Bakıda hava 24°
USD 1.7023 AZN
EUR 1.9047 AZN

Söz birləşməsi-1

Söz birləşməsi-1

Sintaksis qrammatikanın bir şöbəsi olub söz birləşmələrini və cümlələri öyrənir.
Söz birləşməsi

Söz birləşməsi iki və daha artıq müstəqil sözün məna və qrammatik cəhətdən birləşməsindən əmələ gəlir: yurdu qorumaq, ana ürəyi və s.
Söz birləşməsi ən azı iki müstəqil mənalı sözün birləşməsindən əmələ gəlir. Buna görə də müstəqil sözlə köməkçi sözün birləşməsi söz birləşməsi sayılmır: bizə tərəf, sənin üçün.
Söz birləşmələri quruluşca iki cür olur: sadə və mürəkkəb. Sadə söz birləşmələri iki müstəqil mənalı sözdən (mənim arzum), mürəkkəb söz birləşmələri üç və daha artıq müstəqil mənalı sözdən (Türkün qədim torpağı) ibarət olur.
Köməkçi nitq hissələri söz birləşməsinin quruluşuna təsir göstərmir. 

 

Söz birləşməsi-1

 

Söz birləşməsi və söz

Söz birləşməsi ilə söz arasında aşağıdakı oxşar cəhətlər var:
- Hər ikisi ad bildirir: məktəb, direktor-məktəb direktoru.
- Hər ikisi cümlənin qurulmasında bir vasitədir: kitabdır-Sənin kitabındır.
- Həm mürəkkəb söz, həm də söz birləşməsi sözlərdən təşkil olunur: ölkələrarası, ölkə prezidenti.
Söz birləşməsi ilə söz arasında aşağıdakı fərqli cəhətlər var:
- Sözlər səslərdən, söz birləşmələri sözlərdən düzəlir.
- Söz birləşmələri sözə nisbətən daha konkretlik bildirir: "hava" dedikdə bütün havalar və havanın bütün əlamətləri nəzərdə tutulur. "Dağ havası" dedikdə isə məhz dağın havasından danışıldığı başa düşülür.
- Söz leksik, söz birləşməsi isə sintaktik vahiddir. Yəni sözlər dilimizin lüğət tərkibində hazır şəkildə olduğu halda, söz birləşmələri nitq prosesində 
meydana gəlir. 

- Söz birləşməsində tərəflərin ayrıca öz vurğusu olduğu halda, sözlərin bir vurğusu olur.
- Sözlərdən fərqli olaraq söz birləşmələrində əsas və asılı tərəflər olur.

 

Söz birləşməsi-1

 

Söz birləşməsi və cümlə

1. Oxşar cəhətlər:

- Həm söz birləşmələri, həm də cümlələr sözlərdən təşkil olunub: təbiəti sevmək, təbiəti sevirəm.
- Həm söz birləşmələrindəki, həm də cümlələrdəki sözlər müəyyən ardıcıllıqla sıralanır.
2. Fərqli cəhətlər:

- Cümlədən fərqli olaraq söz birləşməsində bitmiş fikir və intonasiya olmur. Mənim dostum-Mənim dostumdur.
- Söz birləşməsi bir sözdən ibarət ola bilmədiyi halda, cümlə bir sözdən ibarət ola bilir: Ayaqqabıdır. Səhərdir.
- Cümlə söz birləşməsinə nisbətdə daha böyük sintaktik vahiddir.

Söz birləşməsinin növləri

Söz birləşmələrinin iki tərəfi olur: birinci tərəf, ikinci tərəf. Dilimizdə birinci tərəfə həmişə asılı, ikinci tərəfə isə əsas tərəf deyilir. Əgər söz birləşməsi üç və ya daha artıq sözün birləşməsindən əmələ gəlibsə, yalnız sonuncu söz əsas, ondan əvvəlkilər asılı tərəf sayılır. İkinci tərəf birinci tərəfi özünə tabe etdiyi üçün bəzən bu terminlərin yerində tabe olan (asılı), tabe edən (əsas) sözləri də işlədilir. Məs: "Çiçək ətri" birləşməsində çiçək asılı, ətri isə əsas tərəfdir. Bəzən inversiyadan istifadə edərək söz birləşməsində tərəflərin yerini dəyişmək olar: mənim vətənim-vətənim mənim.

Səslərin sayı: 4
13
13439
loading...
Şərhlər
Offline
Rüzgar
xəbər üçün təşəkkürlər
31 oktyabr 2014 19:19
Offline
=======
Maraqli idi love
3 oktyabr 2014 23:21
Offline
Ruhəngiz
Aqat,xəbərə görə çox sağ ol.
Söz birləşmələri və sözlərin arasındakı oxşar və fərqli cəhətləri bəzən qarışdırırıq.Buna çox gözəl bir şəkildə aydınlıq gətirmisən.
16 sentyabr 2014 08:08
Offline
Gözel Gözlum
Coxxxxx sagolunn
16 sentyabr 2014 00:53
Offline
Qəribə
Agat xanim, çox gözəl xəbərdir. kiss
15 sentyabr 2014 17:30
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
°ღ Zayka •.°ღ
Mekteb vaxti en cox sevdiyim ve en cox verdiyim sual idi demek olarki usaqlara hemise bu suali vererdim girl_ang yeni soz birlesmesi haqqinda suallar vererdim
15 sentyabr 2014 16:19
Offline
Fatma xanım
4 aldım canım nə yaxşı cavab verdim amma müəllimim dediki 5 yaza bilmərəm illik də 4 yazmışıq (Allah ona rəhmət eləsin)
15 sentyabr 2014 16:05
imza: Şükr etməyəndən sonra dünyaları yesən nə faydası.

Qadin.Net - Xəbər göndərilməsi qaydaları
http://www.youtube.com/watch?v=Ly-9VN5Ye_8
Offline
Dəniz84
Oxuduqca bashimizin pasi silinir.

Agatın sayəsində illər sonra ikinci dəfə imtahan vermək niyyətindəyəm.))
15 sentyabr 2014 16:00
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Qadın netin FACEBOOK səhifəsi
https://www.facebook.com/ForAzerbaijaniWomen?ref=hl
Offline
♥♥S.Nur♥♥
Oxuduqca bashimizin pasi silinir.Teshekkurler...
15 sentyabr 2014 15:58
Offline
Ceylan Mumoğlu
Fatma xanım,
Yadımdadı 8-ci sinifi bitirəndə imtahanda mənə bu sual düşmüşdü

Neçə almışdın imtahandan? girl_smi
15 sentyabr 2014 15:57
Offline
Ellada Babayeva
Oxuduqca yadıma düşür çox sağ ol. yes
15 sentyabr 2014 15:45
imza: Hiss və ağıl həyat gəmisinin yelkəni və sükanı kimidir; biri hərəkətə gətirir, o biri istiqamətləndirir.
Cübran.
Offline
Forever Alone
Əsl mənlik bir xəbərdir.Paylaşıb bizləri də maarifləndirdiyiniz üçün təşəkkürlər
15 sentyabr 2014 15:37
Offline
Fatma xanım
Yadımdadı 8-ci sinifi bitirəndə imtahanda mənə bu sual düşmüşdü cray
15 sentyabr 2014 15:32
imza: Şükr etməyəndən sonra dünyaları yesən nə faydası.

Qadin.Net - Xəbər göndərilməsi qaydaları
http://www.youtube.com/watch?v=Ly-9VN5Ye_8
Məlumat "Qonaq" kimi daxil olan ziyarətçilər saytda şərhlərin bildirə bilməzlər.Zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin və ya öz hesabınızla sayta daxil olun!
Son yazılar
Son şərhlər
Maraqlıdır
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!