Bakıda hava
USD 1.7001 AZN
EUR 2.0865 AZN
13:11Surayye Her kese salam/ Sima-Peri Qizlar burdayam 10:12Xəyalə Murad SabahInız xeyirli, gününüz uğurlu olsun))
38086

Janna Vilprö-Pauer

Janna Vilprö-Pauer

Bioloq Riçard Oven dəniz biologiyasının qabaqcıllarından olan Janna Vilprö-Pauer üçün "O, akvarium araşdırmalarının anasıdır" demişdi. 

Janna Vilprö adi bir ayaqqabı ustasının ən böyük qızı idi. O, 25 sentyabr 1794-cü ildə Fransanın Julliak kəndində anadan olub. Doğulduğu günlərdə Fransa inqilabın ən qarışıq günlərini yaşayırdı və Robespyerin idarəsi minlərcə insanı qilyotinə göndərirdi. Bununla yanaşı, Janna Vilprö ölkənin və inqilabın mərkəzindən uzaqda sakit bir uşaqlıq keçirmişdi. Oxumaq və yazmaqdan sadəcə bir az daha çox təməl təhsil ala bilmişdi.

Janna 18 yaşına çatdıqda evi tərk edərək kənddən 400 km məsafədə olan Parisə gəlir. Fransanın mərkəzində bir qadın dərzinin köməkçisi olur. 1816-cı ildə Fransa kralının qardaşı oğluna ərə getməyə hazırlaşan Siciliya şahzadəsinə xüsusi toy qıyafəti hazırlamaqla diqqətləri özünə çəkməyi bacarır. Bu uğurundan sonra Jeyms Pauer adlı zəngin ingilis əsilzadəsi ilə tanış olur və onunla 1818-ci ildə Siciliyanın Messina əyalətində ailə qurur. Janna 20 ildən çox Siciliyada yaşayır. 

Ailə qurmasından qısa müddət sonra Janna təbiət tarixinə maraq göstərməyə başlayır. Tamamilə özü-özünə təhsil alaraq Siciliya ətrafında dolaşmağa başlayır və xüsusi minerallar, qalıqlar (fosil), kəpənəklər və qabıqlar toplayaraq Siciliyanın florası və faunası haqqında qeydlər edərək təsnifat düzəldir. Bununla yanaşı, Jannanın ölü nümunələr toplamaqdan xoşu gəlmirdi, ona təsir edən və maraqlandıran canlı təbiət idi. Xüsusilə də ona cazib gələn su canlılarını araşdırmağın yollarını axtarırdı. Janna çalışmalarını ikiağızlılar yarımbölməsinə aid heyvan tipi olan molyusklar üzərində aparmağa başlayır. 

Janna Vilprö-Pauer

Əsasən osminoq üzərində apardığı araşdırmalar ona böyük şöhrət qazandırır. Janna öz xaricində qabıq əmələ gətirən dəniz canlılarının bunu necə etmələrini kəşf edən ilk insan idi. Su canlıları ilə bağlı tədqiqatları sırasında ən böyük sıçrayışı akvariumu icad etməsi olur. Su canlılarını müşahidə edə bilmək üçün müxtəlif ölçülərdə akvariumlar düzəldir. 

1839-cu ildə Jannanın "Dənizdə və quruda yaşayan heyvanlar üzərində müşahidələr və fiziki təcrübələr" adlı ilk kitabı nəşr olunur. Bu kitabda heyvanlarla bağlı çox sayda təcrübə və müşahidələr nəticəsi yer tutmuşdu. Üç il sonra Jannanın ikinci kitabı da çıxır: "Siciliya bələdçisi". Bu kitab Siciliya ərazisinin təbii əhatəsinin ətraflı təsvirini təqdim edirdi. Messina Tarix Dərnəyi bu əsəri 1995-ci ildə yenidən yayınladı. 

Janna Siciliyanın təbiətini təsvir etdiyi kimi onun qorunması üçün tövsiyyələr də vermişdi. O, Siciliyada su həyatı mədəniyyətinin əsaslarını atmış oldu. Janna və yoldaşı 1843-cü ildə Siciliyanı tərk edir və sonrakı zamanlarını Parislə London arasında gedib-gəlməklə keçirirlər. Janna kolleksiyalarının və qeydlərinin böyük əksəriyyətini Londona gedən gəminin Manş dənizində batmasıyla itirir və böyük fəlakət yaşayır. Bu hadisədən o qədər təsirlənir ki, artıq araşdırmalar aparmır, yalnız yazı və nəşr işlərini davam etdirir.

1870-71-ci illərin qışında  dörd ay müddətində Prussiya ordusu Parisi mühasirəyə aldığı zaman Janna Parisdən qaçır və uşaqlıq evinə geri dönür. Qısa bir müddətdən sonra isə orada vəfat edir. 

Janna Vilprö-Pauer

İngilis biloqu Riçard Oven hələ 1858-ci ildə Janna Vilprö-Paueri "akvarium çalışmalarının anası" kimi qəbul etmişdi. Akvariumu icad etməsi onun bəlkə də dəniz biologiyasına ən böyük mirasıdır, ancaq tədqiqat materiallarının çoxu suya batsa belə, sualtı həyata aid olan sistemli araşdırmalarının da elmə əhəmiyyətli köməyi dəymişdir. 

1832-ci ildən başlayaraq Janna Katanya Təbiət Elmlər Akademiyasının tək qadın üzvü olur. Eyni zamanda aralarında London Zoologiya Dərnəyinin də olduğu 17 akademiyanın müxbir üzvü idi. Ölümündən sonra Janna Vilprö-Pauer bir əsr unudulmuş olaraq qaldı. Lakin son illərdə çalışmaları və əsərləri yenidən kəşf edilməyə başladı və 1997-ci ildə Venera üzərində kəşf edilmiş bir kraterə Janna Vilprö-Pauerin adı verildi.

Səslərin sayı: 6
15
1707
loading...
Şərhlər
Offline
Agat_Kris
Deniz bialogiyasimi ??? Maraqlidirrr

Bəli, bəli, həm də çox maraqlıdır. Bu xnaımın həyatın oxuyandan sonra bir əsər oxudum orada da dəniz biologiyası barədə mlumat var idi. Jul Vernin iyirmi min lye su altında əsəri.
4 noyabr 2014 00:21
imza: Pozitiv olun!
Offline
Deniz N-va
Deniz bialogiyasimi ??? Maraqlidirrr give_ros
24 iyul 2014 15:04
Offline
♥Selena♥
O qədər əziyyət çək sonra da belə. Həmin hadisəni oxuyanda çox təəssüfləndim. Çox pis oldum. Özümü onun yerinə qoydum, eger belə olsaydı mən nə edərdim, düşünmək belə dəhşətli gəldi mənə.
Ətraflı məlumat üçün təşəkkürlər, Ceylan xanım.
Sayənizdə məlumatlandım. give_ros
22 iyun 2014 21:26
Offline
Elvira Melek
Tanımırdım bu xanımı
22 iyun 2014 21:10
Offline
Qəribə
Dəniz84

Həqiqətən də dəhşətdir. İllərin əziyyəti bir anda məhv ola.
Təşəkkürlər Ceylan xanım. give_ros
22 iyun 2014 18:01
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
S U S E N _BACI
Sen neymissin be hanimmm girl_smi
22 iyun 2014 17:59
Offline
Agat_Kris
Heyf ki o qədər əziyyəti puç oldu. Həmin an necə stresslə üzləşdiyini təsəvvür edə bilirəm.
22 iyun 2014 16:01
imza: Pozitiv olun!
Offline
Aysel İ.
Elmdə öndə olan qadınlar haqqında yalnız ingilis və rus dilli mənbələrdə məlumatlar mövcuddur. Türkdilli mənbələrdə də tərcümə işlərinə yeni- yeni başlayıblar, bəzi qəzetlərdə dərc olunub məqalələr. Amma tam halda deyillər.

Sayənizdə Azərbaycanlılar da öz dilində bu dahilər haqqında məlumatlanır. Savab iş görürsünüz Ceylan xanım. give_ros
22 iyun 2014 15:52
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Ceylan Mumoğlu
...ŞiRiN_QıZ...,
♥NiLuFeR♥,
Elmdə öndə olan qadınlar haqqında yalnız ingilis və rus dilli mənbələrdə məlumatlar mövcuddur. Türkdilli mənbələrdə də tərcümə işlərinə yeni- yeni başlayıblar, bəzi qəzetlərdə dərc olunub məqalələr. Amma tam halda deyillər.
22 iyun 2014 15:34
Offline
♥NiLuFeR♥
Tanımırdım bu xanımı,sayənizdə tanıdım Ceylan xanım,təşəkkürlər məlumat üçün
22 iyun 2014 15:13
Offline
๑۩۩๑ŞiRiN_QıZ๑۩۩๑
Tanimirdim bu xanimi,sayenizde tanidim,cox tesekkurler,ancaq zehmetinin bele itib batmasina cox uzuldum.Belke de indi o koolleksiyalar olsaydi elm tamam basqa cure olardi....
22 iyun 2014 15:02
imza: İ love my pillow because it gives me different hairstyles every day...
Offline
Ceylan Mumoğlu
Dəniz84,
Bəli, bu hadisəyə mən də üzüldüm, özümü təsəvvür etdim oxuyanda , çox pis olardım.

Ellada Babayeva,
Qələminizə qüvvət Ceylan müəllimə.

Təşəkkürlər, Elladacım air_kiss

Xəyalə Murad,
Kişi olsaydı bəlkədə yuxarı başda olardı.

Küşü olsaydı bir tək akvariumu icad etdiyinə görə haqqında cild-cild kitablar çıxardı mocking
22 iyun 2014 14:38
Online
Xəyalə Murad
Ölümündən sonra Janna Vilprö-Pauer bir əsr unudulmuş olaraq qaldı.

Əlbəttə bu qədər bacarıqlı və istedadlı xanımları unutmaq bağışlanmazdı. Sizin sözünüzə qüvvət deyim ki, adını kosmosa çıxartmağa heç bir gərək yoxdur. Zamanında dəyər verilməsi vacibdir. İstənilən sənətkara, elm xadiminə sağlığında dəyər vermək lazımdı. Təəssüf ki, Manş dənizində öz qeyd və kolleksiyalarını itirir. O itki olmasaydı görəsən Janna bir əsr unudulmardımı? Kişi olsaydı bəlkədə yuxarı başda olardı. Ay kreterinə yox elmi tədqiqat binalarına, təhsil ocaqlarına qoyardılar adını. Çox sağolun Ceylan xanım. Sayənizdə tarixdə bir ilkə imza atan daha bir qadınla tanış olduq. Davamda kim olacağını səbrsizliklə gözləyirəm.
22 iyun 2014 13:54
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Offline
Ellada Babayeva
Bu xanımında övladı olmayıb.. recourse
Qələminizə qüvvət Ceylan müəllimə.. give_ros
22 iyun 2014 12:58
imza: Hiss və ağıl həyat gəmisinin yelkəni və sükanı kimidir; biri hərəkətə gətirir, o biri istiqamətləndirir.
Cübran.
Offline
Aysel İ.
Janna kolleksiyalarının və qeydlərinin böyük əksəriyyətini Londona gedən gəminin Manş dənizində batmasıyla itirir və böyük fəlakət yaşayır. Bu hadisədən o qədər təsirlənir ki, artıq araşdırmalar aparmır, yalnız yazı və nəşr işlərini davam etdirir.

Həqiqətən də dəhşətdir. İllərin əziyyəti bir anda məhv ola((
Təşəkkürlər Ceylan xanım, növbəti maraqlı məlumat üçün.
give_ros
22 iyun 2014 12:46
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son yazılar
Son şərhlər
Maraqlıdır