Bakıda hava
USD AZN
EUR AZN
14:07Xəyalə Murad Hər vaxtınız xeyir olsun! 10:28Sima herkezse salam necesiz
41212

Hörümçək toru insan həyatını dəyişdirəcək

Hörümçək toru insan həyatını dəyişdirəcək

Alimlərin fikrincə, hörümçək toru yer üzündəki ən möhkəm iplərdən biridir. Hörümçək torunun üstün xüsusiyyətləri yalnız bununla məhdudlaşmır. Əgər bunların hamısını sadalasaq, uzun siyahı olar. Bu siyahıdakı bir neçə maddə belə alimlərin bu mövzuda nə qədər haqlı olduğunu sübut edir. Hörümçək ipinin heyrətamiz xüsusiyyətlərindən bir neçəsini belə sadalaya bilərik: Hörümçəklərin ifraz etdiyi, diametri 0.001 mm-dən daha kiçik olan iplik eyni qalınlıqdakı polad simdən beş dəfə möhkəmdir. Öz uzunluğunun dörd misli qədər uzana bilir. Hörümçək ipi çox yüngüldür. Bu yüngüllüyü belə bir misalla da təsvir edə bilərik. Yerin diametri uzunluğundakı hörümçək ipinin çəkisi cəmi 320 qramdır. Bu xüsusiyyətlərin hər biri ayrı-ayrı məmulatlarda ola bilər. Ancaq hamısının bir məmulatda toplanması çox diqqət çəkir. Çünki həm poladdan möhkəm, həm də elastik məmulat tapmaq olduqca çətindir. Məsələn, polad kəndir ən möhkəm məmulatlardan biridir. Lakin kauçuk kəndir kimi elastik olmadığına görə, tədricən formasını dəyişir. Kauçuk kəndir isə formasını asanlıqla dəyişdirməsinə baxmayaraq, kifayət qədər möhkəm olmadığına görə, ağır yük qaldıra bilmir.

Hörümçək ipinin kimyəvi quruluşu

Belə düşünək, kiçik bir canlının hazırladığı ip, necə olur ki, insanın əsrlərlə əldə etdiyi elmi bilikləri əsasında hazırladığı kauçuk və polad kəndirdən daha üstün xüsusiyyətlər daşıyır?

Hörümçək ipini bu qədər üstün edən cəhət ipin kimyəvi quruluşunda və emal mərkəzindədir. Hörümçək ipinin xam maddəsi spiralvarı amin turşusu zəncirlərindən təşkil olunmuş “keratin” adlı zülaldır. Keratin saç, dırnaq, tük, dəri kimi bir-birindən çox fərqli maddələrin quruluş vahididir və əmələ gətirdiyi bütün maddələrdə qoruyucu xüsusiyyəti ilə ön plana çıxır. Həmçinin, keratinin elastik hidrogen rabitəsi ilə birləşmiş amin turşularından təşkil olunması da bu maddələrə möhkəmlik və elastiklik qazandırır. Bu elastiklik Amerikanın məşhur elmi jurnallarından olan “Science News”da belə bir bənzətmə ilə təsvir edilir: “Hörümçək ipindən hazırlanmış insan ölçüsündə balıq toruna bənzər bir tor sərnişin təyyarəsini tuta bilər”.

Hörümçəyin quyruğunda altı hissədən ibarət ipək kisəsi adlanan bir hissə var. Kisələrin hər birində fərqli mayelər ifraz olunur. Bu kisələrin maddələri fərqli kombinasiyalarda birləşərək müxtəlif növdə ipək iplər əmələ gətirirlər. Kisələr arasında böyük uyğunluq var. İp emalı əsnasında hörümçəyin bədənində yerləşən mükəmməl xüsusiyyətli nasos, klapan və təzyiq sistemləri fəaliyyət göstərir. Xam ip kran funksiyası daşıyan hissələrdən lif şəklində xaric olunur. 

Hörümçək toru insan həyatını dəyişdirəcək

Təzyiqi tənzimlənən püskürtmə sistemi

Hörümçək bu kranların püskürtmə təzyiqini də istədiyi şəkildə dəyişdirə bilir. Bu çox mühüm xüsusiyyətdir. Çünki bu proses sayəsində maye keratini meydana gətirən molekulların quruluşu da dəyişilir. Klapanlar üzərindəki nəzarət mexanizmi sayəsində ip xaric olunarkən diametri, müqaviməti və elastikliyi də dəyişdirilə bilir. Beləcə, ipin kimyəvi quruluşu dəyişdirilmədən ona istənilən fiziki xüsusiyyətlər qazandırılır. Əgər ipin quruluşunda əsaslı dəyişiklik etmək lazımdırsa, başqa vəzdən istifadə edilməlidir. İfraz olunan fərqli xüsusiyyətlərdəki iplər arxa ayaqların mükəmməl hərəkəti ilə istənilən istiqamətə yönəldilir.

Hörümçəkdəki bu kimyəvi möcüzəni tam təqlid etmək mümkün olduqda, istənilən qədər uzanan təhlükəsizlik kəmərləri, möhkəm tikişlər, iz buraxmayan cərrahi saplar, çox yüngül kabellər, güllə keçirməyən parçalar kimi insan həyatını asanlaşdıran və təhlükəsiz edən məhsullar istehsal oluna bilər. Üstəlik, bunların istehsalında sağlamlığa zərərli, zəhərli maddələrdən istifadə edilməz.

Hörümçəklərin hazırladığı ip möhtəşəmdir. Gərilmə dərəcəsi çox yüksəkdir. Odur ki, hörümçək ipini qırmaq üçün lazım olan enerji digər bütün bioloji materiallara sərf olunan enerjidən on dəfə çoxdur.

Hörümçək toru insan həyatını dəyişdirəcək

Poladdan möhkəm ip

Poladdan da möhkəm və  yüngül quruluşu olan hörümçək ipi hörümçəyin gövdəsindəki ipək vəzi tərəfindən ifraz olunur. İpək zülalları burada yarı su, yarı zülaldan ibarət olan bir mayenin içində olur. Daha sonra bu zülal qarışığı bir kanala ötürülür. Çubuq şəklində qatlanmış  zülallar bu kanalda yan-yana düzülür və kanaldan çıxarkən ipək zülalları artıq bir-birlərinə tamamilə birləşib, bərk ipək ip formasını alır. Hörümçəyin bədənində hazırlanan bu ipin qeyri-adi quruluşu 3 aprel 2001-ci il tarixli “New York Times”qəzetində belə təsvir olunmuşdur: “İpək zülalları minlərlə amin turşusundan ibarət kompleks molekullardır və onları açmaq çox çətindir. Hörümçəklərin bu zülalları necə açdığı və ipək ipinə çevirmək üçün necə əyirdiyi hələ tam məlum deyil”.

Hörümçək ipini qırmaq ən mükəmməl plastik materialdan daha çox güc tələb edir. Hörümçəyin bu cür möhkəm iplik toxuya bilməsinin başlıca səbəblərindən biri əsas zülal komponentlərinin kristallaşmasına və bükülməsinə nəzarət edərək nizamlı şəkildə köməkçi birləşmələr əlavə etməsidir. Hörgü maddəsi maye kristal olduğuna görə, hörümçəklər minimum qüvvə istifadə edirlər. Alimlərin araşdırdığı hörümçək ipi ən az 380 milyon ildir hörümçək tərəfindən qüsursuz hörülür. Alimlərin texnologiyanın imkanlarından istifadə etmələrinə baxmayaraq, hələ mexanizmini aça bilmədikləri bu ipi hörümçəklərin milyon illərdir kiçik bədənlərində hazırlamaları, şübhəsiz ki, Allahın qüsursuz yaratmasının dəlillərindəndir.

R.Əkbərov

Səslərin sayı: 4
15
19043
loading...
Şərhlər
Offline
Pərvanə
Hörümçək ipini qırmaq ən mükəmməl plastik materialdan daha çox güc tələb edir.
22 fevral 2015 00:13
imza:
Arzu et, istə; amma o arzu ölçülü olsun. Bir saman çöpü bir dağı qaldırmaz.
Offline
S.S.E.
maraqli.movzudu tesekkurler Xeyale xanim.
4 fevral 2015 20:05
Offline
gunay
Horumceyin bele gucun bilmirdim. Tesekkurler
22 yanvar 2015 09:50
Offline
Deniz N-va
Hec bilimirdim tesekkur edirem melumat;landirdiqiniz ucun .horumcek torunun insan heyatinda ad rolu varmis
16 noyabr 2014 13:49
Offline
Fatma xanım
Ama baxanda adama elə gəlirki zəifdi e
13 noyabr 2014 20:57
imza: Şükr etməyəndən sonra dünyaları yesən nə faydası.

Qadin.Net - Xəbər göndərilməsi qaydaları
http://www.youtube.com/watch?v=Ly-9VN5Ye_8
Online
Xəyalə Murad
Xəyişim sən necə gozəl movzular paylaşırsan bizlərlə..deməkki senin maraq dairən tam fərqlidi

Bəyəndiyinə sevindim give_ros Bəs bilmirdin ki, mən unikal insanam? request
6 noyabr 2014 22:41
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Offline
Xanim_Xatun
Xəyişim sən necə gozəl movzular paylaşırsan bizlərlə..deməkki senin maraq dairən tam fərqlidi
6 noyabr 2014 14:27
Offline
Ayka Eliyeva
Maraqli movzu ucun tewekkurler..
6 noyabr 2014 14:00
Offline
AFƏR
Yardanin mocuzelerinden biri daha ,gozelliye bir bax girl_ang girl_ten
6 noyabr 2014 12:17
Offline
Qəribə
Hörümçək ipini qırmaq ən mükəmməl plastik materialdan daha çox güc tələb edir.

hələ mexanizmini aça bilmədikləri bu ipi hörümçəklərin milyon illərdir kiçik bədənlərində hazırlamaları, şübhəsiz ki, Allahın qüsursuz yaratmasının dəlillərindəndir.

Men de bu hörümçəklər haqda kitab var ordan oxumusam. Bunlarin da özlərinə məxsus həyat tərzi var.

Teşekkurlər Xəyalə xanim. give_ros
6 noyabr 2014 11:33
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
●♥ Səma ♥●
Allahin mocuzeleri mohteshemdi.Cox teshekkur edirem,maraqli movzunu paylashdiqiniz ucun.
6 noyabr 2014 09:36
imza: Qırılmış bir qadın elə susar ki,sükutundan kar olarsan....
Offline
NUREL
Men bu haqda jurnalda oxumusdum. Xebere gore tesekkurler Xeyale.
6 noyabr 2014 08:00
Offline
Aysel İ.
Hörümçəkdəki bu kimyəvi möcüzəni tam təqlid etmək mümkün olduqda, istənilən qədər uzanan təhlükəsizlik kəmərləri, möhkəm tikişlər, iz buraxmayan cərrahi saplar, çox yüngül kabellər, güllə keçirməyən parçalar kimi insan həyatını asanlaşdıran və təhlükəsiz edən məhsullar istehsal oluna bilər. Üstəlik, bunların istehsalında sağlamlığa zərərli, zəhərli maddələrdən istifadə edilməz
Bu da bir möcüzədir..
6 noyabr 2014 07:56
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
°ღ Zayka •.°ღ
Aaa hec bunlari bilmirdim,horumcek torunun belenciy oldugunu bilmirdim
6 noyabr 2014 01:49
Offline
Ellada Babayeva
Alimlərin texnologiyanın imkanlarından istifadə etmələrinə baxmayaraq, hələ mexanizmini aça bilmədikləri bu ipi hörümçəklərin milyon illərdir kiçik bədənlərində hazırlamaları, şübhəsiz ki, Allahın qüsursuz yaratmasının dəlillərindəndir.

Poladdan da möhkəm və yüngül quruluşu olan hörümçək ipi hörümçəyin gövdəsindəki ipək vəzi tərəfindən ifraz olunur. İpək zülalları burada yarı su, yarı zülaldan ibarət olan bir mayenin içində olur.
6 noyabr 2014 01:22
imza: Hiss və ağıl həyat gəmisinin yelkəni və sükanı kimidir; biri hərəkətə gətirir, o biri istiqamətləndirir.
Cübran.
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Ailənizin ümumi gəliri:
500 AZN-ə qədər
500-1000 AZN
1000-1500 AZN
2000-3000 AZN
5000 və ya daha çox
Sizə nə var?! )