Bakıda hava
USD 1.7000 AZN
EUR 1.9478 AZN
19:46Ayla Ayla Bazar günü baxarsan Kader Panoramaya ya da Ekstraya gələcək 19:45Ayla Ayla Surayyə canım Ekstraya baxdın?Nagihan deyir Kader ona yazıb 19:44Ayla Ayla Axsamınız xeyir Necesiz? 15:12Surayye Qizlarim qizillarimmm necesizjQuery16204825811035589793_1550229134348?Men geldim! 12:10GÜLÇİN Xoşgəlmisiz FİDAN HÜSEYNOVA 11:54FİDAN HÜSEYNOVA Salam olsun doğma saytin eziz ve gozel xanimlarina💙
39938

Quş dilində "danışan" roman

Quş dilində "danışan" roman

Xanəmir Telmanoğlunun “Qapısı Vyananın Təkkə” romanı haqqında

Bu roman “Avanqard” jurnalının birinci nömrəsində çap olunub.

Xanəmir bəy bu kiçik romanı 2002-ci ildə yazıb (jurnal səhifəsiylə 17 səhifədir), amma deyəsən bundan qabaq heç yerdə çap olunmayıb.

Mən hansısa əsəri oxuyanda ən əvvəl onun dilinə fikir verirəm. Bu romanın unikal dili var. Necə deyim, sadədən sadə, mürəkkəbdən mürəkkəb, axıcı, şirin, mahnı kimi.

Bundan başqa sufi fikirləri romanı bəzəyir. Az qala hər cümlənin alt qatında bir kitablıq məna var. Elə romanın birinci cümləsinin yarım səhifəlik açıqlaması var. Amma uzunçuluq olmasın deyə burda yazmıram. Maraqlananlar axtarıb araşdırıb tapa bilərlər.

Romanda Mövlanə Cəlaləddin Ruminin həyatı təsvir olunub. Mövlanənin atası, Sultanül-Uləma Bahəddin Vələd Karamanda bir xeyli yaşayıb Xoca dərvişlər yetişdirir. Zəhmətinin hədər getmədiyinə əmin olandan sonra rahatlıqla neçə illərdir onun yolunu gözləyən Səlcuqlu sultanı Ələddin Keyqubadın dəvətini qəbul edib Konyaya gedir. Mövlanə burda atasından elm öyrənir, amma ona gözləmədiyi itki üz verir – o atasını itirir. Atasından sonra vaxtikən atasının tələbəsi olmuş Bürhanəddin Muhaqqiq Konyaya gəlib Mövlanəyə dərs verməyə davam edir. Muhaqqiqin dərsi qurtarsa da Mövlanə özünü hələ tam hazır hesab etməyib elm oxumaq üçün Şama, sonra Hələbə gedir. Dörd ilə səfərini tamamlayıb əvvəlcə Kayseridə Bürhanəddin Muhaqqiqi ziyarət edib dualarını, icazətini alır, sonra təzədən Konyaya qayıdır. Və illər sonra Şəms Təbrizi onun sorağına düşüb Konyaya gəlir…

Amma… Əslində nə Cəlaləddin Rumi bildiyimiz Cəlaləddin Rumidir, nə də Şəms Təbrizi bildiyimiz Şəms Təbrizi… Bu bir həqiqətdir ki, nə tarix kitablarında yazılıb, nə də altıcildlik Məsnəvidə…

Heç nə gizli qalmır. Bu gizlin də başqa gizlinlər kimi açılır və əsrlər sonra Xəzərin sahilində quşdilixanəmirkülsoyuğu bu həqiqəti quş dilində bizə çatdırır…

Bununla belə romanı adi oxucunun başa düşməsi çox çətindir. Yuxarıda romanın gözəl dili olduğunu vurğulamışdım. Amma bu romanın qəlizliyini azaltmır. Xanəmir bəy tam hazırlıqlı oxucu üçün yazır. Onu anlamaq üçün təsəvvüfü, islamı, sufiliyi, bəzən hətta qədim əfsanələri də maksimum şəkildə bilməlisən. Mürəkkəb cümlələrin bəzilərində lazımi durğu işarəsinin qoyulmamağı da öz növbəsində işi bir qədər çətinləşdirir. Bəzən bir cümləni başa düşmək üçün iki-üç dəfə təkrar oxumalı olursan.

Bir də romanda bir-iki yerdə “dağ oğlu dağ”, “çöl(lər) oğlu çöl(lər)” ifadələri var. Çox güman ki, müəllif Mövlanənin əslində kim olduğunu anlatmaq istədiyi oxucuya belə müraciət edir. Əlbəttə, səhv də edə bilərəm. Hər halda bu ifadələr şəxsən mənə xoş gəlmədi. Ya yazmamaq, ya da daha yumşaq bir sözlə dəyişmək olardı. Məsəlçün, olsun elə “adam oğlu adam”.

Istənilən halda “Qapısı Vyananın Təkkə” romanı Mövlanənin həyatını öyrənmək istəyənlər üçün gözəl mənbədir.

Həmid Piriyev

Səslərin sayı: 1
3
1773
loading...
Şərhlər
Offline
S U S E N _BACI
MƏNDƏ QUŞ DİLİNİ BİLİRƏM biggrin
16 iyul 2015 12:06
Offline
MÜSƏLMANKA
Elif Wafakin Awk adli romani Movlana ile Wemsin tanuwligina aid daha etrafli wekilde yazilib.Romanin qeliz dili var

Ve hetta bawa duwmekcun derin tefekkur teleb eden agir sujet xetti
13 iyul 2015 03:06
Offline
Ellada Babayeva
Mən hansısa əsəri oxuyanda ən əvvəl onun dilinə fikir verirəm. Bu romanın unikal dili var. Necə deyim, sadədən sadə, mürəkkəbdən mürəkkəb, axıcı, şirin, mahnı kimi.
scratch_
11 iyul 2015 18:16
imza: Hiss və ağıl həyat gəmisinin yelkəni və sükanı kimidir; biri hərəkətə gətirir, o biri istiqamətləndirir.
Cübran.
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!