Bakıda hava 24°
USD 1.7023 AZN
EUR 1.9047 AZN

Azərbaycan dili - XVI dərs

 

Sayların orfoqrafiyası

1. Miqdar sayları həm hərflərlə, həm də rəqəmlərlə yazılır. Məs: on beş-15, səksən yeddi - 87 və s.

2. Tərkibi sayların tərəfləri ayrı yazılır. Məs: on üç, iyirmi iki, əlli dörd və s.

3. Şəkilçilər miqdar saylarını son sözünə artırılır. Məs: on ikini dördə böl, on səkkizə iki artır, onu beşə vur və s.

4. Saylar müasir Azərbaycan dilində iki cür- həm ərəb rəqəmləri, həm də rum rəqəmləri ilə yazılır.

5. Ərəb rəqəmləri daha çox miqdar sayını bildirir. Sıra sayı kimi işləndikdə ondan sonra –cı4 şəkilçisi işlənir.

Bu cür yazılışda –ıncı4 şəkilçisinin –ın hissəsi nəzərə alınmır. Məsələn: 6-cı, 5-ci və s.

   Ərəb rəqəmləri aşağıdakı hallarda sıra sayı kimi işlənə bilir.

  Rəqəm yazılır, nöqtə qoyulur.Sıra ilə gələn sözlərin baş hərfi böyüklə yazılır.

Məsələn:

1. Mən

2. Sən

3. O və s.

 

   Rəqəmlər yazılır, tire (-) çəkilir, sıralanan söz xüsusi isim deyilsə kiçik hərflə yazılır. Məsələn:

1-mən

2- sən

3-o və s.

 

   Rəqəmlər mötərizədə yazılır, sıralanan söz xüsusi isim deyilsə kiçik hərflə yazılır.

Məsələn:

 

1) mən

2) sən

3) o və s.

 

   Tərkibi sayların bir hissəsi rəqəmlə, bir hissəsi sözlə yazıla bilər. Məsələn: 100 min, 5 milyon və s.

 

6. Rum rəqəmləri sıra saylarını bildirir. Onlardan sonra heç bir şəkilçi işlənməz. Rum rəqəmləri bunlardır.

I- 1

V – 5

X - 10

L – 50

C - 100

D – 500

M – 1000 

Azərbaycan dili - XVI dərs

     Bu rəqəmləri müxtəlif şəkildə birləşdirməklə hər cür kəmiyyəti ifadə etmək olur.

     Kiçik rəqəm böyük rəqəmdən sonra işləndikdə toplanır:

VI - 6 , VII- 7 , VIII – 8 , XV – 15 , XVI – 16 , XVII – 17, XVIII – 18, LX – 60, LXX – 70, LXXX – 80, CX – 110, CXX -120, CXXX - 130, CL – 150, CLX – 160, CLXX – 170, CLXXX – 180, DC – 600, DCCC – 800, MD – 1500, MDCCC – 1800

     Misallardan da göründüyü kimi bir rəqəm 3 dəfədən artıq istifadə edilə bilməz.

     Kiçik rəqəm böyükdən əvvəl işləndikdə böyükdən çıxılır.

IV – 4 (5-1=4)

IX – 9 (10-1=9)

XL – 40 (50-10)

XC – 90 ( 100-10=90)

CD – 400 ( 500-100= 400)

CM – 900 ( 1000-100=900) və s.

     Böyük sayların bu üsulla yazılışı o qədər də istifadə olunmur. Əsasən kiçik sayları bildirmək üçün rum rəqəmlərinə müraciət olunur.

Tapşırıq.

 Aşağıdakı sayları rum rəqəmləri ilə ifadə edin.

39-cu

45-ci

83-cü

158-ci

1214-cü

884-cü

1111-ci

Səslərin sayı: 3
31
12509
loading...
Şərhlər
Offline
MAYA EL
rum rəqəmlərində kiçikləri bilirəm amma böyüdükcə tam dəqiqliyi ilə bilmirdim çox saq olun Elnarə xanım sayənizdə bilmədiklərimizi öyrənməyə çalışırıq
17 aprel 2013 10:55
imza: Özün haqqında qışqıra-qışqıra danışma, qoy başqaları sənin barəndə sakitcə danışsınlar.
Offline
Yağmur damlası
Mən də sizin kimi maraqlanan şəxsləri görəndə həvəslənirəm.

sag ol bitanem,heqiqeten de eziyyet cekirsen.
5 aprel 2013 10:27
Offline
Elnarə
Təşəkkürlər, Elnarə bacı. Sayəndə unutduqlarımı öyrənirəm))

Elnare canim menim nece de sebrler basa salirsan bizi,cox sag ol.

Mən də sizin kimi maraqlanan şəxsləri görəndə həvəslənirəm.
1 aprel 2013 13:43
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
Yağmur damlası
Elnare canim menim nece de sebrler basa salirsan bizi,cox sag ol.
31 mart 2013 10:48
Offline
♥Selena♥
Yenə səhvdir. bax- 884-cü yazmaq istəyirik. Bunun üçün öncə 800yazmalıyıq. DCCC, indi də 84 yazaq. LXXXIV. bunları yanaşı yazaq. DCCCLXXXIV olacaq.

Aaa yadıma düşdü. Mən rum rəqəmlərində yaxşı olmuşam amma təəssüf ki, çoxlarını unutmuşam. Təşəkkürlər, Elnarə bacı. Sayəndə unutduqlarımı öyrənirəm))
30 mart 2013 13:15
Offline
Elnarə
Elnarə xanım, xahiş edirəm səhvlərimi göstərəsiniz.

VI rəqəmi səhv ifadə etmisiz. 800 rəqəmini ifadə etmək üçün 500(D) + 100(C)+ 100(C)+100 (C). yəni, DCCC yazmalısız. Daha sonra 50 (L) + 10 (X) +10 (X) +10 (X)+ IV. ümumilikdə belə ifadə olunmalıdır. 884= DCCCLXXXIV
30 mart 2013 12:53
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
RaySum
bilirkde indki zamanede hazirliq var oyrenir dersden elaveee
30 mart 2013 10:43
Offline
MELEK
tesekkurler girl_smi çox gözəl dərsdi
29 mart 2013 13:31
Offline
__-CavaD-__
cox gozeldi
29 mart 2013 13:28
Offline
alisa1971
XXXIX
XLV
LXXXIII
CLVIII
MCCXIV
CCMXXCIV
MCXI
Lap başımı itirdim, Elnarə xanım, xahiş edirəm səhvlərimi göstərəsiniz.
29 mart 2013 13:23
Offline
Titi
ne maraqli yazmisiz. men Azerbaycan dilini cox yaxsi oxumusam. mekteb vaxti respublika qalibi de olmusam. tesekkurler
29 mart 2013 12:47
Offline
Yağmur damlası
Öyrənmək heç vaxt gec deyil. Mən azərbaycan dilini yaxşı oxumuşam. Amma bu rum rəqəmlərini mən də yaxşı bilmirdim. Bu dərsi hazırlayarkən öyrəndim

heri canim,duz deyirsen.vaxt etdikce oyrenirem,amma vaxtinda oyrenmek yaxsidir yene.
29 mart 2013 12:42
Offline
Elnarə
Onda yəqin ki, belə olmalıdır DLXXXIV

Yenə səhvdir. bax- 884-cü yazmaq istəyirik. Bunun üçün öncə 800yazmalıyıq. DCCC, indi də 84 yazaq. LXXXIV. bunları yanaşı yazaq.
DCCCLXXXIV olacaq.
29 mart 2013 12:22
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
♥Selena♥
SELENA (Aliyə Aslan),VI rəqəmi səhv ifadə etmisən. Bir də bax.

Onda yəqin ki, belə olmalıdır DLXXXIV
28 mart 2013 16:50
Offline
Elnarə
SELENA (Aliyə Aslan),
VI rəqəmi səhv ifadə etmisən. Bir də bax.

hetta bunu ucun indi utaniram da,amma ne etmeli.

Öyrənmək heç vaxt gec deyil. Mən azərbaycan dilini yaxşı oxumuşam. Amma bu rum rəqəmlərini mən də yaxşı bilmirdim. Bu dərsi hazırlayarkən öyrəndim.

Burdakı şəkilləri öz telefonunuza köçürün. İstənilən vaxt lazım olduqda baxın. Nə qədər tez-tez baxsaz o qədər rahat və yaxşı öyrənərsiz, əziz öyrənmək istəyən xanımlar.
28 mart 2013 09:53
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
Yağmur damlası
indi düz yazdın. Niyə utanırsan ki? Mən də baxanda həmin dəqiqə anlamıram bu rəqəmləri. Yəni kiçiklərini bilirəm. Amma böyüdükcə və simvol sayı artdıqca çətinləşir.

Canim inan ki men boyuklerin bezilerini hec bilmirdim sayende oyrendim,Allah razi olsun.

Az yasli qizlar bu saytdan gerek derslik ucun istifade etsinler,yaslarina aid olmayan xeberleri oxumaqla deyil.men de hemise oxumaga tapsiriqlari etmeye calisiram,vaxtim olduqca.Elnareden yasca boyuk de olsam ondan cox sey oyrendim,men boynuma aliram ki,orta mektebde az-dilini yaxsi oxumamisam.hetta bunu ucun indi utaniram da,amma ne etmeli.
27 mart 2013 22:47
Offline
♥Selena♥
Aaa nə gözəl tapşırıqdır. İndi cavabları yazaram amma Elnarə bacı, tam bilmirəm düzdür, yoxsa səhv.

XXXIX
XLV
LXXXIII
CLVIII
MCCXIV
DCCIV
MCXI
27 mart 2013 17:52
Offline
Mawa
cox gozeldi good
27 mart 2013 17:33
Offline
Elnarə
Yağmur damlası,
indi düz yazdın. Niyə utanırsan ki? Mən də baxanda həmin dəqiqə anlamıram bu rəqəmləri. Yəni kiçiklərini bilirəm. Amma böyüdükcə və simvol sayı artdıqca çətinləşir.
27 mart 2013 17:23
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
Yağmur damlası
XLV-45 baci indi duzdur?men rum reqemlerini yaxsi bilmirem,amma oyrenmek isteyirem.lap utandime,canim 6-ci reqemde anlamadim ne sehv yazmisamsa dash
27 mart 2013 15:56
Məlumat "Qonaq" kimi daxil olan ziyarətçilər saytda şərhlərin bildirə bilməzlər.Zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin və ya öz hesabınızla sayta daxil olun!
Son yazılar
Son şərhlər
Maraqlıdır
Ruhunuzun yaşı:
Ruhum cavandır!
Olduğum kimidir
Ruhum qocalıb!
Ruhum yoxdur
Çətin sualdır!