Bakıda hava 20°
USD 1.7021 AZN
EUR 1.9133 AZN
00:07Su Perisi... Bu gün öldürdün sen meni s......... Heç son olsun
37124

Azərbaycan dili - XV dərs

Qeyri-müəyyənlik bildirən miqdar sayları.

Miqdar saylarının bu növü əşyanın qeyri-müəyyən miqdarını bildirir.

Əşyanın miqdarını bildirən bu saylar xüsusi lüğəvi vahidlərdir. Bunlar başlıca olaraq, az, çox, xeyli, bir az, bir qədər, o qədər, filan qədər sözlərindən ibarətdir.

Bəzən sayın bu növü ədatların iştirakı ilə düzəlir.Ədatlar qeyri-müəyyən miqdarı artırır və ya azaldır: lap az, lap çox, daha az, daha çox, olduqca az və s.

Qeyri-müəyyən miqdar saylarından az, çox, xeyli sözləri daha intensiv işlənməkdədir.

Miqdar sayının bu növü sadə, düzəltmə və mürəkkəb olur. Az, çox, xeyli sözləri sadədir.

Düzəltmə miqdar sayları konkret miqdar saylarının üzərinə -larla2, -larca2 şəlkilçiləri artırmaqla düzəlir. Məs: yüzlərcə insan, onlarla fabrik, minlərcə tələbə və s.

Mürəkkəb qeyri-müəyyən miqdar sayları bir sözünün az, çoz, xeyli, neçə sözlərilə, o, bu, filan,bir sözlərinə isə qədər qoşmasının artırılması ilə düzəlir. Məs: bir az, bir qədər, bir xeyli, filan qədər və s.

Qeyri-müəyyənlik bildirən miqdar saylarından az, çox, xeyli, bir az, bir xeyli, bu qədər, o qədər, filan qədər sözləri hal, hərəkət, iş bildirən sözlərdən, fellərdən də əvvəl işlənə bilir. Məs: Bir qədər dincələk, sonra yenə işləyərik.

Bu zaman həmin sözlər adverbiallaşmış olur və cümlə üzvü kimi zərflik vəzifəsində çıxış edir.

Azərbaycan dili - XV dərs

Kəsr sayları

Miqdar sayının bu növü tamın, ədədin hissəsinin bildirir. Müəyyənlik, konkretlik bildirən miqdar saylarından düzəlir. Kəsr sayları hər hansı bir çoxluq bildirən sayın -da2  yerlik hal şəkilçisini qəbul edərək azlıq bildirən və heç bir dəyişikliyə uğramayan bir sayla birgə işlənməsi yolu ilə yaranır. Məs: onda iki , dörddə üç və s.

Çoxluq bildirən say əvvəl işlənir.

Əslində tarixən –dan2 şəkilçisi daha düzgündür. Beşdən bir- yəni beş hissədən biri. Lakin –da2 şəkilçili forma ədəbi dilimizdə sabitləşmişdir.

Kəsr sayları mürəkkəb quruluşa malikdir və substantiv saydır. Odur ki, daha çox başqa sözlərlə işlənərək cümlədə mübtəda, tamamlıq və xəbər vəzifəsində iştirak edir.

Azərbaycan dili - XV dərs

Sıra sayları

Sıra sayı şəxsin, hadisənin, əşyanın sırasını bildirir və neçənci? hansı? suallarına cavab olur. Sıra sayı miqdar saylarına –ıncı4 şəkilçisi əlavə etməklə düzəlir. Məs: altıncı, birinci və s.

Bu şəkilçi saitlə qurtaran saylara əlavə edildikdə ilk saitini itirir. Məs: altı-ncı, iki-nci və s.

Sııra sayları isimlərə və sifətlərə miqdar saylarından daha yaxındır. İsim kimi cümlədə mübtəda, xəbər, tamamlıq ola bilir. Sifət kimi cümlədə təyin olub hansı? Sualına cavab verir.

Sıra sayını düzəldən şəkilçilər əvvəl, axır, orta, son sözlərinə də qoşularaq sıra bildirir. Məs: axırıncı, sonuncu, ortancı, əvvəlinci.

Sıra sayları düzəltmə saylardır. Sadə saylardan düzəldiyi kimi tərkibi saylardan da düzəlir.

Azərbaycan dili - XV dərs
Səslərin sayı: 3
17
6094
loading...
Şərhlər
Offline
Yağmur damlası
Bakıda doğulub böyüyüblər, amma dilimizi bilmirlər. Bizim millət rusiyada doğulan uşağını ancaq rusca öyrədib tərbiyə edir.

Heri canim duz deyirsen,bizim milletin bazi var, cunki basqa milletleri artiq tutmaga.Men insallah usaqlarimi isteyirem burda Azerbaycan mekteblerine verim,bir az uzaqdir amma olsun,qoy azerbaycanli kimi boyusun,oz dilimizi tariximizi oyrensinler.bunun ucun calisiram gorum alinsa cox gozel olar.
5 aprel 2013 11:05
Offline
MAYA EL
Elnarə
Bizim millət rusiyada doğulan uşağını ancaq rusca öyrədib tərbiyə edir.

təssüfflər olsun bu düzdü hərdən mən də burda görürəm rus dilin düz əməlli danışa bilmir amma yenə uşağınan rusca danışır özlərində elə aparırlar ki guya burda doğulublar belləlrinə nə deyəsən bilmirəm .Mnim qızım baxçaya gedir amma biz uşaqlada öz dilimizdə danışırıq .davamlı xəbərlər
5 aprel 2013 10:10
imza: Özün haqqında qışqıra-qışqıra danışma, qoy başqaları sənin barəndə sakitcə danışsınlar.
Offline
gunay huseynova
virtual dersiniz superdi, qebulda 24 duz yazdigim yegane fendir.Dilimizi sevirem ve her yerde qoruyuram xaricde yasamagima baxmayarag vetene gelende hec de o futbolkadaki sozlerden istifade etmirem.
17 mart 2013 19:33
Offline
Elnarə
bezieri azerbaycanca danishir bu sozleri ishledir tez tez guya rusdillidir, bu onlara bir umune olsun

Bir qonşum var, anasının anası rus olub.Qalanları hamısı azərbaycanlıdır. Amma azərbaycansa danışa bilmirlər. Mən əvvəllər elə bilirdim ki, onlar rusdur. Sonra öyrənmişəm ki, vəziyyət başqa cür imiş. O mənimlə rusca danışır. Mən də özümü başa düşməməzliyə qoyuram. Onu məcbur edirəm ki, azərbaycanca danışsın. Mənə maraqlı gələn odur ki, onlar əzəldən bəri Bakıda doğulub böyüyüblər, amma dilimizi bilmirlər. Bizim millət rusiyada doğulan uşağını ancaq rusca öyrədib tərbiyə edir.
13 mart 2013 12:45
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
Yağmur damlası
cox sag ol baci xeber ucun,oxudum.yadima saliram da mekteb vaxtlarini,keske yaxsi oxuyardim deyirem men qrammatikadan zeifem.
12 mart 2013 13:37
Offline
ayten allahverdiyeva
gozel xeberdi tesekkur... give_ros
12 mart 2013 08:41
Offline
Yasemen
sonuncu sekil cox xosuma geldi biggrin
11 mart 2013 23:50
Offline
Endless Love-Gulare
say maraqli movzudu amma en cox axirinci shekildeki sozler xoshuma geldi ki, bezieri azerbaycanca danishir bu sozleri ishledir tez tez guya rusdillidir, bu onlara bir umune olsun
11 mart 2013 21:48
Offline
Gümüş
Elə Azərbaycanlılar var ki, bu ölkədə yaşamağına baxmayaraq ana dilini bilmir, Rus dilində danışmaqı özünə mərifət bilir.Mənim bu cürə adamları görən gözüm yoxdur. Mövzuya görə saq olun.
11 mart 2013 20:33
Offline
Elnarə
Fikrini bildirənlərə təşəkkür edirəm.
11 mart 2013 19:19
imza: Hər insan səhv edər. Əsas odur ki, səhvini anlayıb təkrar səhvə yol verməyəsən.
Offline
Nəzrin
Xəbərin tez çıxmasına sevindim oxudum təşəkkür edirəm girl_smi ən çətin mövular hələ qabaqdadı empathy
11 mart 2013 18:21
Offline
Nigar
cox sagol her zamanki kimi super
11 mart 2013 18:15
imza: Allahın cümləmizə yar olsun amin
Offline
♥●๑۩۩๑●•٠·DENIZ GOZLU♥●๑۩۩๑●•
Teze tekrarlammişam bu behsleri cox sag olun tekrar biliyin anasidir yenede oxudum
11 mart 2013 17:13
Offline
Davetsiz Misafir
xebercun cooox saq ol bacican give_ros
11 mart 2013 16:24
Offline
Ayka S
ah usaqlilq mekteb illeri eslinde bele dersler biliklerimizi yoxlayir
11 mart 2013 16:16
Offline
Fatma xanım
bu dərsi necə öyrəndiyim yadıma düşdü
11 mart 2013 15:51
imza: Şükr etməyəndən sonra dünyaları yesən nə faydası.

Qadin.Net - Xəbər göndərilməsi qaydaları
http://www.youtube.com/watch?v=Ly-9VN5Ye_8
Offline
pure love
İlk şərhçiniz mənəm.təşəkürler.Bilmədiklerimidə bildim. air_kiss

İlk şərhçiniz mənəm.təşəkürler.Bilmədiklerimidə bildim. air_kiss
11 mart 2013 15:39
Məlumat "Qonaq" kimi daxil olan ziyarətçilər saytda şərhlərin bildirə bilməzlər.Zəhmət olmasa qeydiyyatdan keçin və ya öz hesabınızla sayta daxil olun!
Son yazılar
Son şərhlər
Maraqlıdır
Kitabxana ...
Tez-tez gedirem
Vaxtım yoxdur
Artıq tarixə qovuşub!
İnternet sağolsun )
Şəxsi kitabxanam var!