net ~ İlk milli qadın portalı... Azərbaycan xanımlarına...
Bakıda hava 24°
USD 1.7000 AZN
EUR 1.9254 AZN
11:49Sima sizinde sabahiz xeyir xeyale xanim necesiz 10:28Xəyalə Murad Sabahınız xeyirli,gününüz uğurlu olsun,Əziz Qadin.Netlilər!
39024

Sara Xatun

Sara Xatun

Adı Azərbaycan dövlətçilik tarixinə ilk xanım diplomat kimi daxil olan Sara Xatun fəxr edə biləcəyimiz bir qadın, eyni zamanda gözəl nümunə olacaq bir anadır. Osmanlı mənbələrinin yazdığına görə onun əsl adı Gövhərşah xatundur. Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin anası demək olar ki, bütün Şərqdə dövrünün yeganə istedadlı diplomat qadını kimi tanınan Sara Xatun böyük ağıl və mətanət, müdriklik və cəsarət sahibi idi.
Sara Xatun Ağqoyunlu dövlətinin möhkəmləndirilməsində, onun xarici siyasətinin müəyyənləşdirilməsində və həyata keçirilməsində mühüm rol oynayıb. O, Uzun Həsənin ən məsul diplomatik tapşırıqlarını böyük səylə və müvəffəqiyyətlə həyata keçirirdi. Elə buna görə həmin dövrdə kiçik Ağqoyunlu dövləti, Osmanlı Türkiyəsi və Qaraqoyunlu kimi iki qüvvətli rəqib arasında müstəqilliyini saxlaya bilmişdi. Olduqca ağıllı, tədbirli qadın olan Sara Xatun dövlətin idarəçilik işlərində oğluna yaxından kömək edirdi. 
Türkiyə Ağqoyunlu dövlətinin müttəfiqi və Aralıq dənizi sahilində əlverişli strateji mövqeyə malik Qaraman əmirliyini aradan qaldırmaq istədikdə Osmanlı imperatoru II Mehmetlə danışıqlar aparmaq üçün Sara Xatun göndərilmişdi. Sara Xatun Osmanlı imperatoru II Mehmetle bağladığı Yassıçəmən müqaviləsi (1461) Ağqoyunluların dövlət müstəqilliyinin saxlanmasında böyük əhəmiyyətə malik idi. Uzun Həsən Sara Xatunu Sultan II Mehmetin hərbi düşərgəsinə göndərərkən onun qarşısına iki mürəkkəb vəzifə qoymuşdu. Əvvəla o, Osmanlı sultanını ağqoyunlular üzərinə hücum etmək fikrindən daşındırmalı, ikincisi Sultanı mümkün qədər Trabzonu fəth etmək fikrindən də döndərməli idi.
Sara Xatun

Fateh II Mehmet Ərzincan yaxınlığında Bolqar yaxınlığında Bolqar dağının ətəyində yerləşən Yassıçəmən yaylağında düşərgə salıb yeni döyüşə hazırlaşırdı. Ağqoyunluların vəziyyəti xeyli çətinləşmişdi, çünki osmanlılarla müharibə onları əldən sala, ölkə daxilində hərbi-siyasi güc nisbətini Qaraqoyunluların xeyrinə dəyişə bilərdi. Vaxt qazanmaq, osmanlılarla müvəqqəti də olsa, sülh əldə etmək lazım idi.
Dəfələrlə bu cür vəziyyətlərdən çıxış yolu tapan Sara xatun bu dəfə də oğlunun köməyinə gəldi. Ana ilə oğlu arasında olmuş söhbət o dövrün tarixi salnamələrində öz əksini tapmışdılar.
Uzun Həsən yaranmış şəraitdə osmanlılarla sülhün yeganə çıxış yolu olduğunu anasına bildirdi. Sara xatun oğlunu dinlədikdən sonra dedi:
- Düz deyirsən, oğlum ,indi yeganə yol Fatehlə sülh müqaviləsi bağlamaqdır.
- Bunu ancaq sən edə bilərsən, ana!
- Doğru deyirsən. Bu işi sən mənə həvalə elə. Sultan Mehmet ağıllı adamdır, xalqımızın adət-ənənələrinə dərindən bələddir. Yəqin ki mənim sözümü yerə salmaz.
- Ana, sən ikinci bir məsələni də həll etməlisən. Trabzonun varlığını qoruyub saxlamağa çalışmalısan. Ancaq əgər bu məsələdə sultanın təminatını ala bilməsən, çox da təkid etmə. Əsas məsələ onunla sülhə nail olmaqdır.

Sara Xatun

Bir neçə gündən sonra Sara xatun çoxlu qiymətli hədiyyələr və mötəbər bir elçi heyəti ilə Yasııçəmənə yola düşdü. Sultan II Mehmet onu böyük bir ehtiramla qarşıladı, əlindən tutaraq öz taxtı ilə yanaşı qoyulmuş taxtda əyləşdirdi. Onlar bir-birinə "ana" , "oğul" deyə müraciət edirdilər.
Sultan Mehmet dedi:
-Ana, Həsən bəylə savaşa girmək istəmirəm. O da mənim qardaşım. Biz bir-birimizlə anlaşsaq, yaxşı olmazmı?
Sara xatun yaranmış bu fürsətdən dərhal istifadə etməyə çalışdı:
-Elədir,oğlum, səninlə Həsən bəyin dili də, dini də birdir. Özün söylədin ki, qardaş qardaşa əl qaldırmaz. Lakin unutma ki, Trabzon imperatorunun qızı Dəspinə xatın Həsən bəyin arvadıdır.
-Mənim Həsən bəylə işim yoxdur. Qoy o, Azərbaycanda hakimiyyətini gücləndirsin. Lazım gəlsə bu işdən ona kömək də edərəm. Trabzona gəlincə isə, ana, gərək məni bağışlayasan, artıq tarix bu xristian dövlətinin ölüm hökmünü vermişdir.
Müdrik qadın sultanı bu fikirdən daşındırmağın mümkin olmadığını görərək çox təkid etmədi.Bəlkə də, ürəyinin dərinliyində bu işdən razı da qaldı. Çünki, dünyada baş verən hadisələrdən yaxşı baş çıxaran Sara xatın bilirdi ki, Trabzon Ağqoyunlu-Osmanlı münasibətlərini gərginləşdirmək üçün Qərb dövlətlərinin əlində alətdir. Bununla belə Sara xatun Trabzon xəzinəsini yarıya bölmək barədə II Mehmet razılığını aldı. Bu hadisə 1461-ci ildə baş vermişdi. Yassıçəmən sülh müqaviləsi Azərbaycan diplomatiyasının böyük uğuru idi.

Teymuri hökmdarı Əbu Səidlə danışıqlar aparan Ağqoyunlu elçilərinə də Sara Xatun başçılıq etmişdir (1468). Avropa ölkələri də bu Azərbaycanlı xanımı çox yaxşı tanıyır, ona böyük ehtiramla yanaşırlar. Azərbaycana göndərilən Avropa, xüsusilə də, Venesiya elçilərinə verilən məxfi məlumatlarda mütləq Sara Xatunla görüşmək və öz məqsədləri üçün onun saraydakı nüfuzundan istifadə etmək tapşırılırdı. Sara Xatun diplomat və dövlət xadimi olamqla bərabər, böyük hərbi sərkərdəlik bacarığına və hərbi intuisiyaya malik qadın olmuşdur. Onun əqli çevikliyi dar məqamlarda tez qərar çıxarmağa imkan vermişdir. Sara Xatun qeyrətli qadın, diplomat və hərbi istedada qadir bir insan olmuşdur. 

Sara Xatun

Ağqoyunlu dövrünün ən görkəmli tarixçisi Əbubəkr Tehrani yazır ki, Sara Xatun Qaraqoyunlu Cahanşahla danışıqlar aparmaq məqsədi ilə onun yanına gəlmiş, bu zaman Rüstəm Tərxanın düşərgəsində olmuşdur. Onun ordusu Sara Xatuna o qədər də əzəmətli görünmədiyindən Cahangir Mirzə və Uzun Həsənə sifariş göndərir ki, "Əgər gəlsəniz, qələbə sizin olacaq. Bu işi təxirə salmaq olmaz". Sara Xatun orduya sadəcə bir nəzər salmaqla ağqoyunlular arasındakı qüvvələr nisbətinin Ağqoyunlu dövlətinin xeyrinə olduğunu düzgün qiymətləndirməsi onun hərbi intuisiya və səriştəsində xəbər verir. Həqiqətən də bundan sonra Uzun Həsənin kəşfiyyat dəstəsi Rüstəm Tərxanın ordularına hücum edərək onları damadağın etmiş, qaraqoyunluları bərk qorxuya salmışdı. 
Qadınların kişilərə nisbətən həyatın bütün sahələrində hüquqsuz bir vəziyyətdə olduğu bir dövrdə, Azərbaycan tarixində belə mərd və cəsarətli, diplomat qadınlarımızın mövcudluğu təqdirə layiq haldır. Sara Xatun uzaq tarixi keçmişimizdə yaşasada onun siyasi mədəniyyəti, diplomatik fəaliyyəti və şəxsi şücaəti gələcək nəsillər üçün də örnəkdir.

Səslərin sayı: 25
41
80212
loading...
Şərhlər
Offline
Aysel İ.
Oxuduğuma əsasən həm də çox gözəl xanım olmuşdur.
13 may 2015 20:00
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Azadə Həbibzadə
Qadınların kişilərə nisbətən həyatın bütün sahələrində hüquqsuz bir vəziyyətdə olduğu bir dövrdə, Azərbaycan tarixində belə mərd və cəsarətli, diplomat qadınlarımızın mövcudluğu təqdirə layiq haldır. Sara Xatun uzaq tarixi keçmişimizdə yaşasada onun siyasi mədəniyyəti, diplomatik fəaliyyəti və şəxsi şücaəti gələcək nəsillər üçün də örnəkdir.
Bele qadinlar az olsada indide var.Tesekkur Ceylan xanim xeber ucun
21 aprel 2015 15:59
Offline
Leyla_
Sara xatun cox gozel qadin olub halaldi
17 fevral 2015 16:51
Offline
Xanim_Xatun
Adı Azərbaycan dövlətçilik tarixinə ilk xanım diplomat kimi daxil olan Sara Xatun fəxr edə biləcəyimiz bir qadın, eyni zamanda gözəl nümunə olacaq bir anadır.
27 yanvar 2015 11:33
Offline
rusana_aliyeva
sara xatun haqqinda Ezize ceferzadenin BAKI _1901 adli eserinde etrafli melumat var.hem de cox maraqli eserdi
12 yanvar 2015 20:45
Offline
►♚₣ǾȾǾ∕ł∕łǾĐɆŁҜȺ ?❶? █▓▒♥ ƵѦƦѦ ♥▒▓█
.ALLAH REHMET ELESIN.AMIN .İndi,daha ətraflı bir məlumat əldə etdim.
28 oktyabr 2014 22:19
Offline
Elnur Məmmədov
xəbər üçün sağol Ceylan bacı,amma bu rublikanı iki yerə ayırmanız əla olar,bizim ismətlə tərbiyə almayan,avropalıları və ismətli,qızlarımıza nümunəvi xanımları ayırın.yoxsa necə başa salaq Sara xanım hara,yarıçılpaq cesi hara? Türkiyədə qadınların ismət anlayışı avropalaşb,mən Azərbaycan aqdının ,türk qadının hicabda olmasa,barı abırlı geyməsinə tərəfdaram.çiyni,dizi,beli açıq qızın,göbəyi açıq dolaşanların sayı artır get-gedə.Qadınlar unutur ki,avropa dəbi gəlsədə,düşüncəsi və mədəniyyəti bizə hələ 100 ilə ya çatar,ya batar
15 noyabr 2013 01:45
Offline
Rzayeva Guler
coxsagolun
24 sentyabr 2013 22:37
Offline
nazile akifqizi
Sara Xatun hem de Sefevi hokmdari Sah Ismayilin nenesi olub. Bundan basqa Uzun Hesenin Teymurun nevesi olan Ebu Seidi meglub etmekde de Sara Xatunun boyuk rolu olmusdur. Bele ki SAra Xatun Ebu Seidle Uzun Hesenin destelerinin qarsi qarsiya geldiyi bir vaxtda Ebu Seidin yanina danisiq yolu ile muharibenin vaxtinin uzadilmasi ucun getmis , ve bu vaxti qaznamaga nail olmusdur. bunun neticesinde de Ebi seid qarabaga gelmis, burda qislamaga. bu vaxt Qarabagda ordunun qalamasi ucun erzaq ve ot qitligin olmamasi uzunden acliq bas vermis, uzun hesen ise ozune yeterli guc toplamaga nail olmusdu. Belelikle Sara Xatunun uzaqgorenliyi hesabina baxmayaraq ki Ebu Seidin qosunu Uzun Hesenden qat qat artiq idi Uzun Hesen qalib gelmisdir.
5 sentyabr 2013 21:11
Offline
Ilaha Ragimova
wexsiyyetine boyuk hormet beslediyim bir xanimdi Sara xatun,en cox sevdiyim tarixi bir wexsiyyetdi!
9 avqust 2013 22:19
Offline
Yağmur damlası
Azerbaycanin ilk diplomat qadini,Uzun Hesenin anasi!bu soz yaddasima nece hekk olubsa,xebere baxan kimi bu sozleri yazmaq istedim,melumatim vardi,bu qederini bilmirdim,genis melumat ucun tesekkur edirem.size.genis melumat vermisiz,oyrenmis oldum.
1 avqust 2013 16:39
Offline
❤Xəyalə Dilək❤(Ələkbərova)
azerbaycanin ilk diplomat qadinidir.ALLAH REHMET ELESIN.AMIN
25 iyul 2013 17:35
Offline
GÜLÇİN
Məktəbdə Azərbaycan tarixi fənnindən bu haqqda məlumatım var idi.Sara Xatun diplomat qadın və Uzun Həsənin anası kimi yaddaşımda qalıb.
16 iyul 2013 22:09
Offline
teleaparici
xebere gore cox sagolun.
12 iyul 2013 15:34
Offline
J e a l o u s y
Halal olsun bele qadinlara.Xebere gore tesekkurler
30 iyun 2013 21:07
Offline
lorele
men tariximizi heddinden artiq sevirem ve cox bu haqda oxuyuram.sara xatun ise menim ideal qadin suretimdir.

Günel Əsədova
men hal hazirda maraqli bir kitab oxuyuram tovsiye ede bilerem oktay efendiyevin Azerbaycan Sefeviler dovleti kitabini cox maraqlidi.
29 iyun 2013 16:01
Offline
pure love
Ceylan xanım maraqlı mövzu üçün təşəkkürler
27 iyun 2013 00:11
Offline
Nigar Sultan
kaş ki Sara Xatun haqqında tarixi serial çəkiləydi yes
26 iyun 2013 08:38
Offline
mehebbet sixaliyeva
Dogurdanda Azerbaycan bele igid qadinlar diyaridir.Qadin ince mexluqdur amma bu inceliyin arxasinda cox boyuk igidlik dayanir. yes
25 iyun 2013 20:51
Offline
Aysel İ.
Elə indi də Sara xatun kimi qadınlarımız çoxdur. Diqqətlə və maraqla oxudum. Sara Xatun haqqında bilirdim bir daha yaddaşımı yenildim. Təşəkkür.
25 iyun 2013 19:46
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Hansı fəsili daha çox sevirsiniz?
Yaz
Yay
Payız
Qış