Bakıda hava
USD 1.7001 AZN
EUR 2.0865 AZN
13:11Surayye Her kese salam/ Sima-Peri Qizlar burdayam 10:12Xəyalə Murad SabahInız xeyirli, gününüz uğurlu olsun))
38086

Sofiya Jermen

Sofiya Jermen

Sofiya Jermen - fransız riyaziyyatçısı, filosof və mexanikidir. Onun diferensial həndəsə, say nəzəriyyəsi və mexanikaya töhvələri olmuşdur.

Zəngin ipək tacirinin qızı olan Mari Sofiya Jermen ailəsinin üç qız uşağından ikincisi idi. O, 1 aprel 1776-ci ildə Parisdə anadan olub. 1789-cu il iyulunda Bastiliya hadisələri zamanı Paris küçələrində başına bir iş gəlməsin deyə Sofiyanın evdən çıxması qadağan edilmişdi. Evdə sıxıldığı münasibətlərdən qaçan Sofiya çarəni atasının zəngin kitabxanasına sığınmaqda görür. Riyaziyyata olan həvəsi qədim yunan riyaziyyatçısı Arximedin Sirakuzanın romalılar tərəfindən istilası zamanı həndəsə məsələsini həll etməyə çalışdığı anda öldürülməsi hekayəsini oxuduğu zaman yaranmışdı. Bu tarixi hadisədən o qədər mütəəssir olur ki, riyaziyyat araşdırmaları ilə məşğul olmağa qərar verir. 

Sofiya riyaziyyat çalışmaları ilə yanaşı, maraqlandığı sahələr üzrə mətnləri oxuya bilmək üçün latın və yunan dillərini də öyrənməyi düşünürdü. Ancaq atası bu istəyinə etiraz edir. Bu səbəbdən Sofiya gecələr çalışmağa başlayır. Bunu öyrənən anası və atası ağıllarına gələ biləcək hər şeyi edirlər ki, Sofiyaya mane olsunlar. Gecələr işığı əngəlləmək üçün şamı əlindən alır, hətta yataqdan qalxmaması üçün gecə geyimlərini belə otaqdan götürürlər. Amma heç bir əngəl gənc riyaziyyatçının həvəsinə qarşı çıxa bilmir. Sofiya gecə çalışmalarına davam etməyin başqa yollarını tapır. Gizlicə şam əldə edir və yataq geyimlərinə bürünərək araşdırmalara davam edir. Nəticədə valideynləri Sofiyanın böyük əzm və qərarlığı qarşısında ona qadağa qoymaqdan vaz keçirlər. 

Sofiya ailə qurmur və ata-anası ilə birgə yaşayır. Atası çalışmaları boyunca maddi cəhətdən qızına dəstək olur.

Sofiya Jermen

Sofiya atasının kitabxanasında tapdığı kitablardan riyaziyyat biliklərini alaraq təhsilini davam etdirməyə can atır. Ancaq 18-ci əsr Fransasında qadınlar universitetə qəbul edilmirdi. Bu qadağanı aşmaq üçün Sofiya Parisi tərk edərək Politexnik məktəbinə daxil olur. "Müsyö le Blank" adı altında böyük riyaziyyatçı Jozef Lui Laqranjın dərslərini qeyd edir və professora bu qeydlər haqqında olan şərhlərini göndərməyə başlayır. Bunlara bəzi riyaziyyat məsələləri haqqında özünün orijinal həllərini və qeydlərini də əlavə edir. Laqranj "Müsyö le Blank"ın bu əhəmiyyətli açıqlamalarından o qədər təəccüblənir ki, ondan görüşmə tələb edir. Sofiya bu vəziyyətdə həqiqi kimliyini açıqlamaq məcburiyyətində qalır. Həm təəccüb, həm də heyranlığa qapılan Laqranj daha sonralar Sofiyanın həm məsləhətçisi, həm də dostu olur.

Saylar nəzəriyyəsinin sehrinə düşən Sofiya o dövrün ən böyük riyaziyyatçısı Karl Fridrix Qaus ilə məktublaşmağa başlayır. O, Qausa Böyük Ferma teoremi üçün isbat yolu olan yeni yaxınlaşma da tövsiyyə edir. Sofiyanın tövsiyyəsi bir əsrdən artıq riyaziyyatçıları məşğul edən bu problemi həll etməsə də, 1960-cı illərə qədər problemlə bağlı atılmış ən böyük addım olur.

Napoleonun orduları 1806-cı ildə Prussiyanı işğal etdikdə Sofiya Qausun da sonunun Arximedinki kimi olacağından qorxur. Bu səbəbdən ailə dostları olan General Jozef Mari Pernetiyə məktub yazaraq ondan Qausun təhlükəsizliyini təmin etməsini xahiş edir. General isə Qausun təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Madmuazel Jermenə borclu olduğunu açıqladıqda o, bu adı eşitmədiyi üçün təəccüblənir. Lakin Sofiya Jermen son məktubunda istəmədən kimliyini Qausa da açıqlayır. Qaus da bundan təsirlənərək Sofiya haqqında "Qadın olmağın çətinliklərini aşacaq böyüklükdə cəsarətə, çox yüksək zəka və qabiliyyətə sahibdir" deyə açıqlama verir. 

Qaus və Sofiya Jermen arasındakı məktublaşma 1808-ci ildə Qausun astronomiya professoru olub saylar nəzəriyyəsi ilə marağını birdən-birə kəsməsindən dolayı sona çatır. Bundan sonra Sofiya da araşdırma sahəsini dəyişdirərək fizikaya yönəlir və xüsusilə Hladni tədqiqatları adlandırılan elastik səthlərin vibrasiyalarının yaratdığı modellər mövzusundakı araşdırmalara başlayır. 

1811-ci ilə Fransa Elmlər Akademiyası elastik səthlərin vibrasiyası üzrə Hladni tədqiqatlarının altında yatan riyazi qanunlar haqqında müsabiqə keçirir. Müsabiqəyə son müraciət tarixinə - 1813-cü ilə qədər akademiyaya təqdim olunan tək məqalə Sofiya Jermenə məxsus olur. Müsabiqə jürisi Jermenin məqaləsində bəzi xətaların olduğunu və məqalə müəllifinin elmi təhsilində əksiklərin olmasını əsas göstərərək onların aradan qaldırılması məqsədilə müsabiqənin bitmə müddətini uzadır. Laqranjın köməyi ilə Jermen tezis üzərində yenidən işləyir və nəhayət, 8 yanvar 1816-cı ildə Elmlər Akademiyasının mükafatını qazanmağı bacarır. Bu mükafat Sofiya Jermeni məşhur riyaziyyatçılar arasına gətirir. Elmlər Akademiyası məclislərdə iştirak haqqı olmayan qadın üzvünü qəbul etməli olur. Bundan başqa, Fransa İnstitutu tərəfindən Sofiyanın çalışmaları tərifə layiq görülür.

Sofiya Jermen

Sofiya Jermen ən çox saylar nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələri və xüsusilə də Fermanın son teoremini isbat etmə cəhdləri ilə xatırlanır. Hladni sayları üzərinə olan çalışmaları onu yüksək bina inşaatlarında günümüzdə də istifadə edilən tətbiqi riyaziyyatın təməllərinin atılmasına gətirir. Bu çalışma riyazi fizikanın yeni sahəsində, xüsusilə də akustika və elastiklik araşdırmalarında həmin dövr üçün çox əhəmiyyətli inkişaf anlayışına gəlirdi. Həqiqi kimliyini açıqladıqda Sofiya Jermen elmi cəmiyyət tərəfindən qəbul edilir və daha əvvəl heç bir fransız qadınının çatmadığı Akademiya dünyasına girişi təmin edilir. 

Sofiya Jermen 1831-ci ildə 55 yaşında ağciyər xərçəngindən vəfat edir. Ölümündən çox qısa müddət əvvəl Qaus Qettinqen Universiteti tərəfindən Jermenə fəxri fərman verilməsinə nail olur. Ancaq əfsuslar olsun ki, Sofiya bu fəxri fərmanın universitet tərəfindən qəbul edildiyini görmədən dünyasını dəyişir. 

Səslərin sayı: 10
24
2189
loading...
Şərhlər
Offline
Leyla_
Oxudum coxda beyedim tesekuler.
15 mart 2015 20:23
Offline
KEMALE MEMMEDOVA
Maraqlı xəbərə görə təşəkkürlər,Ceylan xanım.
12 mart 2015 19:45
Offline
Agat_Kris
Valideynləri Sofiyaya niyə əngəl olmağa çalışıblar onu bilmədim.Amma halal olsun.Sonda yaxşı ki qızlarının elmə olan böyük sevgisinə dəstək olublar.

Həmin dövrdə xanımların oxumağına, maariflənməyinə yaxşı baxmırdılar, ona görə də əvvəl əvvəl manecilik törətməyə çalışırdılar.
4 noyabr 2014 00:19
imza: Pozitiv olun!
Offline
Deniz N-va
Ipek tacirinin qizi ozu de riyaziyyatci dash
24 iyul 2014 15:05
Offline
kfk
Bu qadının heyatı maraqlı oldu.Sayenizde öyrendik çox sağ olun Ceylan xanım
23 iyun 2014 16:29
Offline
Ceylan Mumoğlu
GülnaR,
55 yaşadək məqsədindən donməyəsən-baş əydim bu qadının qabagında,qadın böyük yox-möcüzəvi quvvədir.

Haqlısan , Gülnarcım, bəyəndiyinə şad oldum air_kiss

❤qanadsiz_melek❤,
Təşəkkürlər )
7 iyun 2014 15:37
Offline
GülnaR
Çox dərəli təpəli yollar keçəsən,valideynlərindən dəstək gorməyəsən,amma 55 yaşadək məqsədindən donməyəsən-baş əydim bu qadının qabagında,qadın böyük yox-möcüzəvi quvvədir.Sag olun Ceylan xanım
6 iyun 2014 16:09
Offline
❤qanadsiz_melek❤
give_ros Maraqlidi coooooooooooooxxxxxxxxxxxxxxxx shok
6 iyun 2014 02:47
Offline
Agats_fan
Bu xanımın həyatı daha maraqlı oldu mənim üçün.

good
5 iyun 2014 19:02
Offline
Zehra.
Təşəkkür Ceylan canım.
5 iyun 2014 00:48
Offline
Ceylan Mumoğlu
Q,
Agat_♥,
Ruhəngiz,
Təşəkkürlər, hər birinizə laughing
4 iyun 2014 22:41
Offline
Ruhəngiz
Növbəti maarifləndirici xəbərə görə təşəkkürlər,Ceylan xanım. give_ros
Bu xanımın da həyatı məndə maraq doğurdu.Valideynləri Sofiyaya niyə əngəl olmağa çalışıblar onu bilmədim.Amma halal olsun.Sonda yaxşı ki qızlarının elmə olan böyük sevgisinə dəstək olublar.
Ancaq 18-ci əsr Fransasında qadınlar universitetə qəbul edilmirdi. Bu qadağanı aşmaq üçün Sofiya Parisi tərk edərək Politexnik məktəbinə daxil olur."Müsyö le Blank" adı altında böyük riyaziyyatçı Jozef Lui Laqranjın dərslərini qeyd edir.
Bu xanımın cəsarətinə heyran qaldım.
4 iyun 2014 21:14
imza: Böyük insanlar hadisələri,dahi insanlar isə nəticələri düşünür.
Offline
Agat_Kris
Bu xanımın həyatı daha maraqlı oldu mənim üçün.
4 iyun 2014 19:33
imza: Pozitiv olun!
Offline
Qəribə
Dəniz84

Çox heyif. ürəyin ağrıdı, bu qədər əziyyət sonda bəhrəsin görmədən getmək.
Həmişəki kimi çox gözəl xəbərdir.
"Qadın olmağın çətinliklərini aşacaq böyüklükdə cəsarətə, çox yüksək zəka və qabiliyyətə sahibdir"

Gözəl dəyər verib Quas ona.

Təşəkkürler Ceylan xanım. give_ros
4 iyun 2014 18:17
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
Ceylan Mumoğlu
Dəniz84,
♥NiLuFeR♥,
Oxuyub məlumatlandığınız üçün mən təşəkkür edirəm, xanımlar :)
4 iyun 2014 17:05
Offline
♥NiLuFeR♥
Ceylan xanım çox sağolun ki bizləri belə gözəl xəbərlərinizlə məlumatlandırırsınız kiss Çox maraqlı xəbərdir,hamısını oxudum və yeni,bir birindən maraqlı xəbərlərinizi gözləyirəm give_ros
4 iyun 2014 16:53
Offline
Aysel İ.
Sofiya Jermen 1831-ci ildə 55 yaşında ağciyər xərçəngindən vəfat edir. Ölümündən çox qısa müddət əvvəl Qaus Qettinqen Universiteti tərəfindən Jermenə fəxri fərman verilməsinə nail olur. Ancaq əfsuslar olsun ki, Sofiya bu fəxri fərmanın universitet tərəfindən qəbul edildiyini görmədən dünyasını dəyişir.

Çox heyif. ürəyin ağrıdı, bu qədər əziyyət sonda bəhrəsin görmədən getmək.
Həmişəki kimi çox gözəl xəbərdir. Təşəkkür Ceylan xanım.

"Qadın olmağın çətinliklərini aşacaq böyüklükdə cəsarətə, çox yüksək zəka və qabiliyyətə sahibdir"

Gözəl dəyər verib Quas ona.
4 iyun 2014 16:45
imza: Yalnız acizlər boyun əyib unudurlar, güclülər isə o yana-bu yana qaçır, qadir taleyi qeyri-bərabər döyüşə çağırırlar.
Offline
Ceylan Mumoğlu
Xəyalə Murad,
bir qadın kimi Sofiyanın iradəsinə, məqsədli olmasına heyran qaldım.

Məni də oğlan adı ilə təhsilinə davam etməsi təəccübləndirdi.
Çox sağolun Ceylan xanım. Sayənizdə çox şey öyrənirik.

Sizlər sağ olun, oxuyub məni növbəti yazılara həvəsləndirdiyiniz üçün.
4 iyun 2014 16:12
Online
Xəyalə Murad
Həyatından təsirləndim. Ən çox da istəyinin, arzusunun arxasınca bu qədər əzmlə, iradə ilə getməsinə. Qadınlara qarşı qapıları bağlı təhsil ocaqlarına üz tutmasına, kimliyini rəqəmlərə olan sevgisinə görə gizlətməsinə və daha nələrə. Düzdür ailə qurmayıb, özündən sonra miras yalnız araşdırmaları və elmə bəxş etdiyi tövhələri olub. Lakin bütün bunlara baxmayaraq bir qadın kimi Sofiyanın iradəsinə, məqsədli olmasına heyran qaldım. Çox sağolun Ceylan xanım. Sayənizdə çox şey öyrənirik.
4 iyun 2014 16:01
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Offline
Ceylan Mumoğlu
Ellada Babayeva,
Mən rus vikipediyasında bu cümləyə rastlamamışdım.

Vikipediyalarda qısa məlumatlar yazılır çox zaman, yığcam təsəvvür yaranır. Araşdırmada isə artıq geniş olur.

yagmur atasoy,
Bu yaziyida cok sevdim.

Təşəkkürlər laughing
4 iyun 2014 15:13
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son yazılar
Son şərhlər
Maraqlıdır