Bakıda hava 18°
USD 1.7000 AZN
EUR 1.9570 AZN
13:17Xəyalə Murad Gözəl gününüz olsun,Pəri xanım! Hər şey sizin üçündür 11:36Sima salam canlarim nece varsiz 11:24PERI ne gozel xeberler var bugun 11:23PERI salam necesiz 10:43Xəyalə Murad Sabahınız xeyir olsun,Əziz Qadin.Netlilər!
39338

Mariya Marqarita Kirx

Mariya Marqarita Kirx

Mariya Marqarita Vinkelman kometanı (quyruqlu ulduz) kəşf edən ilk qadın astronomdur. 

1670-ci ildə Almaniyanın Leypsiq şəhərində anadan olmuşdur. Rahib olan atası qadınların təhsil almasının vacibliyinə inanırdı və bu səbəbdən öz qızına çox erkən yaşdan etibarən müəllimlik edir. Atasının ölümündən sonra Mariyanın təhsili ilə əmisi məşğul olur. 

Mariya kiçik yaşlarında astronomiyaya maraq göstərməyə başlayır. Gənclik illərində astronomiya ilə əlaqəsini gücləndirmək üçün ailəvi tanış olduğu astronom Kristofer Arnoldun köməkçisi və şagirdi olur. 

Arnold vasitəsiylə Mariya dövrünün ən məşhur alman astronomlarından biri olan Qotfrid Kirxlə tanış olur. Aralarındakı 30 illik yaş fərqinə baxmayaraq, onlar 1692-ci ildə ailə qururlar. Beləliklə, o, astronomiya karyerasına başlamış olur. 1700-cü ildə Berlin Elmlər Akademiyası qurulur və Mariyanın həyat yoldaşı akademiyanın astronomiya bölməsi üzrə təyin edilir, Mariya özü isə rəsmi olmadan Qotfridə çalışmalarında kömək edir. Onların 4 övladı dünyaya gəlir və onların hər biri valideynlərinin yolunu gedərək astronomiya çalışmalarına qoşulurlar. 

Mariya Marqarita Kirx

Mariya qadın olduğu üçün universitetdə astronomiya üzrə geniş çalışması mümkün olmur. Onun dövründə əksər astronomlar universitet təhsili almamışdılar və bu sahədəki praktiki çalışmalar rəsmi quruluşların xaricində həyata keçirilirdi. Nə Kristofer Arnold, nə də Qotfrid Kirx universitet təhsili almışdılar. Evlənmədən əvvəl Kirx Mariyanın təhsilini Arnolddan təslim alsa da, həqiqətdə şagirdi Mariya ustasına bərabər bir səviyyəyə gəlib çatmışdı. 

Berlin Elmlər Akademiyasında Mariya və Qotfrid birlikdə işləyirdilər. Mariya hər axşam saat 9-dan sonra göy üzünü izləyirdi. Birlikdə çalışmaları ilə Ayın mərhələlərini, Günəşin batmasını, tutulmasını və digər planetlərin qarşılıqlı mövqelərini hesablayaraq təqvimlər və almanaxlar hazırlamışdılar. Onların bu çalışmaları xüsusi ilə də təqvimlərin satışından gələn gəlirlər akademiya üçün böyük bir maddi qaynaq yaratmışdı. 

1702-ci ildə Mariya hələ məlum olmayan bir quyruqlu ulduz (kometa) kəşf etdi: 1702 kometası (C/1702H). Kometanın kəşfini Qotfrid yayımlayır və məqaləsində Mariyadan heç bəhs etmir. Bunun səbəbini özünün Akademiyanın rəsmi astronomu olması, həyat yoldaşının isə orada qeyri-rəsmi çalışdığını və bunu daha əvvəl açıq bildirməməsi səbəbi ilə Akademiyanın ona qarşı reaksiyasından qorxması kimi izah edir. Lakin Qotfrid səhvini düzəldərək 1710-cu ildə kometanın kəşfinin həyat yoldaşına aid olduğunu açıqlayır. 

Mariya Marqarita Kirx

Mariyanın uğuru qeyri-rəsmi olsa da geniş bir şəkildə qəbul edilir. O, Akademiyanın rəhbəri Leybnislə təcrübələri haqqında aktiv yazışır. 1709-cu ildə Leybnis Prussiya kraliçasına yazır ki, "Onun uğurları ədəbiyyatda görünməsə də, astronomiya təhsilinin ən dərinlərində yer almaqdadır".

1710-cu ildə Mariyanın həyat yoldaşı Qotfrid Kirx vəfat edir və Akademya Mariya ilə əlaqəsini kəsir. Mariyanın qadın olması onun Akademiyada işlərini davam etdirməsinə əngəl olur. Akademiya digər institutlar tərəfindən lağa qoyulacağından ehtiyat edir, hətta rəhbər Leybnis də Mariyanı qorumaqda aciz qalmışdı. 

Mariya vəzifə üçün Krallıq Sarayına verdiyi ərizənin cavabını 18 ay gözləyir. Nəhayət, 1712-ci ildə ona rədd cavabı verilir. Bundan kədərlənən Mariya belə demişdi: "İndi qorxulu bir səhrada getdiyimi hiss edirəm, su yoxdur və qidalar da acıdır".

Mariya nəinki mənəvi zərbə almışdı, eyni zamanda artıq atasız qalmış 4 uşağın maddi vəziyyətini də düşünməli idi. 

İşsiz qalan Mariya 1714-cü ilə qədər ailə dostları və bacarıqlı həvəskar astronom olan Baron Bernhard Frederik von Krosiqin xüsusi rəsədxanasında işləyir. 1716-cı ildə rus çarı Böyük Pyotrdan təklif alır. Ancaq təklifə müsbət cavab vermir, çünki təqvim hesablarını davam etdirmək üçün Berlində qalmağa qərar verir. 

Mariya Marqarita Kirx

Taleyin oyunu ilə Mariyanın oğlu Kristfrid Akademiya rəsədxanasının direktoru təyin edilir və anası ilə bacısı Kristinanı katibə kimi yanında işə götürür. Mariya xüsusi çalışmalarını etsə də, bir müddət sonra həyat şəraiti onu astronomiyanı tərk etmək məcburiyyətində qoyur. 

Beləliklə, Mariya Vinkelman-Kirx sadəcə dövrünün ən qabaqcıl, ən yaxşı tanınan astronomu olaraq qalmadı, eyni zamanda tarixdə quyruqlu ulduz (kometa) kəşf edən ilk qadın oldu. Dərin xəyal qırıqlığına baxmayaraq, kölgədə qalmış karyerası boyunca əhəmiyyətli elmi çalışmalarına davam etmiş və astromiyaya töhfələrini vermişdi. 

Onun tanınmasında ən əhəmiyyətli işləri "Aurora Borealis üzərində izləmələri" (1707), "Günəşin Saturn və Venera ilə birləşməsi" (1709), yeni kometa kəşfinə dair məqalələri (1711) olmuşdur. 

Səslərin sayı: 9
31
2712
loading...
Şərhlər
Offline
KEMALE MEMMEDOVA
Belə qadınlarla fəxr etməyə dəyər.
12 mart 2015 19:43
Offline
Wirin Qiz
maraqlidir twkkkkkkk
31 yanvar 2015 13:00
Offline
Agat_Kris
Qadınların ikinci sinfə aid edilməsi qədər alçaq bir hərəkət yoxdur.

Təəssüf ki, indi dövrdə də belə halar yetərincə var.
4 noyabr 2014 00:13
imza: Pozitiv olun!
Offline
AFET
Maraqli melumat ucun cox sagolun Ceylen xanim davamli olsun.
18 may 2014 17:43
Offline
GülnaR
Mariyanın rədd edilmiş akademiyaya 2-ci dəfə katibə kimi qayıtmasına mükafat deyirsən?
- winked Mən buna da şükür deyərdim,çünki onun çəkdiklərini oxuyub elə bilirdimki-sonu səfalət olacaq,ona gorə yazdım.həm də bu günümüzədək gəlib çıxıb,quyruqlu ulduzu kəşf edən kimi tanınırsa,deməli dəyərmişdə yaşadıqlarına am
17 may 2014 10:46
Offline
Qəribə
Xeberi cox maraqla oxudum, bu xanimida Ceylan xanimin sayesinde tanidim .
Təşəkkürlər Ceylan xanım bu xanımıda derinnen tanıdıginiz ucun. give_ros
17 may 2014 00:43
imza: Не забывайте благодарить Бога, Он же не забывает будить вас каждое утро.

Iдеальных людей не бывает, цените тех,
кто смог полюбить ваши недостатки.
Offline
Ellada Babayeva
Çox geniş şəkildə yazmışız.
Mariya vəzifə üçün Krallıq Sarayına verdiyi ərizənin cavabını 18 ay gözləyir. Nəhayət, 1712-ci ildə ona rədd cavabı verilir. Bundan kədərlənən Mariya belə demişdi: "İndi qorxulu bir səhrada getdiyimi hiss edirəm, su yoxdur və qidalar da acıdır".

18-ay gözləyəsən sonra rədd cavabı gəlsin. recourse Çətinliklə üzləşib amma ruhdan düşməyib.Qürür duyulası xanımdır.
17 may 2014 00:21
imza: Hiss və ağıl həyat gəmisinin yelkəni və sükanı kimidir; biri hərəkətə gətirir, o biri istiqamətləndirir.
Cübran.
Offline
Ceylan Mumoğlu
قلب  Ro-Xe-Sa قلب,
Bele xeberleri oxuduqca ruh yuksekliyi tapir adam.

Ruh yüksəkliyi yaratdığıma sevindim girl_ten
HUSNA,
Minira Aslanzade,
Təşəkkürlər, xanımlar.
16 may 2014 21:28
Offline
Minira Aslanzade
Coxsagol yeni maraqli xeber hazirladigincin.
16 may 2014 20:15
Offline
أحبك
Xeberi cox maraqla oxudum, bu xanimida Ceylan xanimin sayesinde tanidim . Her zamanki kimi cox menali hemde ders goturulecek bir yazidir. Tesekkurler Ceylan xanim. Hemise oldugu kimi "yaziq qadinlar " . Cunki 1670 ci il ile 2014 ilin arasinda cox az deyisiklik var, duzdu deyisiklikler coxdu taninmis qadinlar coxdu , amma yende heminki kimi qadina bu olmaz, o olmaz, ne bilim neler neler. Meger qadin insan deyilmi, cox daki deyirler kisilerle qadinlarin huququ eynidir, amma o sozleri deyenlerin coxu ele qadinlar ne ise edende, ya o kisilerden onde gedende, meclisler qurub muzakire edenlerde ele mehz o kisilerdi. Bir nov bunu kisilerin qadinlara olan paxilligi kimi fikirlesmek olar. Nece esirler kececek , indiki dovrumuzun ziyali xanimlarindan gelecekdede danisilacaq neceki Ceylan xanim bizlere bu xanimlari tanitdirir. Bele xeberleri oxuduqca ruh yuksekliyi tapir adam.
16 may 2014 19:25
imza: فراق
Offline
HUSNA
Ceylan xanim,bizi bele bir movzuyla melumatlandirdiginiz ucun cox sag olun...
Bu xanim haqqinda hec bir melumatim yox idi,sayenizde oyrendim,kas butun xanimlar onun kimi cesaretli olaydi
16 may 2014 17:53
Offline
Ceylan Mumoğlu
Ruhəngiz,
Amma bir şey mənə çatmadı.Qadın olanda nə olar ki,universitetdə geniş çalışa bilməyib.Nəyə görə?

O zaman qadınların elm aləmində çalışmalarına etiraz edilirdi, lağa qoyulurdu. Elə indi də edilir.
16 may 2014 17:52
Offline
turkay soltanli
Men bu xeberi Ceylan xanimin facebook sehifesinde oxumusdum.....tessekkur
16 may 2014 17:25
Offline
Ruhəngiz
Təşəkkürlər,Ceylan xanım.Yenə də maraqlı və eyni zamanda keşməkeşli həyat yolu keçmiş bir xanım haqqında məlumatımız oldu.Bu xanım da çox əziyyətlərə tuş gəlib.Övladları da nə yaxşı valideynlərinin yolu ilə gedib.Amma bir şey mənə çatmadı.Qadın olanda nə olar ki,universitetdə geniş çalışa bilməyib.Nəyə görə? recourse
16 may 2014 16:52
imza: Böyük insanlar hadisələri,dahi insanlar isə nəticələri düşünür.
Offline
Ceylan Mumoğlu
Afət,
Amma gərək ansı şərtlər altında olursa-olsun həmin akademiyaya katibə kimi qayıtmayaydı. Ən azından gərək oğlu özü buna razı olmayaydı

Elə ona görə yazmşam da taleyin oyunu ilə. Ruslarda var bu ifadə "ironiya sudbı"
16 may 2014 16:01
Offline
Afət
Təəssüf ki, ağıllı qadınların həyatı həmişə çətin olur, elə ağıllı olduqlarına görə. Ətrafdakıların paxıllığı, ayağının altını qazması onları irəliyə getməyə mane olur. Bu xanımda isə bu, daha sarsıdıcı olub, həyat yoldaşının onun bu istedadına paxıllıq etməsi yəqin ki daha güclü mənəvi sarsıntı olub.
Amma gərək hansı şərtlər altında olursa-olsun həmin akademiyaya katibə kimi qayıtmayaydı. Ən azından gərək oğlu özü buna razı olmayaydı, mənə ən çox təsir edən onun həyatının məhz bu epizodu oldu. Təşəkkür edirəm xəbər üçün Ceylan xanım.
16 may 2014 15:58
imza: Ya bir yol tap, ya bir yol aç, ya da yoldan çəkil.
Offline
Ceylan Mumoğlu
Realist (A-N),
Pyotra gəldikdə isə doğru etdiyini düşünürəm. Rus milləti, kimisə, əsir saxlamağı, öz mənfəətlərinə qurbanlar verməyi xoşlayır.

Bəli, Pyotr ağıllı adam olub , amma öz ölkəsi üçün.

R.G.AL-SU,
Gec ya tez-insan etdiklərinin mükafatını alır

Alsucum, Mariyanın rədd edilmiş akademiyaya 2-ci dəfə katibə kimi qayıtmasına mükafat deyirsən? laughing Oğluna görə qayıdıb əslində, yoxsa onun astronomiya biliklərinə görə katibəlik təhqir idi.
16 may 2014 15:37
Online
Xəyalə Murad
Maddisi düzələ bilərdi. amma Pyotrun əmrləri ilə işləyəcəkdi, öz ürəyindən gələni edə bilməyəcəkdi. O zaman təmamən mənəvi çökərdi.

Düz deyirsiz. Bəlkə də ən doğru qərar verib Berlində qalmaqla
16 may 2014 15:29
imza: Bu daş əvvəldən belə DAŞ deyildi...Yumşaq torpaq idi...Yağış amansızca yağıb onu palçığa döndərdi...Külək deyinə-deyinə əsdi, üst-başını qurutdu...Günəş də quru olduğunu görüb onu yandırmağa cəhd etdi və yandırdı...Bu prosses illərlə təkrarlandı, təkrarlandı...O yumşaq torpaq bu üçlüyün zülümlərindən qurtulmaq üçün çarəsiz qalıb DAŞLAŞMAĞA qərar verdi. Və DAŞA döndü. İndi ona nə yağış, nə külək, nə də günəş təsir edə bilir...
PS. Gəlin bir-birimizi DAŞLAŞDIRMAYAQ!
Offline
GülnaR
Qarşısına çıxan çətinliklərə baxın və birdə kəşflərinə.Bu cür dözümlü iradə sahibi olan bir qadına yalnız alqış düşür,yoldaşından özünə qarşı o addımı görüb,amma yenə yolundan dönməyib,bu cür insanları bizlər yaxşı tanımalı,onlardan örnək almalıyıq.Quyruqlu ulduz haqqında müəyyən qədər bilsəm də,onu kəşf edilməsinin xanım oldugunu indi bildim.
Taleyin oyunu ilə Mariyanın oğlu Kristfrid Akademiya rəsədxanasının direktoru təyin edilir və anası ilə bacısı Kristinanı katibə kimi yanında işə götürür
-Gec ya tez-insan etdiklərinin mükafatını alır,əsas yoluna davam etmək və məqsədə çatmaqdır.Bu cür maraqlı 1 insanın qiyabi tanışlıgı mənə xüsusi zovq verdi sag olun xəbər üçün Ceylan xanım good
16 may 2014 15:27
Offline
qenire atasova
Maraqli xeberdi tesekkur xeber ucun dance1 biggrin
16 may 2014 15:17
Adıniız:*
E-Mail:
ıifrə: *
Son şərhlər
loading...
Son yazılar
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!