Bakıda hava +6°
USD 1.7447 AZN
EUR 1.8399 AZN

Fonetika - Hərflər (3)

Fonetika - Hərflər (3)

Qoşa y samiti ilə yazılan sözlər

Məsuliyyət, əməliyyat, nəqliyyat, ətriyyat, təyyarə, qəyyum, Xəyyam, səyyah, səyyar, ədəbiyyat, mənəviyyat, riyaziyyat, hədiyyə, cərrahiyyə, xasiyyət, vəziyyət, əhəmiyyət, kəmiyyət, nailiyyət, cəmiyyət, şəxsiyyət, hakimiyyət, mülkiyyət, xüsusiyyət, məğlubiyyət, qalibiyyət, hürriyyət, xəfiyyə, niyyət, məğlubiyyət, müvəffəqiyyət, müəyyən, kəşfiyyat, xeyriyyə, bəşəriyyət, aidiyyət, ictimaiyyət, niyyət, bələdiyyə, ciddiyyət, cərrahiyyə, cinsiyyət, davamiyyət, aidiyyət, ictimaiyyət, niyyət, bələdiyyə, ciddiyyət, cərrahiyyə, cinsiyyət, davamiyyət, ədliyyə, eyniyyət, fərziyyə, fəaliyyət, fəxriyyə, əziyyət, hal-qəziyyə, heysiyyət, ilahiyyat, irsiyyət, istiqlaliyyət, keyfiyyət, külliyyat, qabiliyyət, maliyyə, məhdudiyyət, mədəniyyət, mədhiyyə, məhrumiyyət, məşğuliyyət, məhkumiyyət, mənsubiyyət, məziyyət, məsuliyyət, məzuniyyət, müdiriyyət, muxtariyyət, mütləqiyyət, nəşriyyat, səciyyəvi, şəxsiyyət, vəsiyyət, qiyyə və s. 

Bir y ilə yazılan sözlər

Tövsiyə, qafiyə, təhkiyə, saniyə, tərbiyə, cəfəngiyat, mərsiyə, məyus, təyin, akasiya, aksiya, akademiya, alleqoriya, allergiya, laboratoriya, ambisiya, anarxiya, artilleriya, batareya, Bəxtiyar, coğrafiya, dekorasiya, diviziya, dizinteriya, ehtiyat, ehtiyac, federasiya, fiziologiya, filarmoniya, filologiya, fotoqrafiya, frazeologiya, haşiyə, heyət, imperiya, inteqrasiya, investisiya, inversiya, intonasiya, infeksiya, izolyasiya, kampaniya, kommersiya, koordinasiya, qvardiya, muğayaq, orfoepiya, olimpiya, riayət, şayiə, təmayül və s. 

Fonetika - Hərflər (3)

Müxtəlifcinsli qoşasamitli sözlər

       1. Söz ortasında q samiti kar samitdən əvvəl gələrsə, tələffüzdə q-k` əvəzlənməsi baş verir. Məsələn, iqtidar-[ik`tidar], təqsir-[tək`sir] və s. Bu cür tələffüz olunan sözlər əsasən alınma sözlərdir.

       2. Söz ortasında iki müxtəlif kar samit yanaşı gələrsə, adətən, ikincisi cingiltili tələffüz olunur. Məsələn, əski-[əsgi], ustad-[usdad] və s.

İstisna: istintaq-[istintak`].

Qeyd: Alınma mənşəli –kar və -keş şəkilçilərindəki [`k`] səsi həmişə olduğu kimi tələffüz olunur: sənətkar-[sənətkar], zəhmətkeş-[zəhmətkeş], həvəskar-[həvəskar] və s.

       3. Söz ortasında vt samit qoşalığı gələrsə, birinci samit kar qarşılığı kimi tələffüz olunur. Məsələn, avtomat-[aftomat], avtobus-[aftobus] və s.

         4. K samiti samit səsdən əvvəl gələrsə, tələffüzdə, adətən, k-x` əvəzlənməsi baş verir. Məsələn, məktub-[məx`tup], küləkli-[küləx`li] və s.

      5. Söz ortasında b,m samitlərindən əvvəl gələn n samiti [`m`] kimi tələffüz olunur. Məsələn, anbar-[ambar], qənbər-[qəmbər], zənbil-[zəmbil] və s. 

Kombayn, kombinat, hambal, kömbə, pambıq, kombinasiya, simfoniya, qumbara, lampa, ambulans, embrion, amper, ansambl, olimpiya, kampaniya, ambisiya, imperiya sözləri “m”  ilə yazılır.

6.    Sonu ç ilə bitən sözlərdən sonra d, z, s, t, l, n samitləri ilə başlanan şəkilçi və ya söz gələrsə, tələffüzdə ç-ş əvəzlənməsi baş verir. Məsələn, qaçdı-[qaşdı], heç nə-[heş nə] və s. 

7.    Sözün ilk c samitindən sonra d, l, s, z samitləri gələrsə, c-j əvəzlənməsi baş verir. Məsələn, güclü-[güjdü], səcdə-[səjdə] və s.      

Fonetika - Hərflər (3) 

Sonu qoşa samitlə bitən təkhecalı sözlər

Dilimizdə bəzi təkhecalı sözlər var ki, sonu iki samitlə bitir. Belə sözlər iki növə bölünür:

         1. Eynicinsli qoşasamitli təkhecalı sözlər;

         2. Müxtəlifcinsli qoşasamitli təkhecalı sözlər.

 Eynicinsli qoşasamitli təkhecalı sözlər: Eynicinsli qoşasamitli təkhecalı sözlər, əsasən, ərəb mənşəli sözlərdir. Məsələn, haqq, sirr, fənn, xətt, zidd, həll, hədd, rədd, hiss, küll və s. Belə sözlərə samitlə başlayan şəkilçi qoşulduqda son samit düşür. Məsələn, hədsiz, haqlı, sirli və s. Mürəkkəb sözün tərkibində işlənən belə sözlərdə qoşa samitlərdən biri yazılır və bu cür tələffüz edilir: rəsmxət-[rəsimxət], hüsnxət-[hüsünxət] və s.

Mürəkkəb sözün tərkibində birinci tərəfdə işlənən belə sözlərdə şəkilçisiz qoşa samitlərin hər ikisi yazılır və mürəkkəb söz defislə yazılır. Məsələn, haqq-hesab, hədd-büluğ və s.

Hiss və küll sözləri tək samitlə işləndikdə ayrı leksik məna ifadə edir.

Hiss –duyğu; his - ocağın hisi. Küll – cəm, toplu; kül - ocağın külü.

Fonetika - Hərflər (3)

Müxtəlifcinsli qoşasamitli təkhecalı sözlər: Onlarda iki fərqli xüsusiyyət yaranır.

       1. Samitlərdən ən azından birinin cingiltili olduğu belə sözlərdə tələffüz zamanı samitlərin arasına qapalı sait səs artırılır. Məsələn, qəbz, qəsr, əmr, zülm, nəbz, hüzn, həsr, üzv, həbs, kəsr, sədr, mətn, fəhm, sehr və  s. Bu sözlərə samitlə başlayan şəkilçi artırıldıqda da səsartımı hadisəsi baş verir. Məsələn, zülmkar-[zülümkar] və s.

       2. Sonu iki kar samitlə bitən sözlərə samitlə başlayan şəkilçi qoşulduqda ikincisi tələffüz olunmur. Məsələn, dostluq-[dosdux], neftçi-[nefçi] və s.

 İkinci variantda verilmiş qayda çoxhecalı sözlərə də aiddir. Məsələn, sərbəstlik-[sərbəslix`], behiştdə-[behişdə] və s. Ümumiyyətlə, st, ft, şt hərf birləşmələri ilə bitən sözlərdən sonra samitlə başlayan şəkilçi gələrsə, tələffüzdə ikinci samit düşür.

Bəzi ikihecalı sözlər var ki, onların tələffüzü təkhecalı qoşasamitli sözlər kimi olsa da, yazılışında onlardan fərqlənir, yəni yazılışda da qapalı sait olur. Həmin sözlər bunlardır: qəbir, qədir, eyib, ətir, zehin, izin, səbir, ömür, isim, cisim, nəsil, sətir, sinif, fəsil, fikir, şəkil, heyif, meyil, şeir, əsil və s.

 

Səslərin sayı: 4
10
5879
Şərhlər
Offline
S.S.E.
cooox sag olun sayenizde bildiylerimizi tekrarlayiriq
8 fevral 2015 18:12
Offline
Agat_Kris
xatire hebibova,
Q,
Nigar,
Dəniz84,
Ceylan Mumoğlu,
Gulum,
Dəniz84,
 mehin ,
Xanımlar, hər birinizə zaman ayırdığınız üçün təşəkkür edirəm. give_ros
7 iyun 2014 22:27
imza: Pozitiv olun!
Offline
xatire hebibova
Çox saqol xebere gore
7 iyun 2014 22:25
Offline
Qəribə
Sağ ol canım.Çox gözəl bir xəbər alınıb, tesekkur. give_ros
7 iyun 2014 18:08
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
Nigar
Sözdə qoşa p samiti olarsa,tələffüz zamani bunlaradan ikincisi cingiltiləşir:hoppanmaq[hopbammaq],toppuş[topbuş] və s.Təşəkkür edirəm,Agat xanım give_ros
7 iyun 2014 17:56
Offline
Dəniz84
Çox gözəl bir xəbər alınıb, Agatcım, əlinə sağlıq, Maşallah, yorulmayasan.

Ağatın sayəsində yenidən sənədlərimi verəcəm belə getsə))
7 iyun 2014 17:53
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Qadın netin FACEBOOK səhifəsi
https://www.facebook.com/ForAzerbaijaniWomen?ref=hl
Offline
Ceylan Mumoğlu
Çox gözəl bir xəbər alınıb, Agatcım, əlinə sağlıq, Maşallah, yorulmayasan. air_kiss
7 iyun 2014 17:50
Offline
Gulum
Rehmetlik Nağı müellimim vaxtında deyende ki oxuyun azerbaycan qrammatikası hemişe lazımınız olacaq ele bilirdik ki zarafat edir heqiqeten qrammatikanı bilmek yaxşı nitqe malik olmaqcun esas amillerdendir
7 iyun 2014 16:57
Offline
jdhiahdjksadkasnjdkjsand ksajndkjahdka khjdsa
Maraqli xebere gore tesekkur
7 iyun 2014 16:14
Offline
Dəniz84
Sağ ol canım, Allah razı olsun sayəndə biliklərimizi yenidən təkrrrarlayırıq.
7 iyun 2014 15:31
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Qadın netin FACEBOOK səhifəsi
https://www.facebook.com/ForAzerbaijaniWomen?ref=hl
Məlumat "Qonaq" kimi daxil olan ziyarətçilər saytda şərhlərin bildirə bilməzlər.Zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin və ya öz hesabınızla sayta daxil olun!
Son yazılar
Son şərhlər
Maraqlıdır
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!